# Yûsuf Sûresi, 40. Âyet (12:40)

> مَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِهِۦٓ إِلَّآ أَسْمَآءً سَمَّيْتُمُوهَآ أَنتُمْ وَءَابَآؤُكُم مَّآ أَنزَلَ ٱللَّهُ بِهَا مِن سُلْطَـٰنٍ ۚ إِنِ ٱلْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ ۚ أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوٓا۟ إِلَّآ إِيَّاهُ ۚ ذَٰلِكَ ٱلدِّينُ ٱلْقَيِّمُ وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

*Mâ ta'budûne min dûnihi illâ esmâen semmeytumûhâ entum veâbâukum mâ enzela(A)llâhu bihâ min sultân(in)(c) ini-lhukmu illâ li(A)llâh(i)(c) emera ellâ ta'budû illâ iyyâh(u)(c) żâlike-ddînu-lkayyimu velâkinne ekśera-nnâsi lâ ya'lemûn(e)*

**Meal (Diyanet):** "Siz Allah'ı bırakıp; sadece sizin ve atalarınızın taktığı birtakım isimlere (düzmece ilahlara) tapıyorsunuz. Allah, onlar hakkında hiçbir delil indirmemiştir. Hüküm ancak Allah'a aittir. O, kendisinden başka hiçbir şeye tapmamanızı emretmiştir. İşte en doğru din budur. Fakat insanların çoğu bilmezler."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/40

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yûsuf Suresi 40. ayet, tevhid inancının temelini oluşturan ibadet ve hüküm koyma yetkisinin yalnızca Allah'a ait olduğunu vurgulamaktadır. Ayet, insanların Allah dışında taptıkları şeylerin anlamsızlığını ve bu tür ibadetlerin hiçbir ilahi dayanağı olmadığını dilbilimsel bir kesinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"تَعْبُدُونَ","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"İbadet etmek, kulluk etmek, boyun eğmek anlamlarına gelir ve ayette Allah dışındaki varlıklara yapılan tapınmayı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'abd' kökünü 'tevazu ve boyun eğme' olarak tanımlar. İbadet ise, 'en üst düzeyde tevazu ve boyun eğme'dir. Ayetteki 'ta'budûne' kelimesi, Allah'a özgü olması gereken bu mutlak boyun eğmenin, putlara yöneltilmesinin yanlışlığını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ibadet' kavramının Kur'an'da sadece ritüelistik eylemleri değil, aynı zamanda 'Allah'a mutlak itaat ve teslimiyet'i de kapsadığını belirtir. Ayetteki kullanım, Allah'ın hükmüne karşı gelerek başka varlıklara yönelmenin, bu mutlak teslimiyetin ihlali olduğunu gösterir."}]},{"word":"أَسْمَاءً","root":"س م و","rootLatin":"s-m-w","meaning":"İsimler, adlar anlamına gelir ve ayette ilahi bir gerçekliği olmayan, insanların kendi uydurdukları put isimlerini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'esmâ'' kelimesinin 'semâ' kökünden geldiğini ve 'yükselmek, yüceltmek' anlamı taşıdığını belirtir. Ayetteki 'esmâ'' kelimesi, insanların kendi elleriyle yücelttikleri, ancak gerçekte hiçbir değeri olmayan putları ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'esmâ'' kelimesinin burada 'isimlendirilmiş putlar' anlamında mecazi bir kullanım olduğunu ifade eder. Bu putların sadece birer isimden ibaret olduğunu, arkalarında ilahi bir güç veya gerçeklik olmadığını vurgular."}]},{"word":"سُلْطَـٰنٍ","root":"س ل ط","rootLatin":"s-l-t","meaning":"Delil, güç, yetki anlamına gelir ve ayette Allah'ın, putlara tapınma konusunda hiçbir delil veya yetki indirmediğini belirtir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'sultân' kelimesini 'güç, yetki ve delil' olarak açıklar. Ayetteki 'mâ enzelellâhu bihâ min sultânin' ifadesi, putlara tapınmanın hiçbir ilahi dayanağı, kanıtı veya meşruiyeti olmadığını net bir şekilde ortaya koyar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'sultân' kelimesinin 'hüccet' (kanıt) ve 'burhân' (kesin delil) anlamlarına geldiğini belirtir. Ayet, insanların putlara tapınma eylemlerinin, Allah katından gelmiş hiçbir geçerli delile dayanmadığını vurgular."}]},{"word":"ٱلْحُكْمُ","root":"ح ك م","rootLatin":"h-k-m","meaning":"Hüküm, yargı, karar verme yetkisi anlamına gelir ve ayette bu yetkinin yalnızca Allah'a ait olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'hükm' kelimesinin 'ayırmak, karar vermek, engellemek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'İn el-hukmu illâ lillâh' ifadesi, yasama, yargılama ve hüküm koyma yetkisinin münhasıran Allah'a ait olduğunu, başka hiçbir varlığın bu yetkiye sahip olmadığını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hükm' kavramının Kur'an'da hem 'yargılama' hem de 'kanun koyma' anlamlarını içerdiğini ifade eder. Ayetteki bağlam, Allah'ın sadece ahirette değil, dünyada da hayatın tüm alanlarında hüküm koyma yetkisinin tek sahibi olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلْقَيِّمُ","root":"ق و م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Dosdoğru, sağlam, ayakta duran anlamına gelir ve ayette Allah'ın emrettiği dinin doğru ve sapmaz olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Halebî, 'kayyim' kelimesinin 'istikamet üzere olan, eğriliği olmayan, doğru ve sağlam' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ed-dînü'l-kayyim' ifadesi, Allah'ın dini'nin her türlü sapmadan uzak, doğru ve kalıcı bir yol olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'kayyim' kelimesini 'kendisiyle işlerin düzeltildiği, ayakta tutulduğu şey' olarak açıklar. Bu bağlamda, Allah'ın emrettiği dinin, insan hayatını ve toplumu doğru bir şekilde düzenleyen, ayakta tutan yegane sistem olduğunu ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","kufur-sirk","hidayet-dalalet","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değildir"},{"position":2,"surface":"تَعْبُدُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"tapıyorsunuz"},{"position":3,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":4,"surface":"دُونِهِۦٓ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dışında"},{"position":4,"surface":"هِۦٓ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":5,"surface":"إِلَّآ","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak"},{"position":6,"surface":"أَسْمَآءًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"اِسْم","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"isimler"},{"position":7,"surface":"سَمَّيْتُمُوهَآ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَّىٰ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"adlandırdınız"},{"position":7,"surface":"هَآ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":8,"surface":"أَنتُمْ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Tekid zamiri olduğu için merfû","gloss":"siz"},{"position":9,"surface":"وَءَابَآؤُكُم","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"ءَابَآؤُكُم","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ب-و","rootLatin":"a-b-w","lemma":"أَب","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için merfû","gloss":"babalarınız"},{"position":9,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":10,"surface":"مَّآ","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değildir"},{"position":11,"surface":"أَنزَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"أَنزَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"indirmedi"},{"position":12,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":13,"surface":"بِهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":13,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":14,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Zâide)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"hiçbir"},{"position":15,"surface":"سُلْطَـٰنٍ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-ل-ط","rootLatin":"s-l-t","lemma":"سُلْطَان","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"delil"},{"position":16,"surface":"إِنِ","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değildir"},{"position":17,"surface":"ٱلْحُكْمُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-ك-م","rootLatin":"h-k-m","lemma":"حُكْم","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"hüküm"},{"position":18,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak"},{"position":19,"surface":"لِلَّهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":19,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":20,"surface":"أَمَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-م-ر","rootLatin":"a-m-r","lemma":"أَمَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"emretti"},{"position":21,"surface":"أَلَّا","pos":"harf","posDetail":"Nasb Harfi + Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْ لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ki ...mesin"},{"position":22,"surface":"تَعْبُدُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı (أَنْ) ile mansûb olduğu için mansûb","gloss":"tapmayasınız"},{"position":23,"surface":"إِلَّآ","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak"},{"position":24,"surface":"إِيَّاهُ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِيَّاهُ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"O'na"},{"position":25,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"işte bu"},{"position":26,"surface":"ٱلدِّينُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ي-ن","rootLatin":"d-y-n","lemma":"دِين","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"din"},{"position":27,"surface":"ٱلْقَيِّمُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَيِّم","form":"Fey'il","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"dosdoğru"},{"position":28,"surface":"وَلَـٰكِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih ve İstidrak","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَٰكِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"fakat"},{"position":29,"surface":"أَكْثَرَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdil","root":"ك-ث-ر","rootLatin":"k-s-r","lemma":"أَكْثَر","form":"Ef'al","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"çoğu"},{"position":30,"surface":"ٱلنَّاسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"insanların"},{"position":31,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"bilmezler"},{"position":32,"surface":"يَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"bilmezler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/40*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/40*