# Yûsuf Sûresi, 42. Âyet (12:42)

> وَقَالَ لِلَّذِى ظَنَّ أَنَّهُۥ نَاجٍ مِّنْهُمَا ٱذْكُرْنِى عِندَ رَبِّكَ فَأَنسَىٰهُ ٱلشَّيْطَـٰنُ ذِكْرَ رَبِّهِۦ فَلَبِثَ فِى ٱلسِّجْنِ بِضْعَ سِنِينَ

*Vekâle lilleżî zanne ennehu nâcin minhumâ-żkurnî ‘inde rabbike feensâhu-şşeytânu żikra rabbihi felebiśe fî-ssicni bid'a sinîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Yusuf, onlardan kurtulacağını düşündüğü kişiye, "Efendinin yanında beni an", dedi. Fakat şeytan onu efendisine hatırlatmayı unutturdu da bu yüzden o, birkaç yıl daha zindanda kaldı.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/42

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-yusuf","seytan-vesvese","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o kimseye ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"ظَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ظ-ن-ن","rootLatin":"dh-n-n","lemma":"ظَنَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sandı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Masdar harfi"},{"position":4,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":5,"surface":"نَاجٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ن-ج-و","rootLatin":"n-j-w","lemma":"نَاجٍ","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"أَنَّ'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"kurtulacak olan","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"},{"position":6,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"هُمَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ikisi","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"ٱذْكُرْ","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"an","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":7,"surface":"نِى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"beni","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":8,"surface":"عِندَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekân","root":"ع-ن-د","rootLatin":"'-n-d","lemma":"عِندَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"yanında","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mekân zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":9,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbinin","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh","izafet":"Muzâf"},{"position":9,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":10,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"böylece","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":10,"surface":"أَنسَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-س-ي","rootLatin":"n-s-y","lemma":"أَنسَىٰ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"unutturdu","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":10,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ona","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":11,"surface":"ٱلشَّيْطَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ط-ن","rootLatin":"sh-t-n","lemma":"شَيْطَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"şeytan","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":12,"surface":"ذِكْرَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذِكْر","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"anmayı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":13,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbinin","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh","izafet":"Muzâf"},{"position":13,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":14,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"böylece","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":14,"surface":"لَبِثَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ل-ب-ث","rootLatin":"l-b-th","lemma":"لَبِثَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kaldı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":15,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":16,"surface":"ٱلسِّجْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ج-ن","rootLatin":"s-j-n","lemma":"سِجْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hapishanenin","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":17,"surface":"بِضْعَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ض-ع","rootLatin":"b-d-'","lemma":"بِضْع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"birkaç","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":18,"surface":"سِنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ن-و","rootLatin":"s-n-w","lemma":"سِنِين","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"yıl","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. Yusuf'un zindandaki tecrübesini ve şeytanın unutturma eylemini dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Özellikle 'zann', 'zikr', 'ensâ' ve 'sijn' kavramları, ayetin ana mesajını oluşturan psikolojik, dini ve sosyal boyutları yansıtmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ظَنَّ","root":"ظ ن ن","rootLatin":"z-n-n","meaning":"Bir şeyin öyle olduğuna inanmak, sanmak, tahmin etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zann' kelimesini 'bir şeyin varlığına veya yokluğuna dair bir tür hüküm vermek' olarak tanımlar. Bu hüküm, bazen kesin bilgiye yakın olabilirken, bazen de sadece bir tahmin veya zan düzeyinde kalabilir. Ayetteki 'ظَنَّ أَنَّهُۥ نَاجٍ' ifadesi, Yusuf'un o kişinin kurtulacağına dair güçlü bir tahmini veya inancını ifade eder, kesin bir bilgiye dayanmaz."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'zann' kelimesinin Kur'an'da hem kesin bilgi hem de şüphe anlamında kullanılabileceğine işaret eder. Bu ayetteki kullanımı, Yusuf'un o kişinin kurtulacağına dair bir beklenti ve umut taşıdığını gösterir, ancak bu beklenti kesinlikten ziyade bir tahmindir."}]},{"word":"ٱذْكُرْنِى","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Bir şeyi hatırlamak, anmak, zikretmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zikr'i 'kalpte veya dilde bir şeyi hazır bulundurmak' olarak açıklar. Bu, hem unutulan bir şeyi hatırlamak hem de sürekli olarak akılda tutmak anlamına gelir. Ayetteki 'اذكرني' emri, Yusuf'un, kurtulacak olan kişiden kendisini efendisinin yanında anmasını, yani durumunu hatırlatmasını istemesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zikr' kavramının Kur'an'daki geniş anlam yelpazesine dikkat çeker. Sadece hatırlamak değil, aynı zamanda Allah'ı anmak, O'nun ayetlerini düşünmek gibi daha derin dini anlamları da içerir. Bu ayette ise daha çok 'hatırlatma' ve 'anma' eylemi ön plandadır, ancak bu eylemin gerçekleşmemesi, sonraki 'unutma' fiilinin önemini artırır."}]},{"word":"فَأَنسَىٰهُ","root":"ن س ي","rootLatin":"n-s-y","meaning":"Unutturmak, akıldan çıkarmak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ensâ' fiilinin 'unutmaya sebep olmak' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette şeytanın, o kişiye Yusuf'u efendisine hatırlatmayı unutturduğu ifade edilir. Bu, şeytanın insan üzerindeki vesvese ve saptırma gücünü gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'nesy' (unutma) kelimesinin zıddının 'zikr' (hatırlama) olduğunu vurgular. 'Ensâ' fiili ise, bir başkasının unutmasına neden olma eylemini ifade eder. Ayette şeytanın bu unutturma eylemi, Yusuf'un zindanda daha uzun süre kalmasına yol açan kritik bir olaydır."}]},{"word":"ٱلشَّيْطَـٰنُ","root":"ش ط ن","rootLatin":"ş-t-n","meaning":"İnsanları doğru yoldan saptıran, vesvese veren varlık.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şeytan' kelimesinin 'haktan uzaklaşan, isyan eden' anlamındaki 'şatane' kökünden geldiğini belirtir. Bu, hem cinlerden hem de insanlardan olabilen her türlü kötü ve saptırıcı gücü ifade eder. Ayette şeytan, Yusuf'un kurtuluşunu geciktiren bir etken olarak, unutturma eylemiyle ortaya çıkar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da şeytanın sadece bir varlık olarak değil, aynı zamanda insan nefsindeki kötü eğilimlerin ve vesveselerin sembolü olarak da ele alındığını ifade eder. Bu ayetteki 'şeytanın unutturması', kişinin kendi gafleti veya dışarıdan gelen kötü bir etkiyle bir görevi ihmal etmesini temsil eder."}]},{"word":"ٱلسِّجْنِ","root":"س ج ن","rootLatin":"s-c-n","meaning":"Hapishane, zindan.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Es-Sicistânî, 'sijn' kelimesini 'hapsedildiği yer' olarak tanımlar. Bu, kişinin özgürlüğünün kısıtlandığı, dış dünyadan izole edildiği bir mekandır. Ayette Yusuf'un 'sijn'de kalması, onun yaşadığı zorluğun ve imtihanın somut bir göstergesidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"El-Kefevî, 'sijn'in 'bir kimsenin hürriyetini kısıtlayan ve onu belirli bir yerde tutan yer' olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda, Yusuf'un masum olduğu halde hapsedilmesi, onun sabrının ve tevekkülünün bir imtihanı olarak sunulur."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Vekâle"},{"position":2,"translit":"lilleżî"},{"position":3,"translit":"zanne"},{"position":4,"translit":"ennehu"},{"position":5,"translit":"nâcin"},{"position":6,"translit":"minhumâ"},{"position":7,"translit":"żkurnî"},{"position":8,"translit":"‘inde"},{"position":9,"translit":"rabbike"},{"position":10,"translit":"feensâhu"},{"position":11,"translit":"şşeytânu"},{"position":12,"translit":"żikra"},{"position":13,"translit":"rabbihi"},{"position":14,"translit":"felebiśe"},{"position":15,"translit":"fî"},{"position":16,"translit":"ssicni"},{"position":17,"translit":"bid'a"},{"position":18,"translit":"sinîn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Köle ve İncir Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/42*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk · *12/42*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Ahmet Avni Konuk · *12/41-42*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *12/42*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Ahmet Avni Konuk · *12/41-42*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/42*
- **Bir Hikâye, Birçok Yorum** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/42*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/42*
- **Bir Hikâye, Birçok Yorum** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/42*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/42*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/42*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk · *12/42*