# Yûsuf Sûresi, 46. Âyet (12:46)

> يُوسُفُ أَيُّهَا ٱلصِّدِّيقُ أَفْتِنَا فِى سَبْعِ بَقَرَٰتٍ سِمَانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعِ سُنۢبُلَـٰتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَـٰتٍ لَّعَلِّىٓ أَرْجِعُ إِلَى ٱلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُونَ

*Yûsufu eyyuhâ-ssiddîku eftinâ fî seb'i bekarâtin simânin ye/kuluhunne seb'un ‘icâfun veseb'i sunbulâtin ḣudrin veuḣara yâbisâtin le'allî erci'u ilâ-nnâsi le'allehum ya'lemûn(e)*

**Meal (Diyanet):** (Zindana varınca), "Yusuf! Ey doğru sözlü! Rüyada yedi semiz ineği yedi zayıf ineğin yemesi, bir de yedi yeşil başakla diğer yedi kuru başak hakkında bize yorum yap. Ümid ederim ki (vereceğin bilgi ile) insanlara dönerim de onlar da (senin değerini) bilirler" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/46

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-yusuf","ilim-hikmet"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yusuf Suresi 46. ayet, rüya tabiri bağlamında 'doğruluk', 'açıklama/yorum' ve 'bilgi edinme' gibi temel kavramlar etrafında şekillenmektedir. Ayet, dilbilimsel olarak rüya sembollerinin yorumlanması ve bu yorumun toplumsal bilgiye dönüşme sürecini ele alır.","keyConcepts":[{"word":"ٱلصِّدِّيقُ","root":"ص د ق","rootLatin":"s-d-q","meaning":"Yusuf'a hitaben kullanılan, 'çok doğru sözlü, dürüst, sadık' anlamlarına gelen bir sıfattır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sıddîk kelimesi, 'sıdk' kökünden türemiş olup, sözünde, fiilinde ve inancında tam bir doğruluk ve dürüstlük sahibi olan kişiyi ifade eder. Ayette, Yusuf'un rüya tabirindeki isabetliliğine ve güvenilirliğine vurgu yapmak için kullanılmıştır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Sıddîk, 'sıdk'ta mübalağa ifade eden bir kalıptır. Sadece sözü doğru olmakla kalmayıp, aynı zamanda özü ve eylemleri de doğru olan, yalanın zıddı olan hakikati daima benimseyen kişidir. Ayette, Yusuf'un rüya yorumlama yeteneğinin temelinde yatan ahlaki vasfını belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'sıdk' kavramının Kur'an'da sadece 'doğru sözlülük' değil, aynı zamanda 'sadakat' ve 'gerçeklik' anlamlarını da içerdiğini belirtir. Sıddîk, bu kavramın en üst düzeydeki temsilcisidir ve Yusuf'un hem sözlerinin hem de kişiliğinin güvenilirliğini vurgular."}]},{"word":"أَفْتِنَا","root":"ف ت ي","rootLatin":"f-t-y","meaning":"Bize fetva ver, yani rüyanın yorumunu yap, açıklamasını getir demektir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fetva, bir konuda hüküm bildirmek, açıklama yapmak anlamına gelir. Ayette, rüyanın gizli anlamını ortaya çıkarmak, onu anlaşılır kılmak için Yusuf'tan talep edilen bir eylemdir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Fetva vermek, bir meseleyi açıklığa kavuşturmak, onunla ilgili doğru bilgiyi sunmaktır. Burada rüya sembollerinin ne anlama geldiğini, gelecekteki olaylarla nasıl ilişkilendirileceğini açıklama isteğini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fetva, bir mesele hakkında şer'î hükmü veya bir olayın açıklamasını bildirmektir. Ayette, rüyanın karmaşık sembollerinin (inekler, başaklar) neye işaret ettiğini, yani onların 'hükmünü' veya 'anlamını' ortaya koyma talebidir."}]},{"word":"يَعْلَمُونَ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"İnsanların rüyanın yorumunu ve dolayısıyla gelecekteki olayları bilmeleri, öğrenmeleri anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlim, bir şeyi olduğu gibi idrak etmek, gerçeğini kavramaktır. Ayette, rüya tabirinin sonucunda elde edilecek bilginin, sadece rüyayı gören için değil, tüm insanlar için bir farkındalık ve anlayış kaynağı olmasını ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İlim, bir şeyin hakikatini kavramaktır. Burada, Yusuf'un yorumu sayesinde, rüyanın sembolik dilinin ardındaki gerçekliğin, yani kıtlık ve bolluk dönemlerinin insanlar tarafından anlaşılmasını amaçlar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ilm' kavramının Kur'an'da sadece bilgi edinme değil, aynı zamanda bu bilginin pratik hayata yansıması ve doğru kararlar alınmasına vesile olması anlamını taşıdığını belirtir. Ayette, rüya yorumunun insanlara geleceğe dair bilgi vererek hazırlık yapmalarını sağlaması hedeflenir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يُوسُفُ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يُوسُف","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Münada olduğu için merfû (damme ile mebnî)","gloss":"Yusuf"},{"position":2,"surface":"أَيُّهَا","pos":"harf","posDetail":"Nida Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَيُّهَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nida harfi olduğu için mebnî","gloss":"ey"},{"position":3,"surface":"ٱلصِّدِّيقُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ص-د-ق","rootLatin":"s-d-q","lemma":"صِدِّيق","form":"Fı'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nida harfinden sonra gelen ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"doğru sözlü"},{"position":4,"surface":"أَفْتِنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ف-ت-ي","rootLatin":"f-t-y","lemma":"أَفْتَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"bize yorumla"},{"position":4,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bize"},{"position":5,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"hakkında"},{"position":6,"surface":"سَبْعِ","pos":"isim","posDetail":"Sayı","root":"س-ب-ع","rootLatin":"s-b-ʿ","lemma":"سَبْع","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yedi"},{"position":7,"surface":"بَقَرَٰتٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ق-ر","rootLatin":"b-q-r","lemma":"بَقَرَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"inek"},{"position":8,"surface":"سِمَانٍ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"س-م-ن","rootLatin":"s-m-n","lemma":"سَمِين","form":"Fi'âl","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"semiz"},{"position":9,"surface":"يَأْكُلُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-ك-ل","rootLatin":"ʾ-k-l","lemma":"أَكَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"yer"},{"position":9,"surface":"هُنَّ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُنَّ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":10,"surface":"سَبْعٌ","pos":"isim","posDetail":"Sayı","root":"س-ب-ع","rootLatin":"s-b-ʿ","lemma":"سَبْع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"yedi"},{"position":11,"surface":"عِجَافٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ع-ج-ف","rootLatin":"ʿ-j-f","lemma":"عِجَاف","form":"Fi'âl","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"zayıf"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"سَبْعِ","pos":"isim","posDetail":"Sayı","root":"س-ب-ع","rootLatin":"s-b-ʿ","lemma":"سَبْع","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf yoluyla mecrûr","gloss":"yedi"},{"position":13,"surface":"سُنۢبُلَـٰتٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ن-ب-ل","rootLatin":"s-n-b-l","lemma":"سُنْبُلَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"başak"},{"position":14,"surface":"خُضْرٍ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"خ-ض-ر","rootLatin":"ḫ-ḍ-r","lemma":"أَخْضَر","form":"Fu'l","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"yeşil"},{"position":15,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"أُخَرَ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"أ-خ-ر","rootLatin":"ʾ-ḫ-r","lemma":"أُخْرَى","form":"Fu'al","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf yoluyla mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"diğer"},{"position":16,"surface":"يَابِسَـٰتٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ي-ب-س","rootLatin":"y-b-s","lemma":"يَابِس","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"kuru"},{"position":17,"surface":"لَّعَلِّىٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَعَلَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i teşbih olduğu için mebnî","gloss":"umulur ki"},{"position":17,"surface":"ىٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"لعلَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"ben"},{"position":18,"surface":"أَرْجِعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ج-ع","rootLatin":"r-j-ʿ","lemma":"رَجَعَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"dönerim"},{"position":19,"surface":"إِلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":20,"surface":"ٱلنَّاسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ن-س","rootLatin":"ʾ-n-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"insanlar"},{"position":21,"surface":"لَعَلَّهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَعَلَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i teşbih olduğu için mebnî","gloss":"umulur ki"},{"position":21,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"لعلَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"onlar"},{"position":22,"surface":"يَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû (nûn'un sübutu ile)","gloss":"bilirler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/46*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/46*