# Yûsuf Sûresi, 5. Âyet (12:5)

> قَالَ يَـٰبُنَىَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلَىٰٓ إِخْوَتِكَ فَيَكِيدُوا۟ لَكَ كَيْدًا ۖ إِنَّ ٱلشَّيْطَـٰنَ لِلْإِنسَـٰنِ عَدُوٌّ مُّبِينٌ

*Kâle yâ buneyye lâ taksus ru/yâke ‘alâ iḣvetike feyekîdû leke keydâ(en)(s) inne-şşeytâne lil-insâni ‘aduvvun mubîn(un)*

**Meal (Diyanet):** Babası, şöyle dedi: "Yavrucuğum! Rüyanı kardeşlerine anlatma. Yoksa, sana tuzak kurarlar. Çünkü şeytan, insanın apaçık düşmanıdır."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/5

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yûsuf Suresi'nin 5. ayeti, Hz. Yakup'un oğlu Yusuf'a rüyasını kardeşlerine anlatmaması yönündeki öğüdünü ve bu öğüdün ardındaki hikmeti, şeytanın insan için apaçık bir düşman olduğu gerçeğiyle pekiştirerek aktarır. Ayet, rüya tabiri, kıskançlık ve şeytanın vesvesesi gibi temel temaları dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"تَقْصُصْ","root":"ق ص ص","rootLatin":"k-s-s","meaning":"Rüyayı anlatmak, hikaye etmek, haber vermek anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kasas (قصص) kelimesi, bir şeyin izini takip etmek, bir haberi veya olayı adım adım anlatmak anlamına gelir. Ayetteki 'lâ taksus' ifadesi, Yusuf'un rüyasının detaylarını kardeşlerine aktarmamasını, yani rüyanın izini sürmelerini sağlayacak bilgiyi vermemesini öğütler."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kass (قص) fiili, bir haberi veya kıssayı anlatmak, nakletmek demektir. Burada 'rüyayı anlatma' ifadesi, rüyanın içeriğini ve tabirini kardeşlerine açığa vurmaması gerektiğini belirtir, zira bu durum onların kıskançlığını tetikleyebilir."}]},{"word":"رُءْيَاكَ","root":"ر أ ى","rootLatin":"r-'-y","meaning":"Görülen rüya, uyku halindeki vizyon anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rü'yâ (رؤيا), uyku halinde görülen şeydir. Ayetteki 'rü'yâke' ifadesi, Yusuf'un gördüğü ve gelecekteki yüceliğine işaret eden özel rüyayı ifade eder. Bu rüya, sıradan bir düş değil, ilahi bir işaret taşımaktadır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rü'yâ (رؤيا), kalbin görmesidir ve genellikle hayırlı ve doğru olan rüyalar için kullanılır. Ayetteki 'rü'yâke' kelimesi, Yusuf'un gördüğü ve tabiri olan, ilahi vahyin bir parçası niteliğindeki rüyayı vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'rü'yâ' kavramı, genellikle peygamberlerin gördüğü ve ilahi mesajlar içeren vizyonlar için kullanılır. Yusuf'un rüyası da bu bağlamda, onun gelecekteki peygamberliğini ve üstün konumunu müjdeleyen bir sembol olarak ele alınır."}]},{"word":"فَيَكِيدُوا۟","root":"ك ي د","rootLatin":"k-y-d","meaning":"Tuzak kurmak, hile yapmak, kötü niyetle plan yapmak anlamına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Keyd (كيد), gizlice ve hile ile birine zarar verme girişimidir. Ayette 'feyekîdû' ifadesi, kardeşlerin Yusuf'a karşı kıskançlıklarından dolayı gizli planlar yapacaklarını ve ona zarar vermeye çalışacaklarını belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Keyd (كيد), bir şeyi gizlice ve hile ile yapmaktır. Bu, hem iyi hem de kötü niyetle olabilir, ancak ayetteki bağlamda 'sana tuzak kurarlar' ifadesi, kardeşlerin Yusuf'a karşı kötü niyetli ve zarar verici bir plan yapacaklarını açıkça gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Keyd (كيد), bir şeyi gizlice ve ustalıkla yapmaktır. Ayetteki kullanımı, kardeşlerin Yusuf'a karşı düşmanca bir tutum sergileyerek, ona zarar vermek için kurnazca planlar yapacaklarını ifade eder."}]},{"word":"كَيْدًا","root":"ك ي د","rootLatin":"k-y-d","meaning":"Tuzak, hile, kötü niyetli plan anlamına gelir.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Keyd (كيد) kelimesi, fiilin masdarı olarak, yapılan hilenin veya tuzağın kendisini ifade eder. Ayette 'keyden' kelimesi, kardeşlerin Yusuf'a karşı kuracakları tuzağın niteliğini ve büyüklüğünü pekiştirir, bu tuzağın ciddi ve zarar verici olacağını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Keyd (كيد), bir şeyi gizlice ve hile ile yapmaktır. Masdar olarak kullanıldığında, bu eylemin yoğunluğunu ve kasıtlılığını gösterir. Ayetteki 'keyden' ifadesi, kardeşlerin Yusuf'a karşı besledikleri kıskançlık nedeniyle, ona karşı somut ve planlı bir hileye başvuracaklarını belirtir."}]},{"word":"عَدُوٌّ","root":"ع د و","rootLatin":"'-d-v","meaning":"Düşman, hasım anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Adüv (عدو), bir şeye karşı çıkan, ona zarar vermek isteyen kişidir. Ayette 'şeytan insanın apaçık düşmanıdır' ifadesi, şeytanın insanlığa karşı sürekli bir düşmanlık beslediğini ve onun iyiliğini istemediğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'adüv' kavramı, genellikle Allah'a ve müminlere karşı olan varlıkları ifade eder. Şeytan, bu bağlamda, insanı doğru yoldan saptırmaya çalışan, ona zarar vermeyi amaçlayan temel bir düşman olarak konumlandırılır."}]},{"word":"مُّبِينٌ","root":"ب ي ن","rootLatin":"b-y-n","meaning":"Apaçık, belli, açıkça görünen anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mübîn (مبين), açıkça görünen, belirgin olan demektir. Ayette 'apaçık düşman' ifadesi, şeytanın düşmanlığının gizli olmadığını, aksine herkes tarafından bilinen ve tecrübe edilen bir gerçek olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Mübîn (مبين), açıklayan, ortaya koyan anlamında da kullanılır. Burada ise 'apaçık' anlamında, şeytanın düşmanlığının şüpheye yer bırakmayacak kadar net ve ortada olduğunu ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Mübîn kelimesi, bir şeyin açıklığını, netliğini ve belirginliğini ifade eder. Şeytanın 'mübîn' bir düşman olması, onun insanı saptırma çabalarının ve düşmanca tavrının herkesçe bilinen ve tecrübe edilen bir gerçek olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-yusuf","seytan-vesvese","kibir-hased"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"يَـٰ","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ey"},{"position":2,"surface":"بُنَىَّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tasğîr","root":"ب-ن-ي","rootLatin":"b-n-y","lemma":"ابْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfinden sonra geldiği için mansûb","gloss":"oğulcuğum"},{"position":3,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yapma"},{"position":4,"surface":"تَقْصُصْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-ص-ص","rootLatin":"q-s-s","lemma":"قَصَّ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy harfi (لَا) ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"anlatma"},{"position":5,"surface":"رُءْيَا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ء-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رُؤْيَا","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"rüyanı"},{"position":5,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":6,"surface":"عَلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":7,"surface":"إِخْوَتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-خ-و","rootLatin":"a-kh-w","lemma":"أَخ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kardeşlerin"},{"position":7,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":8,"surface":"فَيَكِيدُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"böylece"},{"position":8,"surface":"يَكِيدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-ي-د","rootLatin":"k-y-d","lemma":"كَادَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Fâ-i Sebebiyye ile mansûb olduğu için mansûb","gloss":"tuzak kurarlar"},{"position":9,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":9,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sana"},{"position":10,"surface":"كَيْدًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ي-د","rootLatin":"k-y-d","lemma":"كَيْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak olduğu için mansûb","gloss":"tuzak"},{"position":11,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz"},{"position":12,"surface":"ٱلشَّيْطَـٰنَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ط-ن","rootLatin":"sh-t-n","lemma":"شَيْطَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"şeytan"},{"position":13,"surface":"لِلْإِنسَـٰنِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":13,"surface":"ٱلْإِنسَـٰنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"إِنْسَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"insan"},{"position":14,"surface":"عَدُوٌّۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-د-و","rootLatin":"'-d-w","lemma":"عَدُوّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"düşman"},{"position":15,"surface":"مُّبِينٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"مُبِين","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"apaçık"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mü'minûn Sûresi** · *12/5*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/4-5*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/5*
- **Mü'minûn Sûresi** · *12/5*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/5*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/5*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/5*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/4-5*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/5*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/5*
- **TB. Kelime-i Yûsufiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/5*
- **TB. Kelime-i Yûsufiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/5*