# Yûsuf Sûresi, 50. Âyet (12:50)

> وَقَالَ ٱلْمَلِكُ ٱئْتُونِى بِهِۦ ۖ فَلَمَّا جَآءَهُ ٱلرَّسُولُ قَالَ ٱرْجِعْ إِلَىٰ رَبِّكَ فَسْـَٔلْهُ مَا بَالُ ٱلنِّسْوَةِ ٱلَّـٰتِى قَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ ۚ إِنَّ رَبِّى بِكَيْدِهِنَّ عَلِيمٌ

*Vekâle-lmeliku-/tûnî bih(i)(s) felemmâ câehu-rrasûlu kâle-rci' ilâ rabbike fes-elhu mâ bâlu-nnisveti-llâtî katta'ne eydiyehun(ne)(c) inne rabbî bikeydihinne ‘alîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Kral, "Onu bana getirin" dedi. Elçi, Yusuf'a gelince (Yusuf) dedi ki: "Efendine dön de, ellerini kesen o kadınların derdi ne idi, diye sor. Şüphesiz Rabbim onların hilesini hakkıyla bilendir."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/50

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-yusuf","adalet","emanet"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. Yusuf'un zindandan çıkış sürecinde, kralın kendisini çağırması üzerine gösterdiği dirayetli tavrı ve masumiyetini ispatlama arzusunu dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır. Özellikle 'melik', 'rasûl', 'nisve', 'katta'ne' ve 'keyd' gibi kavramlar, ayetin anlatısal ve semantik derinliğini oluşturur.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْمَلِكُ","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Ayette, Mısır'ın hükümdarı, devletin başındaki otorite sahibi kişi anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'melik' kelimesinin 'mülk' kökünden geldiğini ve bir şeyi tam olarak sahiplenme, üzerinde tasarruf etme yetkisine sahip olma anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'melik', bu yetkiyi kullanan, emir veren ve hükmeden kişi olarak karşımıza çıkar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'melik'i, 'işleri idare eden, hükmeden ve emri altına alan' kişi olarak tanımlar. Yusuf Suresi'ndeki bağlamda, bu tanım, kralın Hz. Yusuf'u çağırma ve onun durumunu araştırma yetkisini vurgular."}]},{"word":"ٱلرَّسُولُ","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","meaning":"Ayette, kralın Hz. Yusuf'a gönderdiği elçi, haberci anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'rasûl' kelimesinin 'irsâl' kökünden geldiğini ve 'göndermek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'rasûl', kral tarafından belirli bir görevle, yani Hz. Yusuf'u çağırmak üzere gönderilen kişidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'rasûl'ü 'gönderilen kişi' olarak açıklar ve bu bağlamda, kralın emrini iletmek üzere görevlendirilmiş bir aracı olduğunu ifade eder. Ayetteki kullanımı, bu aracılık görevini net bir şekilde ortaya koyar."}]},{"word":"ٱلنِّسْوَةِ","root":"ن-س-و","rootLatin":"n-s-w","meaning":"Ayette, Hz. Yusuf'a iftira atan ve ellerini kesen kadınlar topluluğu anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nisve' kelimesinin 'insan' kelimesinin dişil çoğulu olduğunu ve kadınlar topluluğunu ifade ettiğini belirtir. Ayette, Hz. Yusuf'un masumiyetini ispatlamak istediği, onunla ilgili dedikodu çıkaran ve ellerini kesen kadınlar grubunu işaret eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'nisve'nin 'nisa' kelimesinin bir başka çoğul formu olduğunu ve kadınlar cemaatini ifade ettiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, Hz. Yusuf'un geçmişte yaşadığı olayın muhatabı olan kadınlar grubunu belirtir."}]},{"word":"قَطَّعْنَ","root":"ق-ط-ع","rootLatin":"k-t-'-","meaning":"Ayette, kadınların Hz. Yusuf'u görünce şaşkınlıkla ellerini kesmeleri eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'katta'a' fiilinin 'şiddetli bir şekilde kesmek' veya 'parça parça etmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, kadınların Hz. Yusuf'un güzelliği karşısında kendilerinden geçerek ellerini farkında olmadan kesmeleri eylemini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'katta'a' fiilinin 'bir şeyi ayırmak, bölmek' anlamını taşıdığını ve bu ayetteki kullanımının, kadınların şaşkınlık ve hayranlık içinde ellerini keserek kendilerini kaybetme durumunu ifade ettiğini açıklar."}]},{"word":"بِكَيْدِهِنَّ","root":"ك-ي-د","rootLatin":"k-y-d","meaning":"Ayette, kadınların Hz. Yusuf'a karşı kurdukları hile, tuzak ve entrikaları ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'keyd' kelimesinin 'bir şeyi gizlice ve ustalıkla yapma' anlamını taşıdığını, genellikle kötü niyetli planlar ve tuzaklar için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'keyd', kadınların Hz. Yusuf'u baştan çıkarma veya ona iftira atma girişimlerini kapsar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'keyd' kavramının Kur'an'da genellikle 'düşmanca bir amaçla yapılan gizli plan veya hile' anlamında kullanıldığını vurgular. Yusuf Suresi'ndeki bu kullanım, kadınların Hz. Yusuf'a karşı sergiledikleri aldatıcı ve kötü niyetli davranışları ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'keyd'in 'birine zarar vermek amacıyla yapılan gizli ve sinsi plan' olduğunu belirtir. Ayetteki 'keydihinne' ifadesi, kadınların Hz. Yusuf'a karşı kurdukları entrikaların ve tuzakların bir özeti niteliğindedir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"ٱلْمَلِكُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلِك","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"hükümdar","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":3,"surface":"ٱئْتُونِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ا-ت-ي","rootLatin":"'-t-y","lemma":"أَتَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"getirin","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":3,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"bana","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":4,"surface":"بِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":4,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onu","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":5,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"bunun üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":5,"surface":"لَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"ne zaman ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":6,"surface":"جَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-ا","rootLatin":"j-y-'","lemma":"جَاءَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":6,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"ona","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":7,"surface":"ٱلرَّسُولُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"elçi","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":8,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":9,"surface":"ٱرْجِعْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ر-ج-ع","rootLatin":"r-j-ʿ","lemma":"رَجَعَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"dön","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":10,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-e, -a","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":11,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rabbin","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":11,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"senin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":12,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":12,"surface":"سْـَٔلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"س-ا-ل","rootLatin":"s-'-l","lemma":"سَأَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"sor","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":12,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"ona","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":13,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham edatı olduğu için mebnî","gloss":"ne","binaDurumu":"Mebnî (ism-i istifhâm)","gorev":"Mübteda"},{"position":14,"surface":"بَالُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-و-ل","rootLatin":"b-w-l","lemma":"بَال","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"durumu","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber","izafet":"Muzâf"},{"position":15,"surface":"ٱلنِّسْوَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-س-و","rootLatin":"n-s-w","lemma":"نِسْوَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kadınların","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":16,"surface":"ٱلَّـٰتِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّتِي","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Sıfat olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"o ki, onlar ki"},{"position":17,"surface":"قَطَّعْنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ط-ع","rootLatin":"q-ṭ-ʿ","lemma":"قَطَّعَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kestiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":18,"surface":"أَيْدِيَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-د-ي","rootLatin":"y-d-y","lemma":"يَد","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ellerini","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":18,"surface":"هُنَّ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُنَّ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":19,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":20,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Rabbim","irabMarker":"takdîrî fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi","izafet":"Muzâf"},{"position":20,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"benim","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":21,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":21,"surface":"كَيْدِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ي-د","rootLatin":"k-y-d","lemma":"كَيْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hilelerini","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":21,"surface":"هِنَّ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُنَّ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":22,"surface":"عَلِيمٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَلِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"bilendir","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Vekâle"},{"position":2,"translit":"lmeliku"},{"position":3,"translit":"tûnî"},{"position":4,"translit":"bih(i)(s)"},{"position":5,"translit":"felemmâ"},{"position":6,"translit":"câehu"},{"position":7,"translit":"rrasûlu"},{"position":8,"translit":"kâle"},{"position":9,"translit":"rci'"},{"position":10,"translit":"ilâ"},{"position":11,"translit":"rabbike"},{"position":12,"translit":"fes-elhu"},{"position":13,"translit":"mâ"},{"position":14,"translit":"bâlu"},{"position":15,"translit":"nnisveti"},{"position":16,"translit":"llâtî"},{"position":17,"translit":"katta'ne"},{"position":18,"translit":"eydiyehun(ne)(c)"},{"position":19,"translit":"inne"},{"position":20,"translit":"rabbî"},{"position":21,"translit":"bikeydihinne"},{"position":22,"translit":"‘alîm(un)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Ahmet Avni Konuk · *12/50*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/50*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/50*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Ahmet Avni Konuk · *12/50*