# Yûsuf Sûresi, 51. Âyet (12:51)

> قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ إِذْ رَٰوَدتُّنَّ يُوسُفَ عَن نَّفْسِهِۦ ۚ قُلْنَ حَـٰشَ لِلَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ مِن سُوٓءٍ ۚ قَالَتِ ٱمْرَأَتُ ٱلْعَزِيزِ ٱلْـَٔـٰنَ حَصْحَصَ ٱلْحَقُّ أَنَا۠ رَٰوَدتُّهُۥ عَن نَّفْسِهِۦ وَإِنَّهُۥ لَمِنَ ٱلصَّـٰدِقِينَ

*Kâle mâ ḣatbukunne iż râvedtunne yûsufe ‘an nefsih(i)(c) kulne hâşe li(A)llâhi mâ ‘alimnâ ‘aleyhi min sû-/(in)(c) kâleti-mraetu-l'azîzi-l-âne hashasa-lhakku enâ râvedtuhu ‘an nefsihi ve-innehu lemine-ssâdikîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Kral, kadınlara, "Yusuf'tan murad almak istediğiniz zaman derdiniz ne idi?" dedi. Kadınlar, "Haşa! Allah için, biz onun bir kötülüğünü bilmiyoruz" dediler. Aziz'in karısı ise, "Şimdi gerçek ortaya çıktı. Ondan ben murad almak istedim. Şüphesiz Yusuf doğru söyleyenlerdendir" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/51

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-yusuf","sidk","soz-yalan"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ne"},{"position":3,"surface":"خَطْبُكُنَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ط-ب","rootLatin":"ḫ-ṭ-b","lemma":"خَطْب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"durumunuz"},{"position":3,"surface":"كُنَّ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُنَّ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":4,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"zaman"},{"position":5,"surface":"رَٰوَدتُّنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-و-د","rootLatin":"r-w-d","lemma":"رَاوَدَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"istediğiniz"},{"position":6,"surface":"يُوسُفَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ي-س-ف","rootLatin":"y-s-f","lemma":"يُوسُف","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Yusuf'u"},{"position":7,"surface":"عَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, hakkında"},{"position":8,"surface":"نَّفْسِهِۦ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"nefsi"},{"position":8,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":9,"surface":"قُلْنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":10,"surface":"حَـٰشَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ح-و-ش","rootLatin":"ḥ-w-š","lemma":"حَاشَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"haşa"},{"position":11,"surface":"لِلَّهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":11,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":12,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":13,"surface":"عَلِمْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bilmedik"},{"position":14,"surface":"عَلَيْهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":14,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":15,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":16,"surface":"سُوٓءٍ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-و-ء","rootLatin":"s-w-ʾ","lemma":"سُوء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kötülük"},{"position":17,"surface":"قَالَتِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":18,"surface":"ٱمْرَأَتُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ر-أ","rootLatin":"m-r-ʾ","lemma":"اِمْرَأَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"karısı"},{"position":19,"surface":"ٱلْعَزِيزِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ز-ز","rootLatin":"ʿ-z-z","lemma":"عَزِيز","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"vezirin"},{"position":20,"surface":"ٱلْـَٔـٰنَ","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"ء-و-ن","rootLatin":"ʾ-w-n","lemma":"آن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"şimdi"},{"position":21,"surface":"حَصْحَصَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ح-ص-ص","rootLatin":"ḥ-ṣ-ṣ","lemma":"حَصْحَصَ","form":"Fa'fale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ortaya çıktı"},{"position":22,"surface":"ٱلْحَقُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"ḥ-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"gerçek"},{"position":23,"surface":"أَنَا۠","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"ben"},{"position":24,"surface":"رَٰوَدتُّهُۥ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-و-د","rootLatin":"r-w-d","lemma":"رَاوَدَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"onu istedim"},{"position":24,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"},{"position":25,"surface":"عَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, hakkında"},{"position":26,"surface":"نَّفْسِهِۦ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"nefsi"},{"position":26,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":27,"surface":"وَإِنَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":27,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe bi'l-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":27,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"o"},{"position":28,"surface":"لَمِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"elbette"},{"position":28,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":29,"surface":"ٱلصَّـٰدِقِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-د-ق","rootLatin":"ṣ-d-q","lemma":"صَادِق","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"doğrulardan"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yusuf Suresi 51. ayet, Yusuf peygamberin masumiyetinin ortaya çıkışını ve Züleyha'nın itirafını konu almaktadır. Ayet, 'hatb', 'râvedtünne', 'hâşe', 'suû', 'hashasa' ve 'sâdikîn' gibi anahtar kavramlar üzerinden olayın psikolojik ve ahlaki boyutlarını dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"خَطْبُكُنَّ","root":"خ ط ب","rootLatin":"h-t-b","meaning":"Burada, kadınların Yusuf'a karşı olan durumlarını, meselelerini veya başlarından geçen olayı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hatb' kelimesini 'iş, durum, mesele' olarak açıklar. Ayetteki 'mâ hatbukunne' ifadesi, hükümdarın kadınlara 'sizin durumunuz, meseleniz neydi?' diye sorması anlamındadır, yani Yusuf'a karşı ne gibi bir eylemde bulunduklarını sorgulamaktadır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hatb' kelimesinin 'önemli iş, büyük mesele' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Yusuf'a yönelik cinsel taciz girişimi gibi ciddi bir meseleyi ifade etmek için kullanılmıştır, bu da olayın vahametini vurgular."}]},{"word":"رَٰوَدتُّنَّ","root":"ر و د","rootLatin":"r-v-d","meaning":"Yusuf'u baştan çıkarmaya, ona yaklaşmaya veya ondan bir şey elde etmeye çalıştığınız zamanı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'râvede' fiilini 'bir şeyi istemek, elde etmeye çalışmak, baştan çıkarmak' olarak açıklar. Ayetteki 'râvedtünne Yûsuf'a an nefsihî' ifadesi, kadınların Yusuf'u kendi nefisleri için arzuladıklarını, onu baştan çıkarmaya çalıştıklarını mecazi bir anlatımla belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'revd' kökünden türeyen 'mürâvede'nin, bir şeyi elde etmek için yumuşaklıkla ve hile ile yaklaşmak olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, kadınların Yusuf'u cinsel ilişkiye zorlamak için gösterdikleri çabayı ve ısrarı ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'râvede' fiilinin genellikle bir kişiyi ahlaki olarak yanlış bir eyleme sürükleme çabasını ifade ettiğini belirtir. Yusuf kıssasındaki bu kullanım, kadınların Yusuf'u günaha teşvik etme girişimini vurgular."}]},{"word":"حَـٰشَ","root":"ح و ش","rootLatin":"h-v-ş","meaning":"Allah'ı tenzih etmek, O'nu yüceltmek ve O'nun şanına yakışmayan her türlü kötü fiilden uzak tutmak anlamında bir ünlemdir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'hâşe lillâh' ifadesinin 'Allah'ı tenzih ederiz, Allah korusun' anlamında kullanıldığını belirtir. Kadınların bu ifadeyi kullanması, Yusuf'un herhangi bir kötülük yapmadığını, aksine kendilerinin ona iftira attıklarını dolaylı olarak itiraf etmeleridir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hâşe' kelimesinin 'uzaklaştırmak, tenzih etmek' anlamlarına geldiğini ve 'hâşe lillâh' ifadesinin 'Allah'ı her türlü noksanlıktan uzak tutarız' manasına geldiğini açıklar. Ayette, Yusuf'un masumiyetini vurgulamak ve ona isnat edilen suçu reddetmek için kullanılmıştır."}]},{"word":"سُوٓءٍ","root":"س و أ","rootLatin":"s-v-'-","meaning":"Kötülük, fenalık, çirkinlik veya ahlaki bir kusur anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sû'' kelimesinin 'kötülük, çirkinlik, zarar' gibi anlamlara geldiğini ve hem maddi hem de manevi kötülükleri kapsadığını belirtir. Ayetteki 'mâ alimnâ aleyhi min sû'' ifadesi, kadınların Yusuf'tan herhangi bir ahlaki kusur veya kötü bir davranış görmediklerini açıkça ifade etmeleridir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'sû'' kelimesinin 'çirkin fiil, günah, zarar veren şey' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, Yusuf'un iffetine ve ahlakına aykırı hiçbir davranışının olmadığına dair bir şahitlik olarak kullanılmıştır."}]},{"word":"حَصْحَصَ","root":"ح ص ص","rootLatin":"h-s-s","meaning":"Gerçeğin ortaya çıkması, belirginleşmesi, şüphelerin ortadan kalkması anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hashasa' fiilini 'hakikatın ortaya çıkması, belirginleşmesi' olarak açıklar. Vezirin karısının bu ifadeyi kullanması, daha önce gizli kalan gerçeğin artık açığa çıktığını ve Yusuf'un masumiyetinin kesinleştiğini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hashasa' fiilinin 'bir şeyin netleşmesi, şüphelerden arınması' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'el-âne hashasa'l-hakku' ifadesi, gerçeğin tüm çıplaklığıyla ortaya çıktığını ve artık inkar edilemez bir hale geldiğini ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'hashasa' fiilinin 'bir şeyin sabit olması, kesinleşmesi' anlamında kullanıldığını belirtir. Vezirin karısının itirafıyla birlikte, Yusuf'un masumiyeti ve kendisinin suçlu olduğu gerçeği kesinlik kazanmıştır."}]},{"word":"ٱلصَّـٰدِقِينَ","root":"ص د ق","rootLatin":"s-d-q","meaning":"Doğru sözlü, dürüst, sözünde duran ve gerçeği söyleyen kişiler anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sıdk' kökünden türeyen 'sâdık' kelimesinin 'sözü fiiline uygun olan, doğru söyleyen' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'innahu le mine's-sâdikîn' ifadesi, Yusuf'un başından beri doğruyu söylediğini ve iftiraya uğradığını teyit eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'sıdk'ın 'sözün gerçeğe uygun olması' olduğunu ve 'sâdık'ın da bu niteliği taşıyan kişi olduğunu açıklar. Vezirin karısının bu itirafı, Yusuf'un dürüstlüğünü ve masumiyetini tasdik etmesi açısından büyük önem taşır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'sıdk' kavramının sadece doğru sözlülüğü değil, aynı zamanda içsel dürüstlüğü, samimiyeti ve Allah'a karşı sadakati de ifade ettiğini belirtir. Yusuf'un 'sâdıkîn'den olması, onun hem sözünde hem de ahlakında kusursuz olduğunu gösterir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/51*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/51*