# Yûsuf Sûresi, 55. Âyet (12:55) > قَالَ ٱجْعَلْنِى عَلَىٰ خَزَآئِنِ ٱلْأَرْضِ ۖ إِنِّى حَفِيظٌ عَلِيمٌ *Kâle-c'alnî ‘alâ ḣazâ-ini-l-ard(i)(s) innî hafîzun ‘alîm(un)* **Meal (Diyanet):** Yusuf, "Beni ülkenin hazinelerine bakmakla görevlendir. Çünkü ben iyi koruyucu ve bilgili bir kişiyim" dedi. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/55 --- ## Tefsir {"topics":["emanet","ilim-hikmet","mal-mulk"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"ٱجْعَلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعْل","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıl, yap"},{"position":2,"surface":"نِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nûn-u Vikaye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"beni (koruma harfi)"},{"position":2,"surface":"ي","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"beni"},{"position":3,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":4,"surface":"خَزَآئِنِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Cemi","root":"خ-ز-ن","rootLatin":"ḫ-z-n","lemma":"خَزِينَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hazineler"},{"position":5,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"'-r-ḍ","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"yeryüzü"},{"position":6,"surface":"إِنِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":6,"surface":"ي","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mebnî","gloss":"ben"},{"position":7,"surface":"حَفِيظٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ف-ظ","rootLatin":"ḥ-f-ẓ","lemma":"حَفِيظ","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"koruyucu, iyi muhafaza eden"},{"position":8,"surface":"عَلِيمٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِيم","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"bilen, bilgili"}] ## Kelime Tahlili {"summary":"Yusuf Suresi 55. ayet, Hz. Yusuf'un Mısır hükümdarından ülkenin mali işlerini yönetme talebini ve bu talebin gerekçesini ifade etmektedir. Ayet, 'hazineler', 'koruyucu' ve 'bilen' gibi anahtar kavramlar üzerinden yönetim, emanet ve ehliyet gibi temel İslami değerlere vurgu yapar.","keyConcepts":[{"word":"ٱجْعَلْنِى","root":"ج ع ل","rootLatin":"c-a-l","meaning":"Hz. Yusuf'un kendisini bir göreve atama talebini ifade eden fiil.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ceale' fiilinin bir şeyi bir hale dönüştürmek, bir şeyi bir şey yapmak veya bir şeyi bir konuma getirmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'İc'alnî' ifadesi, Hz. Yusuf'un kendisinin 'hazineler üzerine memur kılınması' talebini, yani bir makama atanmasını ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ceale' fiilinin Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını ve burada 'kılmak, tayin etmek' anlamında olduğunu belirtir. Hz. Yusuf'un bu talebi, kendisini belirli bir idari göreve atama isteğini mecazi olarak ifade eder."}]},{"word":"خَزَآئِنِ","root":"خ ز ن","rootLatin":"h-z-n","meaning":"Ülkenin mal varlıklarını, depolarını ve mali kaynaklarını ifade eden çoğul isim.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hazâin' kelimesinin 'hazine'nin çoğulu olduğunu ve mal, erzak, yiyecek gibi şeylerin saklandığı yerleri ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Mısır'ın tüm ekonomik kaynaklarını ve depolarını kapsayan geniş bir anlam taşır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'hazn' kökünün bir şeyi korumak, saklamak anlamına geldiğini ve 'hazine'nin de saklanan mal olduğunu ifade eder. Ayetteki 'hazâinü'l-ard' ifadesi, ülkenin tüm maddi varlıklarını ve bunların yönetimini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'hazine' kavramının sadece maddi varlıkları değil, aynı zamanda Allah'ın ilahi kudretinin ve rızkının kaynaklarını da ifade edebileceğini belirtir. Bu ayette ise daha çok dünyevi, somut mal varlıkları ve bunların idaresi anlamında kullanılmıştır."}]},{"word":"حَفِيظٌ","root":"ح ف ظ","rootLatin":"h-f-z","meaning":"Emaneti koruyan, muhafaza eden, iyi idare eden ve zayi etmeyen kişi anlamında sıfat.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'hıfz' kelimesinin bir şeyi unutmaktan veya zayi olmaktan korumak anlamına geldiğini belirtir. 'Hafîz' ise bu işi sürekli ve mükemmel bir şekilde yapan kişidir. Hz. Yusuf, bu sıfatla hazineleri hem israftan koruyacağını hem de doğru bir şekilde yöneteceğini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'hafîz' kelimesinin hem koruyucu hem de ezberleyici anlamlarına geldiğini, ancak bu ayette daha çok emaneti koruma ve gözetme anlamında kullanıldığını vurgular. Hz. Yusuf'un bu vasfı, mali kaynakları güvenle idare etme yeteneğini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hafîz' kelimesinin Kur'an'da genellikle Allah'ın sıfatı olarak kullanıldığını, ancak insan için kullanıldığında emanete riayet etme, sorumluluğunu yerine getirme ve koruma anlamlarını taşıdığını ifade eder. Hz. Yusuf'un bu ifadesi, kendisinin bu göreve layık olduğunu gösterir."}]},{"word":"عَلِيمٌ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Bilgili, işinin ehli, yönetim ve idare konusunda derin bilgi sahibi olan kişi anlamında sıfat.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ilm' kelimesinin bir şeyin hakikatini idrak etmek olduğunu ve 'alîm'in de bu bilgiye sahip olan kişi olduğunu belirtir. Hz. Yusuf, bu sıfatla sadece koruyucu değil, aynı zamanda hazineleri nasıl yöneteceğini, ne zaman ne yapacağını bilen bir uzman olduğunu ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'alîm' kelimesinin geniş ve derin bilgiye sahip olanı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Hz. Yusuf'un mali yönetim, ekonomi ve kriz yönetimi konularında özel bir bilgiye sahip olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'ilim' kavramının sadece teorik bilgiyi değil, aynı zamanda pratik bilgeliği ve doğru karar verme yeteneğini de kapsadığını belirtir. Hz. Yusuf'un 'alîm' sıfatı, onun sadece bilgili değil, aynı zamanda bu bilgiyi etkin bir şekilde kullanabilecek yetkinlikte olduğunu gösterir."}]}]} ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/55* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *12/55* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *12/55* - **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/55* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *12/55* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *12/55*