# Yûsuf Sûresi, 56. Âyet (12:56)

> وَكَذَٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِى ٱلْأَرْضِ يَتَبَوَّأُ مِنْهَا حَيْثُ يَشَآءُ ۚ نُصِيبُ بِرَحْمَتِنَا مَن نَّشَآءُ ۖ وَلَا نُضِيعُ أَجْرَ ٱلْمُحْسِنِينَ

*Vekeżâlike mekkennâ liyûsufe fî-l-ardi yetebevveu minhâ hayśu yeşâ(u)(c) nusîbu birahmetinâ men neşâ(u)(s) velâ nudî'u ecra-lmuhsinîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Böylece Yusuf'a, dilediği yerde oturmak üzere ülkede imkan ve iktidar verdik. Biz rahmetimizi istediğimize veririz ve iyi davrananların mükafatını zayi etmeyiz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/56

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-yusuf","ahiret-mukafat","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"كَذَٰلِكَ","pos":"harf","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"ذ-ل-ك","rootLatin":"dh-l-k","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i işaret olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":2,"surface":"مَكَّنَّا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-ك-ن","rootLatin":"m-k-n","lemma":"مَكَّنَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yerleştirdik"},{"position":3,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":3,"surface":"يُوسُفَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ي-س-ف","rootLatin":"y-s-f","lemma":"يُوسُف","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr, gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile mecrûr","gloss":"Yusuf'a"},{"position":4,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":5,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yeryüzünde"},{"position":6,"surface":"يَتَبَوَّأُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-و-أ","rootLatin":"b-w-a","lemma":"تَبَوَّأَ","form":"Tefea'ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"yerleşir"},{"position":7,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":7,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ondan"},{"position":8,"surface":"حَيْثُ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"حَيْثُ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"nerede"},{"position":9,"surface":"يَشَآءُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-أ","rootLatin":"sh-y-a","lemma":"شَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"dilerse"},{"position":10,"surface":"نُصِيبُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ص-و-ب","rootLatin":"s-w-b","lemma":"أَصَابَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"ulaştırırız"},{"position":11,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":11,"surface":"رَحْمَتِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحْمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"rahmetimiz"},{"position":11,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":12,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb, mebnî","gloss":"kimseye"},{"position":13,"surface":"نَّشَآءُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-أ","rootLatin":"sh-y-a","lemma":"شَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"dileriz"},{"position":14,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":14,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":15,"surface":"نُضِيعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ض-ي-ع","rootLatin":"d-y-ʿ","lemma":"أَضَاعَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"zayi etmeyiz"},{"position":16,"surface":"أَجْرَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"أ-ج-ر","rootLatin":"a-j-r","lemma":"أَجْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ecrini"},{"position":17,"surface":"ٱلْمُحْسِنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ح-س-ن","rootLatin":"h-s-n","lemma":"مُحْسِن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"iyilik yapanların"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yusuf Suresi 56. ayet, Hz. Yusuf'un Mısır'daki konumunu ve Allah'ın rahmetinin tecellisini ele almaktadır. Ayet, ilahi takdirin ve lütfun, salih amellerin karşılığının zayi edilmeyeceğinin altını çizmektedir. Dilbilimsel olarak, 'temkin', 'tebevvu', 'rahmet' ve 'ihsan' gibi kavramlar, ayetin ana mesajını oluşturan merkezi unsurlardır.","keyConcepts":[{"word":"مَكَّنَّا","root":"م-ك-ن","rootLatin":"m-k-n","meaning":"Allah'ın Yusuf'a yeryüzünde güç ve imkan vermesi, onu sağlam bir konuma getirmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'mekn' kökünü 'bir şeyin bir yerde sağlam ve sabit olması' olarak açıklar. 'Temkin' ise, bir kimseye bir yerde güç ve iktidar vermek, onu oraya yerleştirmek ve tasarruf yetkisi tanımaktır. Ayetteki 'mekkennâ', Allah'ın Yusuf'a Mısır'da sağlam bir mevki ve geniş yetkiler bahşettiğini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mekkennâ' ifadesini 'onu yerleştirdik, ona güç verdik' şeklinde yorumlar. Bu, Yusuf'un Mısır'da sadece fiziksel olarak bulunması değil, aynı zamanda idari ve siyasi olarak da güçlü bir konuma gelmesi anlamındadır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'temkin' fiilinin 'bir şeyi bir yerde sabit kılmak, onu sağlamlaştırmak' manasına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın Yusuf'u Mısır'da hem maddi hem de manevi olarak güçlü ve köklü bir konuma getirdiğini, ona istikrar sağladığını vurgular."}]},{"word":"يَتَبَوَّأُ","root":"ب-و-أ","rootLatin":"b-v-ʾ","meaning":"Yusuf'un o memlekette istediği yere yerleşme, konaklama ve tasarruf etme yetkisine sahip olması.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'tebevvu'' fiilini 'bir yere yerleşmek, konaklamak' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Yusuf'un Mısır'da istediği yerde ikamet etme ve tasarruf etme özgürlüğüne sahip olduğunu, yani tam bir yetkiyle hareket edebildiğini gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'bev'' kökünün 'bir yere dönmek, yerleşmek' anlamlarına geldiğini belirtir. 'Tebevvu'' ise, bir yeri mesken edinmek, orada ikamet etmek demektir. Ayetteki 'yetebavva'' ifadesi, Yusuf'un Mısır'da istediği gibi yerleşme ve hareket etme serbestisine sahip olduğunu, bu durumun Allah tarafından kendisine verilen bir lütuf olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'tebevvu'' fiilinin 'bir yeri yurt edinmek, konaklamak ve orada karar kılmak' manasına geldiğini ifade eder. Yusuf'un bu yetkiye sahip olması, onun Mısır'daki yüksek konumunu ve idari gücünü pekiştirmektedir."}]},{"word":"بِرَحْمَتِنَا","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Allah'ın lütfu, ihsanı ve merhametiyle Yusuf'a ve dilediği kullarına bahşettiği nimetler ve imkanlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'rahmet' kelimesini 'kalpteki incelik ve şefkat' olarak tanımlar ve bu inceliğin gereği olarak başkasına iyilik etme arzusunu ifade eder. Allah'ın rahmeti ise, O'nun kullarına yönelik lütfu, ihsanı ve merhametidir. Ayetteki 'birahmetinâ', Yusuf'a verilen bu konumun ve imkanların Allah'ın sonsuz rahmetinin bir tecellisi olduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'rahmet' kavramının Kur'an'da Allah'ın temel sıfatlarından biri olduğunu ve O'nun yaratılmışlara karşı gösterdiği şefkat, lütuf ve ihsanı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'birahmetinâ', Allah'ın Yusuf'a verdiği bu gücün ve yerleşimin, O'nun merhametinin bir sonucu olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'rahmet'i 'Allah'ın kullarına yönelik lütfu ve ihsanı' olarak açıklar. Bu ayetteki kullanımıyla, Yusuf'un elde ettiği tüm nimetlerin ve imkanların, Allah'ın ona özel bir lütfu ve merhameti sayesinde gerçekleştiğini ifade eder."}]},{"word":"الْمُحْسِنِينَ","root":"ح-س-ن","rootLatin":"h-s-n","meaning":"İyilik yapan, güzel işler yapan, amellerini en güzel şekilde yerine getiren kimseler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ihsan' kelimesini 'bir şeyi güzel yapmak, en iyi şekilde yapmak' olarak tanımlar. 'Muhsin' ise, hem başkasına iyilik yapan hem de kendi amellerini en güzel ve mükemmel şekilde yerine getiren kişidir. Ayetteki 'el-muhsinîn', Allah'ın Yusuf'a verdiği nimetlerin, onun güzel amellerinin ve ihsanının bir karşılığı olduğunu ima eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ihsan' kavramının Kur'an'da hem başkasına iyilik etme hem de bir işi en güzel ve mükemmel şekilde yapma anlamlarını taşıdığını belirtir. 'Muhsinler', Allah'ın emirlerine uyan, ibadetlerini ihsan şuuruyla yerine getiren ve insanlara karşı iyi davranan kimselerdir. Ayet, bu tür kişilerin ecirlerinin zayi edilmeyeceğini vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ihsan'ı 'iyilik yapmak, güzellik sergilemek' olarak açıklar. 'Muhsinler', Allah'ın rızasını gözeterek iyi işler yapan ve bu iyilikleri en güzel şekilde icra edenlerdir. Ayet, Allah'ın bu kimselerin karşılığını eksiksiz vereceğini müjdelemektedir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/56*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/56*
- **Kelime-i Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *12/56*
- **Kelime-i Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *12/56*
- **Kelime-i Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *12/56*