# Yûsuf Sûresi, 63. Âyet (12:63)

> فَلَمَّا رَجَعُوٓا۟ إِلَىٰٓ أَبِيهِمْ قَالُوا۟ يَـٰٓأَبَانَا مُنِعَ مِنَّا ٱلْكَيْلُ فَأَرْسِلْ مَعَنَآ أَخَانَا نَكْتَلْ وَإِنَّا لَهُۥ لَحَـٰفِظُونَ

*Felemmâ race'û ilâ ebîhim kâlû yâ ebânâ muni'a minnâ-lkeylu feersil me'anâ eḣânâ nektel ve-innâ lehu lehâfizûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Onlar, babalarına döndüklerinde, "Ey babamız! Bize artık zahire verilmeyecek. Kardeşimizi (Bünyamin'i) bizimle gönder ki zahire alalım. Onu biz elbette koruruz" dediler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/63

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-yusuf","aile-nikah","emanet"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yûsuf Suresi 63. ayet, Yûsuf'un kardeşlerinin babalarına dönerek yaşadıkları sıkıntıyı ve Bünyamin'i yanlarına alarak tekrar erzak temin etme isteklerini dile getirdikleri bir sahneyi anlatır. Ayet, 'kefl' (ölçü), 'irsal' (gönderme) ve 'hıfz' (koruma) gibi temel kavramlar üzerinden kardeşlerin durumunu, taleplerini ve verdikleri güvenceyi dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"رَجَعُوٓا۟","root":"ر ج ع","rootLatin":"r-c-a","meaning":"Yûsuf'un kardeşlerinin babalarına geri dönmeleri eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rücû'' kelimesini 'bir yere veya bir duruma geri dönmek' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, kardeşlerin Mısır'dan babalarının yanına, yani önceki hallerine ve mekanlarına geri dönüşlerini ifade eder. Bu dönüş, onların yaşadıkları deneyimlerin bir sonucudur."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'rücû''yu 'bir şeyin geldiği yere geri dönmesi' olarak tanımlar. Ayette, kardeşlerin babalarına dönmeleri, hem fiziksel bir geri dönüşü hem de babalarına karşı olan sorumluluklarını hatırlatan bir durumu işaret eder."}]},{"word":"مُنِعَ","root":"م ن ع","rootLatin":"m-n-a","meaning":"Yiyecek almalarının engellendiğini, yasaklandığını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'men'' kelimesini 'bir şeyi engellemek, alıkoymak' olarak açıklar. Ayetteki 'munia' (pasif formda), kardeşlerin erzak almalarının kendilerine yasaklandığını, yani Mısır'daki yetkililer tarafından bu imkanın ellerinden alındığını belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'men'' kelimesinin mecazi kullanımlarına da değinir. Ayetteki 'munia minnâ el-keyl' ifadesi, 'bize ölçülen erzakın verilmesi engellendi' anlamında olup, bir nevi 'erzakın kesilmesi' veya 'erzak temin etme imkanının ortadan kaldırılması' mecazını taşır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'men''i 'bir şeyi elde etmekten alıkoymak' olarak tanımlar. Ayetteki bağlamda, kardeşlerin Bünyamin'i getirmedikleri takdirde kendilerine erzak verilmeyeceğinin bildirilmesiyle, erzak alma imkanlarının engellendiğini ifade eder."}]},{"word":"ٱلْكَيْلُ","root":"ك ي ل","rootLatin":"k-y-l","meaning":"Ölçülen erzakı, özellikle tahılı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'keyl' kelimesini 'ölçülen şey, özellikle tahıl ve benzeri gıda maddeleri' olarak açıklar. Ayetteki 'el-keyl', kardeşlerin Mısır'dan temin etmeye çalıştıkları ve kendilerine yasaklanan gıda maddelerini, yani erzakı ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'keyl'i 'ölçmek' fiilinden türeyen 'ölçülen miktar' olarak tanımlar. Ayetteki 'el-keyl', kardeşlerin Mısır'dan almak istedikleri ve kendilerine yasaklanan, ölçü birimiyle verilen erzakı, yani gıda ihtiyaçlarını karşılayan tahılı belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki ekonomik ve sosyal kavramlara değinirken 'keyl' gibi kelimelerin o dönemin ticari pratiklerindeki önemine dikkat çeker. Ayetteki 'el-keyl', sadece bir miktar değil, aynı zamanda hayati bir ihtiyaç olan erzakın teminini ve bunun engellenmesinin yol açtığı sıkıntıyı vurgular."}]},{"word":"نَكْتَلْ","root":"ك ي ل","rootLatin":"k-y-l","meaning":"Erzak almak, ölçüyle yiyecek temin etmek anlamına gelir.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'iktâl' fiilinin 'ölçüyle bir şey almak' veya 'ölçüyle bir şeyin verilmesini sağlamak' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'nektel' (muzari formda), kardeşlerin Bünyamin'i yanlarına alarak tekrar Mısır'a gittiklerinde erzak temin etme eylemini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'keyl' kökünden türeyen fiillerin 'ölçme' ve 'ölçüyle alma' anlamlarını taşıdığını vurgular. 'Nektel' kelimesi, kardeşlerin babalarına sundukları gerekçenin temelini oluşturur; yani Bünyamin'i götürerek erzak alma imkanına yeniden kavuşacaklardır."}]},{"word":"لَحَـٰفِظُونَ","root":"ح ف ظ","rootLatin":"h-f-z","meaning":"Onu kesinlikle koruyacaklarını, muhafaza edeceklerini ifade eden pekiştirilmiş bir ifadedir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hıfz' kelimesini 'bir şeyi zayi olmaktan korumak, muhafaza etmek' olarak açıklar. Ayetteki 'lehâfizûn' ifadesi, kardeşlerin Bünyamin'i koruma konusunda babalarına verdikleri kesin ve pekiştirilmiş sözü, yani onu her türlü tehlikeden sakınacaklarına dair taahhütlerini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hıfz'ın 'bir şeyi gözetmek, korumak ve unutmamak' anlamlarını içerdiğini belirtir. Ayetteki 'lehâfizûn', kardeşlerin Bünyamin'i hem fiziksel olarak koruyacaklarını hem de ona göz kulak olacaklarını, yani sorumluluklarını yerine getireceklerini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hıfz' kökünün Kur'an'daki kullanımlarını incelerken, bu kelimenin 'emaneti koruma', 'sözü tutma' ve 'gözetim altında tutma' gibi geniş anlamlara geldiğini belirtir. Ayetteki 'lehâfizûn', kardeşlerin babalarına verdikleri sözün ciddiyetini ve Bünyamin'i emanet olarak koruma niyetlerini vurgular."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"böylece, ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"لَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mebnî","gloss":"olduğunda","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"رَجَعُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ج-ع","rootLatin":"r-j-ʿ","lemma":"رَجَعَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"döndüler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"إِلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":4,"surface":"أَبِي","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ب-و","rootLatin":"ʾ-b-w","lemma":"أَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"babası","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":6,"surface":"يَـٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"ey"},{"position":6,"surface":"أَبَا","pos":"isim","posDetail":"Münâdâ","root":"ا-ب-و","rootLatin":"ʾ-b-w","lemma":"أَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Münâdâ olduğu için mansûb","gloss":"baba","irabMarker":"elif ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Münâdâ","izafet":"Muzâf"},{"position":6,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":7,"surface":"مُنِعَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-ن-ع","rootLatin":"m-n-ʿ","lemma":"مَنَعَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yasaklandı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":8,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":8,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bize","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":9,"surface":"ٱلْكَيْلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ي-ل","rootLatin":"k-y-l","lemma":"كَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nâib-i Fâil olduğu için merfû","gloss":"ölçülen yiyecek","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâib-i fâil"},{"position":10,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":10,"surface":"أَرْسِلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"أَرْسَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için meczûm","gloss":"gönder","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":11,"surface":"مَعَ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَعَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf-ı mekan olduğu için mansûb","gloss":"ile birlikte","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mekân zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":11,"surface":"نَآ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":12,"surface":"أَخَا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-خ-و","rootLatin":"ʾ-ḫ-w","lemma":"أَخ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kardeşini","irabMarker":"elif ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":12,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":13,"surface":"نَكْتَلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-ي-ل","rootLatin":"k-y-l","lemma":"اِكْتَالَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiilin cevabı olduğu için meczûm","gloss":"ölçü alalım","irabMarker":"sükûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":14,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":14,"surface":"إِنَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i te'kid olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz biz"},{"position":14,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"biz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":15,"surface":"لَهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":15,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onu","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":16,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i te'kid olduğu için mebnî","gloss":"elbette","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":16,"surface":"حَـٰفِظُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ح-ف-ظ","rootLatin":"ḥ-f-ẓ","lemma":"حَافِظ","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"koruyucularız","irabMarker":"vâv ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Felemmâ"},{"position":2,"translit":"race'û"},{"position":3,"translit":"ilâ"},{"position":4,"translit":"ebîhim"},{"position":5,"translit":"kâlû"},{"position":6,"translit":"yâ"},{"position":7,"translit":"ebânâ"},{"position":8,"translit":"muni'a"},{"position":9,"translit":"minnâ-lkeylu"},{"position":10,"translit":"feersil"},{"position":11,"translit":"me'anâ"},{"position":12,"translit":"eḣânâ"},{"position":13,"translit":"nektel"},{"position":14,"translit":"ve-innâ"},{"position":15,"translit":"lehu"},{"position":16,"translit":"lehâfizûn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/63*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/63*
- **Kelime-i Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *12/63*