# Yûsuf Sûresi, 64. Âyet (12:64)

> قَالَ هَلْ ءَامَنُكُمْ عَلَيْهِ إِلَّا كَمَآ أَمِنتُكُمْ عَلَىٰٓ أَخِيهِ مِن قَبْلُ ۖ فَٱللَّهُ خَيْرٌ حَـٰفِظًا ۖ وَهُوَ أَرْحَمُ ٱلرَّٰحِمِينَ

*Kâle hel âmenukum ‘aleyhi illâ kemâ emintukum ‘alâ eḣîhi min kabl(u)(s) fa(A)llâhu ḣayrun hâfizâ(an)(c) ve huve erhamu -rrâhimîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Yakub onlara, "Onun hakkında size ancak, daha önce kardeşi hakkında güvendiğim kadar güvenebilirim! Allah en iyi koruyandır ve O, merhametlilerin en merhametlisidir" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/64

---

## Tefsir

{"topics":["tevekkul","merhamet","kissa-yusuf","kader"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"هَلْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَلْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mı/mi"},{"position":3,"surface":"ءَامَنُكُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"emanet eder miyim"},{"position":3,"surface":"كُمْ","pos":"zamir","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"size"},{"position":4,"surface":"عَلَيْهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":4,"surface":"هِ","pos":"zamir","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onu"},{"position":5,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisna","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":6,"surface":"كَمَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gibi"},{"position":6,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Masdariyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki"},{"position":7,"surface":"أَمِنتُكُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"أ-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"أَمِنَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"emanet ettim"},{"position":7,"surface":"كُمْ","pos":"zamir","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"size"},{"position":8,"surface":"عَلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":9,"surface":"أَخِيهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-خ-و","rootLatin":"a-kh-w","lemma":"أَخ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kardeşi"},{"position":9,"surface":"هِ","pos":"zamir","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":10,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den/dan"},{"position":11,"surface":"قَبْلُ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh hazfedildiği ve niyet edildiği için mebnî damme üzere","gloss":"önce"},{"position":12,"surface":"فَٱللَّهُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstînâf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":12,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":13,"surface":"خَيْرٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"kh-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"en hayırlı"},{"position":14,"surface":"حَـٰفِظًۭا","pos":"isim","posDetail":"Temyiz","root":"ح-ف-ظ","rootLatin":"h-f-z","lemma":"حَافِظ","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"koruyucu olarak"},{"position":15,"surface":"وَهُوَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"هُوَ","pos":"zamir","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"O"},{"position":16,"surface":"أَرْحَمُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"أَرْحَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"en merhametli"},{"position":17,"surface":"ٱلرَّٰحِمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَاحِم","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"merhametlilerin"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. Yakub'un oğullarına duyduğu güvensizliği ve Allah'a olan tevekkülünü dile getirmektedir. Anahtar kavramlar, emanet, koruma ve merhamet temaları etrafında şekillenerek, ilahi kudret ve şefkatin önemini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"ءَامَنُكُمْ","root":"أ م ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"Birine güvenmek, emniyet vermek, emanet etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'emn' kökünü korkunun zıddı olarak tanımlar ve kalbin sükûnet bulması, güven duyması anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'âmenukum' ifadesi, Hz. Yakub'un oğullarına Yusuf'u emanet etme konusunda duyduğu endişeyi ve geçmişteki tecrübesine dayanarak onlara tekrar güvenmekte zorlandığını gösterir. Bu, bir şeyi birine teslim ederken duyulan iç huzuru veya huzursuzluğu ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'emn' kelimesinin mecazi olarak birine bir şeyi teslim etmek, onu koruması altına bırakmak anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'hel âmenukum aleyhi' ifadesi, 'onu size emanet edebilir miyim, sizin korumanıza bırakabilir miyim?' şeklinde bir soru olup, Hz. Yakub'un oğullarına karşı duyduğu güvensizliği ve Yusuf'u onlara teslim etme konusundaki tereddüdünü mecazi bir dille ortaya koyar."}]},{"word":"خَيْرٌ","root":"خ ي ر","rootLatin":"h-y-r","meaning":"Daha iyi, en iyi, hayırlı olan anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hayr' kelimesini, arzu edilen, beğenilen ve faydalı olan şey olarak açıklar. Ayetteki 'fallâhu hayrun hâfizan' ifadesi, Allah'ın koruyucuların en hayırlısı, en üstünü olduğunu vurgular. Bu, Allah'ın korumasının diğer tüm korumalardan daha mükemmel ve güvenilir olduğunu ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hayr' kavramının Kur'an'da genellikle mutlak iyi ve faydalı olanı ifade ettiğini belirtir. Bu bağlamda 'hayrun hâfizan', Allah'ın koruyuculuk sıfatının mutlak anlamda en iyi ve en faydalı olduğunu, O'nun korumasının her türlü eksiklikten münezzeh olduğunu gösterir. Hz. Yakub, beşeri korumanın yetersizliğini idrak ederek ilahi korumaya yönelir."}]},{"word":"حَـٰفِظًا","root":"ح ف ظ","rootLatin":"h-f-z","meaning":"Koruyan, muhafaza eden anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hıfz' kelimesini bir şeyi zayi olmaktan, kaybolmaktan veya zarar görmekten korumak olarak açıklar. Ayetteki 'hâfizan' kelimesi, Allah'ın Yusuf'u her türlü tehlikeden koruyacak olan yegane güç olduğunu ifade eder. Hz. Yakub, oğullarına güvenemediği için Allah'ın koruyuculuğuna sığınır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hıfz'ı, bir şeyi olduğu gibi muhafaza etmek, onu değiştirmemek ve eksiltmemek olarak tanımlar. Bu ayette 'hâfizan' kelimesi, Allah'ın Yusuf'u hem fiziksel hem de manevi olarak koruyacağını, onun başına gelebilecek her türlü kötülükten onu muhafaza edeceğini vurgular. Bu, Allah'ın kudretinin ve gözetiminin kapsamlılığını gösterir."}]},{"word":"أَرْحَمُ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"En merhametli, merhameti en geniş olan anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rahmet' kelimesini, başkasına iyilik yapmayı gerektiren incelik ve şefkat olarak tanımlar. 'Erhamu' ise bu sıfatın en üstün derecesini ifade eder. Ayetteki 've huve erhamu'r-râhimîn' ifadesi, Allah'ın merhametinin tüm merhametlilerin merhametinden daha üstün, daha kuşatıcı ve daha mükemmel olduğunu belirtir. Hz. Yakub, Allah'ın engin merhametine sığınarak teselli bulur."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'rahmet' kavramının Kur'an'da hem dünyevi hem de uhrevi iyilikleri kapsayan geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu vurgular. 'Erhamu'r-râhimîn' ifadesi, Allah'ın merhametinin sınırsızlığını, her şeyi kuşatıcılığını ve kullarına karşı olan şefkatinin benzersizliğini ifade eder. Bu, Hz. Yakub'un Allah'a olan tam teslimiyetini ve O'nun merhametine olan güvenini pekiştirir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/64*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *12/64*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/64*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *12/64*