# Yûsuf Sûresi, 69. Âyet (12:69)

> وَلَمَّا دَخَلُوا۟ عَلَىٰ يُوسُفَ ءَاوَىٰٓ إِلَيْهِ أَخَاهُ ۖ قَالَ إِنِّىٓ أَنَا۠ أَخُوكَ فَلَا تَبْتَئِسْ بِمَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ

*Velemmâ deḣalû ‘alâ yûsufe âvâ ileyhi eḣâh(u)(s) kâle innî enâ eḣûke felâ tebte-is bimâ kânû ya'melûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Yusuf'un huzuruna girdiklerinde; o, kardeşi Bünyamin'i yanına bağrına bastı ve (gizlice) "Haberin olsun ben senin kardeşinim, artık onların yaptıklarına üzülme" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/69

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yusuf Suresi'nin 69. ayeti, Yusuf'un kardeşleriyle karşılaşmasını ve özellikle öz kardeşi Bünyamin'e karşı gösterdiği şefkati dilbilimsel bir derinlikle aktarır. Ayet, 'girmek', 'barındırmak/bağrına basmak', 'kardeş' ve 'üzülmek' gibi temel kavramlar üzerinden duygusal bir sahneyi resmederken, bu kelimelerin etimolojik kökenleri ve semantik alanları, olayın psikolojik ve sosyal boyutlarını anlamamızı sağlar.","keyConcepts":[{"word":"دَخَلُوا۟","root":"د خ ل","rootLatin":"d-h-l","meaning":"Bir yere veya birinin yanına girmek, dahil olmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'دخول' (duhûl) kelimesini bir şeyin içine girmek olarak tanımlar ve genellikle bir mekâna veya bir duruma nüfuz etmeyi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'دَخَلُوا۟ عَلَىٰ يُوسُفَ' ifadesi, kardeşlerin Yusuf'un huzuruna varmalarını, onun mekanına girmelerini ve böylece onunla yüzleşmelerini anlatır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'دخول' kelimesinin bazen mecazi anlamlar taşıyabileceğine işaret etse de, bu ayetteki kullanımının doğrudan ve gerçek anlamda bir mekana girişi ifade ettiğini belirtir. Kardeşlerin Yusuf'un yanına fiziksel olarak girmeleri, olayın başlangıç noktasını oluşturur."}]},{"word":"ءَاوَىٰٓ","root":"أ و ي","rootLatin":"e-v-y","meaning":"Birini yanına almak, barındırmak, sığınacak yer vermek, korumak ve şefkatle kucaklamak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'إيواء' (îvâ) kelimesini birini barındırmak, ona sığınak sağlamak ve korumak olarak açıklar. Ayetteki 'ءَاوَىٰٓ إِلَيْهِ أَخَاهُ' ifadesi, Yusuf'un kardeşini sadece yanına almakla kalmayıp, ona karşı derin bir şefkat ve koruma hissiyle yaklaştığını, onu bağrına bastığını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'أوى' kökünün güvenli bir yere yönelme ve sığınma anlamlarını içerdiğini belirtir. Yusuf'un kardeşini 'îvâ' etmesi, ona sadece fiziksel bir yer sağlamak değil, aynı zamanda duygusal bir güven ve huzur ortamı sunmasıdır, bu da Yusuf'un kardeşine olan sevgisini ve koruyuculuğunu gösterir."}]},{"word":"أَخُوكَ","root":"أ خ و","rootLatin":"e-h-v","meaning":"Kardeş, aynı anne babadan veya sadece aynı babadan olan kişi; mecazi olarak da dost, arkadaş anlamlarına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'أخ' (ah) kelimesinin hem nesep kardeşliğini hem de din kardeşliğini ifade edebileceğini belirtir. Bu ayette 'أَنَا۠ أَخُوكَ' ifadesi, Yusuf'un Bünyamin'e kendi öz kardeşliği gerçeğini açıklayarak, aralarındaki kan bağını ve bu bağın getirdiği yakınlığı ve güveni vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'أخ' kavramının Kur'an'da sadece biyolojik kardeşliği değil, aynı zamanda toplumsal ve ahlaki bir dayanışmayı da ifade ettiğini belirtir. Yusuf'un bu ifadeyi kullanması, Bünyamin'e hem biyolojik kardeşliğini hatırlatmak hem de ona karşı hissettiği sorumluluk ve dayanışmayı dile getirmektir."}]},{"word":"تَبْتَئِسْ","root":"ب أ س","rootLatin":"b-e-s","meaning":"Üzülmek, kederlenmek, sıkıntıya düşmek, umutsuzluğa kapılmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'بؤس' (bü's) kelimesini şiddetli sıkıntı, keder ve zorluk olarak tanımlar. 'لا تبتئس' (lâ tebte'is) ifadesi, Yusuf'un kardeşine, geçmişte yaşananlar veya diğer kardeşlerinin tutumları yüzünden üzülmemesini, kederlenmemesini öğütlediğini gösterir. Bu, Yusuf'un kardeşine teselli ve güvence verme çabasıdır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ابتئاس' (ibtias) fiilinin, bir musibet veya kötü bir durum karşısında duyulan derin üzüntü ve kederi ifade ettiğini belirtir. Yusuf'un bu kelimeyi kullanması, Bünyamin'in yaşadığı veya yaşayabileceği olumsuzluklara karşı onu rahatlatma ve ona moral verme amacını taşır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-yusuf","sosyal-dayanisma","af-hosgoru"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَلَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve ne zaman ki"},{"position":2,"surface":"دَخَلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"د-خ-ل","rootLatin":"d-kh-l","lemma":"دَخَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"girdiler"},{"position":3,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":4,"surface":"يُوسُفَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يُوسُف","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr, gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile mecrûr","gloss":"Yusuf'un"},{"position":5,"surface":"ءَاوَىٰٓ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-و-ي","rootLatin":"'-w-y","lemma":"آوَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bağrına bastı"},{"position":6,"surface":"إِلَيْهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ona"},{"position":6,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ona"},{"position":7,"surface":"أَخَاهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-خ-و","rootLatin":"'-kh-w","lemma":"أَخ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb, esmâ-i hamse'den olduğu için elif ile mansûb","gloss":"kardeşini"},{"position":7,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":8,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":9,"surface":"إِنِّىٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"şüphesiz ben"},{"position":9,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"ben"},{"position":10,"surface":"أَنَا۠","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fasıl zamiri olduğu için mebnî, te'kid için gelmiştir","gloss":"ben"},{"position":11,"surface":"أَخُوكَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-خ-و","rootLatin":"'-kh-w","lemma":"أَخ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû, esmâ-i hamse'den olduğu için vav ile merfû","gloss":"senin kardeşin"},{"position":11,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":12,"surface":"فَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"o halde"},{"position":12,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"üzülme"},{"position":13,"surface":"تَبْتَئِسْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-ء-س","rootLatin":"b-'-s","lemma":"اِبْتَأَسَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâm'ından sonra geldiği için meczûm","gloss":"üzülme"},{"position":14,"surface":"بِمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile"},{"position":14,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":15,"surface":"كَانُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiler"},{"position":16,"surface":"يَعْمَلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-م-ل","rootLatin":"'-m-l","lemma":"عَمِلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"yapıyorlardı"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/69*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/69*