# Yûsuf Sûresi, 72. Âyet (12:72) > قَالُوا۟ نَفْقِدُ صُوَاعَ ٱلْمَلِكِ وَلِمَن جَآءَ بِهِۦ حِمْلُ بَعِيرٍ وَأَنَا۠ بِهِۦ زَعِيمٌ *Kâlû nefkidu suvâ'a-lmeliki velimen câe bihi himlu ba'îrin ve enâ bihi ze'îm(un)* **Meal (Diyanet):** Onlar, "Hükümdar'ın su kabını yitirdik. Onu getirene bir deve yükü ödül var. Ben buna kefilim" dediler. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/72 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Bu ayet, Yusuf kıssasında kardeşlerin su kabını kaybetmeleri ve bunun üzerine yapılan ilanı konu almaktadır. Ayetteki anahtar kavramlar, kaybolma, su kabı, kral ve kefil olma fiilleri etrafında şekillenerek olayın dramatik yönünü ve sorumluluk alma durumunu vurgular.","keyConcepts":[{"word":"نَفْقِدُ","root":"ف ق د","rootLatin":"f-q-d","meaning":"Bir şeyi yerinde bulamamak, kaybetmek veya yokluğunu hissetmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fakd' kelimesini bir şeyin yerinde bulunmaması, yok olması olarak açıklar. Ayetteki 'nefkidü' (kaybettik) ifadesi, kardeşlerin su kabının yerinde olmadığını, onu bulamadıklarını ve bu durumun bir kayıp olduğunu belirtir. Bu, kasıtlı bir çalma eyleminden ziyade, bir yokluk durumunu ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'fakd'ı bir şeyin zıddının bulunması, yani bir şeyin yokluğu olarak tanımlar. Ayetteki kullanım, su kabının ortadan kaybolduğunu, bulunamadığını ve bu durumun bir arayışı tetiklediğini gösterir. Kardeşlerin ağzından çıkan bu ifade, bir eksikliği ve dolayısıyla bir sorumluluğu ima eder."}]},{"word":"صُوَاعَ","root":"ص و ع","rootLatin":"s-v-'-","meaning":"Ölçü kabı, özellikle sıvı veya tahıl ölçmek için kullanılan bir kap anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'suvâ'' kelimesinin bir ölçü kabı olduğunu ve o dönemde kullanılan bir tür ölçek olduğunu belirtir. Ayetteki 'suvâ'a' kelimesi, kralın özel eşyası olan ve aynı zamanda bir ölçü birimi olarak da kullanılabilecek olan bu kabı ifade eder. Bu, olayın maddi değerinin yanı sıra sembolik önemini de vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'suvâ'' kelimesinin 'kadeh' (bardak) veya 'ölçek' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki bağlamda, bu kelime krala ait değerli bir kabı, yani bir nevi 'kraliyet kadehi'ni ifade eder. Bu, kaybolan eşyanın sıradan bir kap olmadığını, aksine özel bir statüye sahip olduğunu gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'suvâ'' kelimesini 'ölçü kabı' olarak açıklar ve bazen 'kadeh' anlamında da kullanılabileceğini belirtir. Ayetteki 'suvâ'a' kelimesi, kralın özel eşyası olarak zikredilmesiyle, sadece bir ölçü kabı olmaktan öte, bir statü ve otorite sembolü haline gelir."}]},{"word":"ٱلْمَلِكِ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Hükümdar, kral veya egemen güç sahibi kişi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'melik' kelimesini 'emretme ve yasaklama gücüne sahip olan' kişi olarak tanımlar. Ayetteki 'el-melik' ifadesi, Yusuf'un Mısır'daki konumunu ve otoritesini belirtir. Su kabının 'kralın' olması, olayın ciddiyetini ve çalınan eşyanın önemini artırır, çünkü kralın malına dokunmak büyük bir suçtur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'melik' kavramının Kur'an'da genellikle mutlak otorite ve egemenlik sahibi varlıklar için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'el-melik' kelimesi, Yusuf'un o dönemdeki siyasi ve idari gücünü temsil eder. Bu, kaybolan eşyanın sadece maddi değerinden öte, bir devlet meselesi haline geldiğini gösterir."}]},{"word":"زَعِيمٌ","root":"ز ع م","rootLatin":"z-'-m","meaning":"Bir şeye kefil olan, garanti veren veya bir topluluğun lideri olan kişi anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'za'îm' kelimesini 'kefil' veya 'garanti veren' olarak açıklar. Ayetteki 'enâ bihî za'îm' (buna ben kefil oluyorum) ifadesi, ilanı yapan kişinin ödülü ödeme veya vaadi yerine getirme sorumluluğunu üstlendiğini gösterir. Bu, olayın ciddiyetini ve vaadin kesinliğini pekiştirir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'za'îm' kelimesinin 'kefil' anlamında kullanıldığını ve aynı zamanda 'bir kavmin reisi' anlamına da gelebileceğini belirtir. Ayetteki kullanım, ödülü vaat eden kişinin bu vaadin arkasında durduğunu ve bunu garanti ettiğini ifade eder. Bu, olayın güvenilirliğini ve vaadin bağlayıcılığını vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'za'îm' kelimesini 'bir şeyin sorumluluğunu üstlenen, kefil olan' kişi olarak tanımlar. Ayetteki 'za'îm' ifadesi, ilanı yapan kişinin, su kabını getirene verilecek deve yükü ödülün garantörü olduğunu açıkça belirtir. Bu, olayın sadece bir kayıp ilanı olmadığını, aynı zamanda bir taahhüt içerdiğini gösterir."}]}]} ## Tefsir {"topics":["kissa-yusuf","emanet"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"نَفْقِدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ق-د","rootLatin":"f-q-d","lemma":"فَقَدَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"kaybettik","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":3,"surface":"صُوَاعَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-و-ع","rootLatin":"s-w-ʿ","lemma":"صُوَاع","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"su kabını","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"ٱلْمَلِكِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلِك","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"hükümdarın","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"وَلِمَن","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":5,"surface":"لِمَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":5,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kimseye","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":6,"surface":"جَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-ا","rootLatin":"j-y-ʾ","lemma":"جَاءَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"getiren","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":7,"surface":"بِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":7,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onu","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":8,"surface":"حِمْلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-م-ل","rootLatin":"ḥ-m-l","lemma":"حِمْل","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"yükü","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda","izafet":"Muzâf"},{"position":9,"surface":"بَعِيرٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ع-ر","rootLatin":"b-ʿ-r","lemma":"بَعِير","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"deve","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":10,"surface":"وَأَنَا۠","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":10,"surface":"أَنَا۠","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"ben","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":11,"surface":"بِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":11,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ona","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":12,"surface":"زَعِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ز-ع-م","rootLatin":"z-ʿ-m","lemma":"زَعِيم","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"kefil","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"}] ## Tefsir [{"position":1,"translit":"Kâlû"},{"position":2,"translit":"nefkidu"},{"position":3,"translit":"suvâ'a-lmeliki"},{"position":4,"translit":"velimen"},{"position":5,"translit":"câe"},{"position":6,"translit":"bihi"},{"position":7,"translit":"himlu"},{"position":8,"translit":"ba'îrin"},{"position":9,"translit":"ve"},{"position":10,"translit":"enâ"},{"position":11,"translit":"bihi"},{"position":12,"translit":"ze'îm(un)"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/72* - **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/72* - **Kelime-i Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *12/72* - **Kelime-i Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *12/72* - **Kelime-i Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *12/72*