# Yûsuf Sûresi, 74. Âyet (12:74)

> قَالُوا۟ فَمَا جَزَٰٓؤُهُۥٓ إِن كُنتُمْ كَـٰذِبِينَ

*Kâlû femâ cezâuhu in kuntum kâżibîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Onlar, "Eğer yalancı iseniz, hırsızlığın cezası nedir?" dediler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/74

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Yûsuf Suresi'nde hırsızlık ithamıyla ilgili bir diyalogdan alınmıştır. Ayetteki anahtar kavramlar, bir eylemin karşılığı olan 'ceza' ve bir durumun gerçek dışılığını ifade eden 'yalan' kavramları etrafında şekillenmektedir. Dilbilimsel olarak bu kavramlar, hukuki ve ahlaki bir sorgulamayı yansıtır.","keyConcepts":[{"word":"جَزَٰٓؤُهُۥٓ","root":"ج ز ي","rootLatin":"c-z-y","meaning":"Bir fiilin karşılığı, ödülü veya cezası anlamına gelir; bu ayette hırsızlık fiilinin karşılığı olan cezayı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cezâ kelimesi, bir fiilin karşılığı olarak verilen şeyi ifade eder. Hem hayır hem şer için kullanılır. Ayetteki 'cezâuhu' ifadesi, hırsızlık fiilinin olumsuz karşılığı olan cezayı belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Cezâ, bir şeyin karşılığıdır. Burada, hırsızlık fiilinin karşılığı olarak neyin uygulanacağını sormak için kullanılmıştır. Mecazi olarak, bir eylemin sonucunu ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Cezâ kavramı, Kur'an'da genellikle ilahi adaletle ilişkilendirilir ve bir eylemin kaçınılmaz sonucunu ifade eder. Bu ayette ise, dünyevi bir suçun (hırsızlık) karşılığı olarak belirlenecek olan cezayı sorgulamak için kullanılmıştır."}]},{"word":"كَـٰذِبِينَ","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Gerçeğe aykırı konuşan, doğru olmayan bir iddiada bulunan kimseler anlamına gelir; bu ayette, hırsızlık iddiasının doğru olmaması durumunu ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kezib (yalan), gerçeğin zıddıdır. Kâzibîn ise yalan söyleyenler demektir. Ayetteki 'in küntüm kâzibîn' ifadesi, eğer hırsızlık iddianız doğru değilse, yani yalan söylüyorsanız, anlamındadır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kezib, bir haberin veya sözün gerçeğe uygun olmamasıdır. Kâzibîn, bu niteliğe sahip olanlardır. Ayette, muhatapların hırsızlık suçlamasının gerçek dışı olması ihtimaline işaret eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kezib kavramı, Kur'an'da sadece sözlü yalanı değil, aynı zamanda fiili yalanı ve gerçeği çarpıtmayı da kapsar. Bu ayette, hırsızlık suçlamasının asılsız olması durumunu, yani bir tür 'yalan'ı ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["hukuk-ceza","kissa-yusuf"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":2,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":2,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"ne"},{"position":3,"surface":"جَزَٰٓؤُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ز-ي","rootLatin":"j-z-y","lemma":"جَزَاء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"cezası"},{"position":3,"surface":"هُۥٓ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":4,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Şart harfi olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":5,"surface":"كُن","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iseniz"},{"position":5,"surface":"تُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Kâne'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"siz"},{"position":6,"surface":"كَـٰذِبِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَاذِب","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"yalancılar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/74*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/74*