# Yûsuf Sûresi, 88. Âyet (12:88)

> فَلَمَّا دَخَلُوا۟ عَلَيْهِ قَالُوا۟ يَـٰٓأَيُّهَا ٱلْعَزِيزُ مَسَّنَا وَأَهْلَنَا ٱلضُّرُّ وَجِئْنَا بِبِضَـٰعَةٍ مُّزْجَىٰةٍ فَأَوْفِ لَنَا ٱلْكَيْلَ وَتَصَدَّقْ عَلَيْنَآ ۖ إِنَّ ٱللَّهَ يَجْزِى ٱلْمُتَصَدِّقِينَ

*Felemmâ deḣalû ‘aleyhi kâlû yâ eyyuhâ-l'azîzu messenâ veehlenâ-ddurru veci/nâ bibidâ'atin muzcâtin feevfi lenâ-lkeyle vetesaddek ‘aleynâ(s) inna(A)llâhe yeczî-lmutesaddikîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Bunun üzerine (Mısır'a dönüp) Yusuf'un yanına girdiklerinde, "Ey güçlü vezir! Bize ve ailemize darlık ve sıkıntı dokundu. Değersiz bir sermaye ile geldik. Zahiremizi tam ölç, ayrıca bize sadaka ver. Şüphesiz Allah, sadaka verenleri mükafatlandırır" dediler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/88

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yûsuf Suresi'nin 88. ayeti, kıtlık ve zorluk zamanında Hz. Yusuf'un kardeşlerinin ona yakarışını ve yardım talebini dile getirmektedir. Ayet, 'darlık', 'değersiz mal', 'ölçeği tam yapmak' ve 'sadaka vermek' gibi kavramlar üzerinden hem maddi sıkıntıyı hem de ahlaki bir çağrıyı ifade etmektedir. Dilbilimsel olarak bu kavramlar, dönemin sosyo-ekonomik koşullarını ve insani ilişkilerin temel dinamiklerini yansıtır.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْعَزِيزُ","root":"ع ز ز","rootLatin":"a-z-z","meaning":"Ayette, Mısır'daki yüksek rütbeli yöneticiyi, yani Hz. Yusuf'u ifade eden bir unvandır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'azîz' kelimesinin 'izzet' kökünden geldiğini ve 'güçlü, galip, nadir bulunan, zor elde edilen' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımıyla, Hz. Yusuf'un Mısır'daki yüksek makamını ve otoritesini vurgular, ona hitap edenlerin saygısını ve beklentisini yansıtır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'azîz' kelimesinin Kur'an'da 'güçlü, üstün' anlamında kullanıldığını ifade eder. Yûsuf Suresi'ndeki bu kullanımda ise, Mısır'ın yöneticisi olan Hz. Yusuf'a verilen bir lakap olarak, onun kudretini ve karar verme yetkisini belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'izzet' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın gücü ve yüceliğiyle ilişkilendirildiğini, ancak insanlara atfedildiğinde 'şeref, itibar, güç' gibi anlamlar taşıdığını belirtir. Ayetteki 'el-Azîz' hitabı, Hz. Yusuf'un sahip olduğu dünyevi gücü ve makamı ifade eder, bu da kardeşlerinin ondan yardım dilemesinin temelini oluşturur."}]},{"word":"ٱلضُّرُّ","root":"ض ر ر","rootLatin":"d-r-r","meaning":"Maddi ve manevi sıkıntı, darlık, zarar ve zorluk anlamlarına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'durr' kelimesini 'zarar, meşakkat, sıkıntı' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, kıtlık nedeniyle yaşanan açlık, yoksulluk ve genel yaşam zorluklarını ifade eder, kardeşlerinin içinde bulunduğu çaresiz durumu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'durr' kelimesinin 'bedene veya nefse isabet eden her türlü zarar ve sıkıntı' olduğunu belirtir. Yûsuf Suresi'ndeki bu kullanım, hem kendilerinin hem de ailelerinin maruz kaldığı şiddetli geçim sıkıntısını ve açlığı dile getirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'durr' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'musibet, hastalık, kıtlık' gibi olumsuz durumları ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Hz. Yusuf'un kardeşlerinin yaşadığı ekonomik buhranı ve bunun getirdiği acil yardım ihtiyacını açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"بِبِضَـٰعَةٍ","root":"ب ض ع","rootLatin":"b-d-ayn","meaning":"Ticaret malı, sermaye veya satılacak eşya anlamına gelir; ayette 'değersiz, az ve yetersiz mal' anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'bida'a' kelimesini 'ticaret için ayrılan mal' olarak tanımlar. Ayetteki 'bida'atin muzcatin' ifadesiyle birlikte, getirilen malın miktar ve değer olarak yetersizliğini, dolayısıyla kardeşlerinin içinde bulunduğu zor durumu ve pazarlık güçlerinin olmadığını gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'bida'a' kelimesinin 'ticaret için ayrılan sermaye veya mal' olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımında, kardeşlerinin getirdiği malın, istedikleri karşılığı tam olarak almaya yetmeyecek kadar az ve değersiz olduğunu ima eder, bu da onların sadaka talebini meşrulaştırır."}]},{"word":"مُّزْجَىٰةٍ","root":"ز ج و","rootLatin":"z-j-w","meaning":"Değersiz, az, yetersiz, geri çevrilen veya kabul edilmeyen mal anlamına gelir.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'muzcât' kelimesinin 'az, değersiz, önemsiz' anlamlarına geldiğini ve 'geri çevrilen, kabul edilmeyen' manasını da taşıdığını belirtir. Ayetteki bağlamda, kardeşlerinin getirdiği malın, istedikleri erzak karşılığında yetersiz kalacağını ve bu nedenle bir nevi sadaka talebinde bulunduklarını ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ezcâ' fiilinin 'sürmek, sevk etmek' anlamlarına geldiğini ve 'muzcât'ın ise 'değersiz olduğu için itilen, geri çevrilen' manasına geldiğini açıklar. Bu ayette, getirilen malın değerinin düşüklüğünü ve neredeyse kabul edilemez olduğunu vurgulayarak, kardeşlerinin çaresizliğini ve merhamet beklentisini ortaya koyar."}]},{"word":"فَأَوْفِ","root":"و ف ي","rootLatin":"w-f-y","meaning":"Tam olarak vermek, eksiksiz yerine getirmek, sözünü tutmak anlamına gelir; ayette 'ölçeği tam doldur' emri olarak kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'vefâ' kökünün 'bir şeyi tam ve eksiksiz yapmak' anlamına geldiğini belirtir. 'Evfî' emri, Hz. Yusuf'tan, getirdikleri değersiz mala rağmen kendilerine düşen payı tam ve eksiksiz vermesini, yani cömert davranmasını talep ettiklerini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'vefâ'nın 'bir şeyi tamamlamak, eksiksiz kılmak' olduğunu ifade eder. Ayetteki 'fe-evfi lenâ el-keyl' ifadesi, kardeşlerinin, getirdikleri malın karşılığı olmasa bile, Hz. Yusuf'tan kendilerine düşen erzakı tam olarak vermesini, hatta fazlasıyla ikram etmesini istediklerini gösterir."}]},{"word":"وَتَصَدَّقْ","root":"ص د ق","rootLatin":"s-d-q","meaning":"Sadaka vermek, bağışta bulunmak, doğru ve samimi bir şekilde yardım etmek anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'tasaddak' fiilinin 'sadaka vermek' anlamına geldiğini ve bu eylemin 'doğruluk ve samimiyet' kökünden geldiğini belirtir. Ayetteki bu talep, kardeşlerinin maddi sıkıntıları nedeniyle, getirdikleri malın karşılığında alamayacakları fazlalığı Hz. Yusuf'tan bir lütuf ve bağış olarak istediklerini gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'sadaka' kelimesinin 'doğruluk' kökünden geldiğini ve Allah'a olan inancın ve samimiyetin bir göstergesi olarak verilen mal olduğunu açıklar. Ayetteki 'tasaddak' emri, kardeşlerinin, Hz. Yusuf'tan, Allah rızası için kendilerine fazladan vermesini, yani bir nevi hayırda bulunmasını istediklerini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'sadaka' kavramının Kur'an'da 'Allah yolunda harcama, bağış' anlamında kullanıldığını ve genellikle 'zenginlerin fakirlere yardım etmesi' bağlamında geçtiğini belirtir. Bu ayette, Hz. Yusuf'un kardeşlerinin, kendi yetersizliklerini kabul ederek, ondan ilahi bir lütuf ve merhamet beklentisiyle sadaka talep ettiklerini gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-yusuf","zekat-infak","sosyal-dayanisma","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":2,"surface":"دَخَلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"د-خ-ل","rootLatin":"d-kh-l","lemma":"دَخَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"girdiler"},{"position":3,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":3,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o"},{"position":4,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":5,"surface":"يَـٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ey"},{"position":5,"surface":"أَيُّهَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Nidâ","root":"أ-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"أَيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfinden sonra geldiği için merfû (lafzen mebnî)","gloss":"ey"},{"position":6,"surface":"ٱلْعَزِيزُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ز-ز","rootLatin":"'-z-z","lemma":"عَزِيز","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ'ya tâbi olduğu için merfû","gloss":"vezir"},{"position":7,"surface":"مَسَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-س-س","rootLatin":"m-s-s","lemma":"مَسَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dokundu, isabet etti"},{"position":7,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bize"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"أَهْلَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ه-ل","rootLatin":"a-h-l","lemma":"أَهْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"aile"},{"position":8,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":9,"surface":"ٱلضُّرُّ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ض-ر-ر","rootLatin":"d-r-r","lemma":"ضُرّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"zarar, darlık"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"جِئْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-أ","rootLatin":"j-y-a","lemma":"جَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldik"},{"position":11,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":11,"surface":"بِضَـٰعَةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ض-ع","rootLatin":"b-d-'-","lemma":"بِضَاعَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"mal, ticaret malı"},{"position":12,"surface":"مُّزْجَىٰةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ز-ج-و","rootLatin":"z-j-w","lemma":"مُزْجَاة","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"değersiz, az"},{"position":13,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":13,"surface":"أَوْفِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"و-ف-ي","rootLatin":"w-f-y","lemma":"أَوْفَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için meczûm (illet harfi düşmüş)","gloss":"tam yap, eksiksiz ver"},{"position":14,"surface":"لَنَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":14,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bize"},{"position":15,"surface":"ٱلْكَيْلَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ي-ل","rootLatin":"k-y-l","lemma":"كَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ölçek"},{"position":16,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":16,"surface":"تَصَدَّقْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ص-د-ق","rootLatin":"s-d-q","lemma":"تَصَدَّقَ","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için meczûm","gloss":"sadaka ver"},{"position":17,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":17,"surface":"نَآ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bize"},{"position":18,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":19,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":20,"surface":"يَجْزِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ز-ي","rootLatin":"j-z-y","lemma":"جَزَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"karşılık verir"},{"position":21,"surface":"ٱلْمُتَصَدِّقِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-د-ق","rootLatin":"s-d-q","lemma":"مُتَصَدِّق","form":"Tefa''ul","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sadaka verenler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/88*