# Yûsuf Sûresi, 89. Âyet (12:89) > قَالَ هَلْ عَلِمْتُم مَّا فَعَلْتُم بِيُوسُفَ وَأَخِيهِ إِذْ أَنتُمْ جَـٰهِلُونَ *Kâle hel ‘alimtum mâ fe'altum biyûsufe veeḣîhi iż entum câhilûn(e)* **Meal (Diyanet):** Yusuf dedi ki: "Siz (henüz) cahil kimseler iken Yusuf ve kardeşine neler yaptığınızı biliyor musunuz?" **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/89 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Bu ayet, Yûsuf Suresi'nin dramatik bir anını yansıtırken, Yûsuf'un kardeşlerine geçmişteki eylemlerini hatırlatmasını ve onların bu eylemlerinin cehaletle nasıl ilişkilendirildiğini dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır. Özellikle 'bilmek', 'yapmak' ve 'cahil olmak' fiilleri, ayetin temel mesajını oluşturan kavramsal derinliği sunar.","keyConcepts":[{"word":"عَلِمْتُم","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Geçmişte yapılan eylemlerin farkında olup olmama durumunu ifade eden bilme fiili.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ilm' kelimesini bir şeyin hakikatini idrak etmek olarak tanımlar. Ayetteki 'alimtum' ifadesi, Yûsuf'un kardeşlerinin geçmişte Yûsuf'a ve kardeşine yaptıkları eylemlerin sonuçlarını ve mahiyetini idrak edip etmediklerini sorgulamaktadır. Bu, sadece bilgiye sahip olmak değil, aynı zamanda bu bilginin getirdiği sorumluluğun farkında olmak anlamını taşır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilm' kavramının Kur'an'da sadece bilişsel bir süreç olmadığını, aynı zamanda ahlaki bir boyut taşıdığını belirtir. Yûsuf'un 'hel alimtum' sorusu, kardeşlerinin eylemlerinin ahlaki sonuçlarını ve bu eylemlerin yanlışlığını idrak edip etmediklerini sorgulamaktadır. Bu, sadece bir olayı bilmek değil, o olayın ahlaki ağırlığını kavramak anlamına gelir."}]},{"word":"فَعَلْتُم","root":"ف ع ل","rootLatin":"f-a-l","meaning":"Yûsuf ve kardeşine karşı işlenen fiilleri, eylemleri ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'fa'ale' fiilini genel olarak bir işi yapmak, icra etmek anlamında kullanır. Ayetteki 'fa'altum' ifadesi, Yûsuf'un kardeşlerinin Yûsuf'a ve kardeşine karşı gerçekleştirdikleri somut eylemleri, yani kuyuya atma, ayırma gibi fiilleri işaret eder. Bu, soyut bir durumdan ziyade, fiziksel ve belirgin bir eylemi vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'fi'l' kelimesini irade ve ihtiyar ile meydana gelen her türlü hareket olarak tanımlar. Ayetteki 'fa'altum', kardeşlerin kendi iradeleriyle Yûsuf'a ve kardeşine karşı yaptıkları, bilinçli tercih sonucu ortaya çıkan eylemleri ifade eder. Bu, onların bu eylemlerden sorumlu oldukları anlamına gelir."}]},{"word":"جَـٰهِلُونَ","root":"ج ه ل","rootLatin":"c-h-l","meaning":"Yaptıkları eylemlerin sonuçlarını ve hakikatini bilmeyen, idrak edemeyen kimseler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'cehl' kelimesini bilginin zıttı olarak tanımlar. Ayetteki 'cahilûn' ifadesi, Yûsuf'un kardeşlerinin Yûsuf'a ve kardeşine yaptıkları eylemlerin kötü sonuçlarını, ahlaki yanlışlığını veya Yûsuf'un gelecekteki konumunu bilmedikleri, idrak edemedikleri bir durumu anlatır. Bu, sadece bilgi eksikliği değil, aynı zamanda basiret eksikliği anlamına da gelir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'cehl'i bir şeyi olduğu gibi bilmemek veya bir şeyin aksini bilmek olarak açıklar. Ayetteki 'cahilûn', kardeşlerin Yûsuf'a karşı yaptıkları eylemlerin gerçek mahiyetini, yani onun masumiyetini ve Allah katındaki değerini bilmedikleri, dolayısıyla bu eylemlerin ne kadar büyük bir hata olduğunu idrak edemedikleri bir durumu ifade eder. Bu, onların eylemlerinin ardındaki niyetin veya sonuçların farkında olmama halidir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'cehl' kavramının Kur'an'da sadece bilgi eksikliği değil, aynı zamanda ahlaki bir körlüğü de ifade ettiğini belirtir. Yûsuf'un kardeşlerinin 'cahilûn' olması, onların Yûsuf'a karşı yaptıkları eylemlerin sadece bilgisizlikten değil, aynı zamanda kıskançlık gibi ahlaki zaaflardan kaynaklanan bir basiretsizlikten de ileri geldiğini gösterir. Bu, eylemlerin ardındaki motivasyonun ve ahlaki yargının eksikliğini vurgular."}]}]} ## Tefsir {"topics":["kissa-yusuf","kissa-gecmis-kavimler","imtihan-bela"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"هَلْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifhâm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَلْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mı/mi"},{"position":3,"surface":"عَلِمْتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عِلْم","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bildiniz mi"},{"position":4,"surface":"مَّا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî, mef'ûlün bih konumunda","gloss":"ne, şeyi"},{"position":5,"surface":"فَعَلْتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-'-l","lemma":"فِعْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yaptınız"},{"position":6,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":6,"surface":"يُوسُفَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i A'cemî","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يُوسُف","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr, gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile mecrûr","gloss":"Yusuf'a"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"أَخِي","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Hamse","root":"أ-خ-و","rootLatin":"a-kh-w","lemma":"أَخ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile Yusuf'a atfedildiği için mecrûr, ism-i hamse olduğu için yâ ile mecrûr","gloss":"kardeşi"},{"position":7,"surface":"هِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":8,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"iken, zaman"},{"position":9,"surface":"أَنتُمْ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"siz"},{"position":10,"surface":"جَـٰهِلُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ج-ه-ل","rootLatin":"j-h-l","lemma":"جَاهِل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû, cemi müzekker sâlim olduğu için vâv ile merfû","gloss":"cahiller, bilmeyenler"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/89* - **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/89*