# Yûsuf Sûresi, 90. Âyet (12:90)

> قَالُوٓا۟ أَءِنَّكَ لَأَنتَ يُوسُفُ ۖ قَالَ أَنَا۠ يُوسُفُ وَهَـٰذَآ أَخِى ۖ قَدْ مَنَّ ٱللَّهُ عَلَيْنَآ ۖ إِنَّهُۥ مَن يَتَّقِ وَيَصْبِرْ فَإِنَّ ٱللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ ٱلْمُحْسِنِينَ

*Kâlû e-inneke leente yûsuf(u)(s) kâle enâ yûsufu vehâżâ eḣî(s) kad menna(A)llâhu ‘aleynâ(s) innehu men yetteki veyasbir fe-inna(A)llâhe lâ yudî'u ecra-lmuhsinîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Kardeşleri, "Yoksa sen, sen Yusuf musun?" dediler. O da, "Ben Yusuf'um, bu da kardeşim. Allah, bize iyilikte bulundu. Çünkü, kim kötülükten sakınır ve sabrederse, şüphesiz Allah iyilik yapanların mükafatını zayi etmez" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/90

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Yusuf ve kardeşleri arasındaki diyaloğu aktarırken, ilahi lütuf, takva, sabır ve ihsan gibi temel Kur'anî kavramları öne çıkarmaktadır. Kelimelerin etimolojik kökenleri ve semantik derinlikleri, ayetin mesajını güçlendirmektedir.","keyConcepts":[{"word":"يُوسُفُ","root":"ي س ف","rootLatin":"y-s-f","meaning":"Hz. Yusuf'un özel ismi olup, ayette kimlik tespiti ve tanınma bağlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, özel isimlerin genellikle belirli bir anlam taşıdığını belirtir, ancak 'Yusuf' isminin Arapça kökenli olmayıp İbranice'den geldiğini ve 'artıran, çoğaltan' gibi anlamlara gelebileceğini ifade eder. Ayette ise bu isim, peygamberin şahsiyetini ve kimliğini belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, özel isimlerin Kur'an'daki anlatılarda sadece birer etiket olmadığını, aynı zamanda o şahsiyetin temsil ettiği değerleri ve olay örgüsündeki rolünü yansıttığını vurgular. Yusuf ismi, bu bağlamda, sabır, ihsan ve ilahi takdirin tecellisi gibi temaları çağrıştırır."}]},{"word":"مَنَّ","root":"م ن ن","rootLatin":"m-n-n","meaning":"Allah'ın kullarına lütuf ve ihsanda bulunması, nimet vermesi anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'menn' kelimesinin 'nimet vermek, lütufta bulunmak' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'kad mennallahu aleyna' ifadesi, Allah'ın Yusuf ve kardeşlerine geçmişte yaşadıkları zorlukların ardından bir lütuf ve ihsanla muamele ettiğini gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'menn' kelimesinin hem 'nimet ve ihsan' hem de 'minnet etmek, başa kakmak' anlamlarına geldiğini, ancak Kur'an'da Allah'a nispet edildiğinde daima 'büyük nimet ve lütuf' anlamında kullanıldığını açıklar. Burada Allah'ın Yusuf ve kardeşlerine olan özel lütfunu ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'menn'in, Allah'tan geldiğinde karşılıksız ve büyük bir ihsan olduğunu, kuldan geldiğinde ise minnet etme ve başa kakma anlamı taşıyabileceğini belirtir. Ayetteki kullanım, Allah'ın Yusuf ve ailesine bahşettiği kurtuluş ve birleşme nimetini vurgular."}]},{"word":"يَتَّقِ","root":"و ق ي","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Kötülüklerden sakınmak, Allah'ın emirlerine uyarak korunmak ve takva sahibi olmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ittika' fiilinin 'korunmak, sakınmak' anlamında kullanıldığını, özellikle Allah'ın azabından ve günahlardan korunmayı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın hoşnutluğunu kazanmak için günahlardan uzak durmayı ve O'nun sınırlarına riayet etmeyi ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'takva'nın kök anlamının 'bir şeyi zararlı şeylerden korumak' olduğunu ve şer'î anlamda ise 'nefsi günahlardan korumak' olduğunu açıklar. Ayetteki 'men yettekı' ifadesi, Allah'ın rızasını kazanmak için günahlardan sakınan kişiyi tanımlar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'takva' kavramının Kur'an'da merkezi bir yere sahip olduğunu ve 'Allah bilinciyle yaşamak, O'nun emirlerine riayet etmek ve yasaklarından kaçınmak' anlamına geldiğini vurgular. Bu ayette takva, ilahi lütfa nail olmanın ve ecir kazanmanın temel şartlarından biri olarak sunulur."}]},{"word":"يَصْبِرْ","root":"ص ب ر","rootLatin":"s-b-r","meaning":"Zorluklara, musibetlere ve nefsin arzularına karşı direnç göstermek, tahammül etmek ve sebat etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'sabr'ın 'nefsi hoşlanmadığı şeylere karşı tutmak' olduğunu belirtir. Ayetteki 've yasbir' ifadesi, Yusuf'un ve kardeşlerinin yaşadığı zorluklara karşı gösterdikleri tahammülü ve bu tahammülün ilahi mükafata vesile olduğunu ima eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sabr'ın 'nefsi, akıl ve şeriatın gerektirdiği şeylere karşı tutmak' olduğunu ifade eder. Bu ayette sabır, Yusuf'un uzun yıllar süren ayrılık ve sıkıntılara, kardeşlerinin ise pişmanlık ve utanç duygularına karşı gösterdikleri metaneti kapsar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'sabr'ın Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, musibetlere karşı dayanıklılıktan, ibadetlere devam etmeye kadar birçok durumu kapsadığını belirtir. Ayetteki sabır, takva ile birlikte ilahi ecri hak etmenin anahtarı olarak sunulur."}]},{"word":"الْمُحْسِنِينَ","root":"ح س ن","rootLatin":"h-s-n","meaning":"İyilik yapanlar, güzel davrananlar, işlerini en iyi şekilde yapanlar ve Allah'a ihsan bilinciyle kulluk edenler anlamındadır.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn, 'ihsan'ın 'bir şeyi güzel yapmak' ve 'başkasına iyilik etmek' anlamlarına geldiğini belirtir. 'Muhsinîn' ise bu niteliklere sahip olan kişilerdir. Ayette, takva ve sabır gösterenlerin aynı zamanda muhsinler zümresine dahil olduğunu ve ecirlerinin zayi edilmeyeceğini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ihsan'ın 'bir şeyi en güzel şekilde yapmak' ve 'başkasına iyilikte bulunmak' olduğunu ifade eder. 'Muhsinîn' kelimesi, Allah'ın emirlerini en güzel şekilde yerine getiren, insanlara karşı iyi davranan ve tüm işlerinde mükemmelliği arayan kişileri tanımlar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ihsan'ın Kur'an'da 'Allah'ı görüyormuş gibi ibadet etmek' ve 'başkalarına karşı iyilikte bulunmak' gibi iki temel anlamı olduğunu belirtir. 'Muhsinîn' kavramı, bu yüksek ahlaki ve dini seviyeye ulaşmış kişileri ifade eder ve onların ilahi mükafata layık olduklarını gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-yusuf","sabir","takva","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":2,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifhâm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mi?"},{"position":2,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":2,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"sen"},{"position":3,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd (Lâmu'l-İbtidâ)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"elbette"},{"position":3,"surface":"أَنتَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için mahallen merfû","gloss":"sen"},{"position":4,"surface":"يُوسُفُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i A'cemî","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يُوسُف","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Bedel olduğu için merfû","gloss":"Yusuf"},{"position":5,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":6,"surface":"أَنَا۠","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"ben"},{"position":7,"surface":"يُوسُفُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i A'cemî","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يُوسُف","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"Yusuf'um"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"هَـٰذَآ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَـٰذَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"bu"},{"position":9,"surface":"أَخِى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-خ-و","rootLatin":"a-ḫ-w","lemma":"أَخ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için takdiren merfû","gloss":"kardeşim"},{"position":9,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ى","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"benim"},{"position":10,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkîk","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gerçekten"},{"position":11,"surface":"مَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-ن-ن","rootLatin":"m-n-n","lemma":"مَنَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ihsan etti"},{"position":12,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":13,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":13,"surface":"نَآ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":14,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":14,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"o"},{"position":15,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"kim"},{"position":16,"surface":"يَتَّقِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"اِتَّقَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart fiili olduğu için meczûm","gloss":"sakınırsa"},{"position":17,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":17,"surface":"يَصْبِرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ص-ب-ر","rootLatin":"ṣ-b-r","lemma":"صَبَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Atıf yoluyla meczûm","gloss":"sabredirse"},{"position":18,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Rabıt (Cevap Fâsı)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":18,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":19,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":20,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":21,"surface":"يُضِيعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ض-ي-ع","rootLatin":"ḍ-y-ʿ","lemma":"أَضَاعَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"zayi etmez"},{"position":22,"surface":"أَجْرَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"أ-ج-ر","rootLatin":"a-j-r","lemma":"أَجْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ecrini"},{"position":23,"surface":"ٱلْمُحْسِنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ح-س-ن","rootLatin":"ḥ-s-n","lemma":"مُحْسِن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"iyilik edenlerin"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/90*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/90*