# İbrâhîm Sûresi, 1. Âyet (14:1)

>  الٓر ۚ كِتَـٰبٌ أَنزَلْنَـٰهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ ٱلنَّاسَ مِنَ ٱلظُّلُمَـٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلْعَزِيزِ ٱلْحَمِيدِ

*Elif-lâm-râ(c) kitâbun enzelnâhu ileyke lituḣrice-nnâse mine-zzulumâti ilâ-nnûri bi-iżni rabbihim ilâ sirâti-l'azîzi-lhamîd(i)*

**Meal (Diyanet):** (1-2) Elif Lam Ra. Bu Kur'an, Rablerinin izniyle insanları karanlıklardan aydınlığa, mutlak güç sahibi ve övgüye layık, göklerdeki ve yerdeki her şey kendisine ait olan Allah'ın yoluna çıkarman için sana indirdiğimiz bir kitaptır. Şiddetli azaptan dolayı vay kafirlerin haline.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/14/1

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Kur'an'ın temel işlevini, yani insanlığı şirk ve cehalet karanlıklarından tevhid ve hidayet nuruna çıkarmayı vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, vahyin kaynağını, amacını ve nihai hedefini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"كِتَـٰبٌ","root":"ك ت ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Allah tarafından vahyedilmiş, yazılı metinler bütünü olan Kur'an'ı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kitap (كتاب), 'katb' (yazmak, bir araya getirmek) kökünden gelir. Kur'an'da bu kelime, hem yazılı metni hem de Allah'ın hükmünü ve takdirini ifade eder. Bu ayette ise, insanları karanlıklardan aydınlığa çıkaracak olan ilahi vahyedilmiş metin anlamındadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kitab (كتاب) kavramı, Kur'an'da sadece bir metin olmanın ötesinde, ilahi bir rehberlik ve yasa koyucu bir otoriteyi temsil eder. Bu ayetteki 'Kitab', Allah'ın insanlığa gönderdiği nihai ve kapsamlı mesajı ifade eder ki bu mesaj, insanları doğru yola iletme amacını taşır."}]},{"word":"أَنزَلْنَـٰهُ","root":"ن ز ل","rootLatin":"n-z-l","meaning":"Allah'ın Kur'an'ı gökten peygamberine indirmesi, vahiy yoluyla bildirmesi eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İnzâl (إنزال), bir şeyi yukarıdan aşağıya indirmek demektir. Kur'an bağlamında ise, Allah'ın kelamını Cebrail aracılığıyla Peygamber'e ulaştırmasıdır. Bu ayette, Kitab'ın ilahi menşeini ve Allah tarafından gönderildiğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Nüzûl (نزول) fiili, bir şeyin yüksek bir yerden alçak bir yere inmesini ifade eder. Kur'an'ın 'inzâl' edilmesi, onun beşerî bir ürün olmadığını, aksine ilahi bir kaynaktan geldiğini ve bu nedenle mutlak hakikati taşıdığını gösterir. Ayetteki kullanımı, Kitab'ın kutsallığını ve otoritesini pekiştirir."}]},{"word":"لِتُخْرِجَ","root":"خ ر ج","rootLatin":"h-r-j","meaning":"Peygamber'in, Allah'ın izniyle insanları yanlış yoldan doğru yola, karanlıktan aydınlığa çıkarması eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İhrâc (إخراج), bir şeyi bir yerden dışarı çıkarmak demektir. Bu ayetteki 'li-tuhrica' (çıkarman için) ifadesi, Kur'an'ın gönderiliş amacını açıklar: insanları küfür ve cehalet bataklığından tevhid ve iman nuruna çıkarmak. Bu, Peygamber'in risaletinin temel görevlerinden biridir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Huruç (خروج), bir şeyin bir yerden ayrılması veya dışarı çıkmasıdır. Ayetteki 'tuhrica' fiili, mecazi anlamda, insanları sapkınlık ve şaşkınlık halinden hidayet ve doğru yol haline geçirmeyi ifade eder. Bu, Kur'an'ın dönüştürücü gücünü ve Peygamber'in rehberlik rolünü vurgular."}]},{"word":"ٱلظُّلُمَـٰتِ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Küfür, şirk, cehalet ve sapkınlık gibi manevi karanlıkları ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zulmet (ظلمة), ışığın yokluğu demektir. Kur'an'da ise genellikle mecazi anlamda, küfür, şirk, sapkınlık, cehalet ve günah gibi manevi karanlıkları ifade eder. Bu ayette, Kitab'ın insanları kurtarmayı hedeflediği yanlış inanç ve yaşam tarzlarını temsil eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Zulüm (ظلم) kökünden türeyen 'zulümât' (karanlıklar), Kur'an'da genellikle 'nur' (aydınlık) kavramının zıttı olarak kullanılır. Bu karşıtlık, doğru yol ile sapkınlık, iman ile küfür arasındaki keskin ayrımı vurgular. Ayetteki 'minaz-zulümât' ifadesi, insanların içinde bulunduğu manevi çıkmazı ve Kitab'ın bu durumdan kurtarıcı rolünü belirtir."}]},{"word":"ٱلنُّورِ","root":"ن و ر","rootLatin":"n-w-r","meaning":"İman, tevhid, hidayet ve doğru yolu temsil eden ilahi aydınlığı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Nur (نور), ışık ve aydınlık demektir. Kur'an'da ise genellikle mecazi anlamda, Allah'ın hidayeti, imanı, İslam'ı ve doğru yolu ifade eder. Bu ayette, Kitab'ın insanları ulaştırmayı hedeflediği nihai hedefi, yani tevhid ve hakikatin aydınlığını temsil eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Nur (نور) kavramı, Kur'an'da Allah'ın kendisiyle özdeşleştirilen bir kavramdır ve ilahi rehberliği, hakikati ve doğru yolu simgeler. 'Zulümât'ın zıttı olarak kullanılması, Kur'an'ın insanları batıl inançlardan ve cehaletten kurtarıp, Allah'ın birliğine ve doğru yoluna iletme misyonunu açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"صِرَٰطِ","root":"ص ر ط","rootLatin":"s-r-t","meaning":"Allah'ın belirlediği doğru, dosdoğru ve değişmez yolu, yani İslam dinini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Sırât (صراط), geniş ve açık yol demektir. Kur'an'da ise 'Sırât-ı Müstakîm' (dosdoğru yol) olarak Allah'ın emrettiği, peygamberlerin tebliğ ettiği ve cennete ulaştıran yolu ifade eder. Bu ayette, 'Sırâtı'l-Azîzi'l-Hamîd' olarak, Allah'ın kudret ve övgüye layık oluşuyla nitelenen, şaşmaz ve hak yolu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Sırât (صراط), kelime anlamı olarak yol demektir. Kur'an'da bu kavram, genellikle Allah'ın insanlık için belirlediği, dünya ve ahiret saadetine ulaştıran hayat tarzını ve inanç sistemini ifade eder. Ayetteki kullanımı, Kitab'ın insanları ulaştırmayı hedeflediği nihai ve tek doğru yolu işaret eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","tebligh","hidayet-dalalet","musrikler","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"الٓر","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Mukattaa","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"الٓر","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i mukattaa olduğu için mebnî","gloss":"Elif-Lam-Ra"},{"position":2,"surface":"كِتَـٰبٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"k-t-b","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda-i mahzufun haberi olduğu için merfû","gloss":"Kitap"},{"position":3,"surface":"أَنزَلْنَـٰهُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"n-z-l","rootLatin":"n-z-l","lemma":"أَنزَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"indirdik"},{"position":3,"surface":"ـهُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":4,"surface":"إِلَيْكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":4,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sana"},{"position":5,"surface":"لِتُخْرِجَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Ta'lil)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":5,"surface":"تُخْرِجَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ḫ-r-c","rootLatin":"kh-r-j","lemma":"أَخْرَجَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli 'en' ile mansûb olduğu için mansûb","gloss":"çıkarasın"},{"position":6,"surface":"ٱلنَّاسَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"n-w-s","rootLatin":"n-w-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"insanları"},{"position":7,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":8,"surface":"ٱلظُّلُمَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ẓ-l-m","rootLatin":"dh-l-m","lemma":"ظُلْمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"karanlıklardan"},{"position":9,"surface":"إِلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":10,"surface":"ٱلنُّورِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"n-w-r","rootLatin":"n-w-r","lemma":"نُور","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"aydınlığa"},{"position":11,"surface":"بِإِذْنِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":11,"surface":"إِذْنِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"'-dh-n","rootLatin":"'-dh-n","lemma":"إِذْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"izni"},{"position":12,"surface":"رَبِّهِمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"r-b-b","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rablerinin"},{"position":12,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":13,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":14,"surface":"صِرَٰطِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ṣ-r-ṭ","rootLatin":"s-r-t","lemma":"صِرَاط","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yoluna"},{"position":15,"surface":"ٱلْعَزِيزِ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"'-z-z","rootLatin":"'-z-z","lemma":"عَزِيز","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"güçlü olanın"},{"position":16,"surface":"ٱلْحَمِيدِ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ḥ-m-d","rootLatin":"h-m-d","lemma":"حَمِيد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"övülmeye layık olanın"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Vahiy ve Cebrâîl** · *14/1*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *14/1*
- **Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *14/1*
- **Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *14/1*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *14/1*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *14/1*
- **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *14/1*
- **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *14/1*