# İbrâhîm Sûresi, 18. Âyet (14:18)

> مَّثَلُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِرَبِّهِمْ ۖ أَعْمَـٰلُهُمْ كَرَمَادٍ ٱشْتَدَّتْ بِهِ ٱلرِّيحُ فِى يَوْمٍ عَاصِفٍ ۖ لَّا يَقْدِرُونَ مِمَّا كَسَبُوا۟ عَلَىٰ شَىْءٍ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلضَّلَـٰلُ ٱلْبَعِيدُ

*Meśelu-lleżîne keferû birabbihim(s) a'mâluhum keramâdin(i)şteddet bihi-rrîhu fî yevmin ‘âsif(in)(s) lâ yakdirûne mimmâ kesebû ‘alâ şey-/(in)(c) żâlike huve-ddalâlu-lba'îd(u)*

**Meal (Diyanet):** Rablerini inkar edenlerin durumu şudur: Onların işleri, fırtınalı bir günde rüzgarın şiddetle savurduğu küle benzer. (Dünyada) kazandıkları hiçbir şeyin (ahirette) yararını görmezler. İşte bu, derin sapıklıktır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/14/18

---

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","hidayet-dalalet","ahiret-mukafat"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"İbrâhîm Suresi 18. ayet, inkarcıların amellerinin değersizliğini ve ahirette kendilerine bir fayda sağlamayacağını, rüzgarın savurduğu küle benzetme yoluyla anlatır. Ayet, 'küfür', 'amel', 'remâd', 'iştiddâd' ve 'dalâl' gibi anahtar kavramlar üzerinden bu derin anlamı dilbilimsel bir ustalıkla aktarır.","keyConcepts":[{"word":"كَفَرُوا۟","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Rablerini inkar edenler, O'nun nimetlerini örtbas edenler anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"K-f-r kökü, bir şeyi örtmek anlamına gelir. Küfür, Allah'ın nimetlerini örtmek, yani nankörlük etmek ve O'nun varlığını veya birliğini inkar etmektir. Ayetteki 'keferû' fiili, Rablerinin varlığını ve birliğini inkar eden, O'na karşı nankörlük eden kimseleri ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'küfr' kavramını Kur'an'ın temel kavramlarından biri olarak ele alır ve onu 'şükr'ün zıttı olarak konumlandırır. Küfür, Allah'ın lütuflarını görmezden gelmek, O'na karşı nankörlük etmek ve nihayetinde O'nun mesajını reddetmektir. Ayetteki kullanım, bu reddedişin ve nankörlüğün amelleri değersiz kıldığını vurgular."}]},{"word":"أَعْمَـٰلُهُمْ","root":"ع م ل","rootLatin":"a-m-l","meaning":"İnkarcıların dünyada yaptıkları işler, eylemler ve çabalar demektir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Amel, kişinin yaptığı her türlü iş ve eylemdir. Ayetteki 'a'mâluhum', inkarcıların dünyada iyi niyetle veya başka amaçlarla yaptıkları tüm fiilleri kapsar. Ancak bu fiiller, küfürleri nedeniyle ahirette bir karşılık bulamayacaktır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Amel, iradeye dayalı olarak yapılan her türlü fiildir. Ayetteki 'a'mâluhum' ifadesi, inkarcıların dünyadaki çabalarını ve gayretlerini belirtir. Ancak bu çabalar, temel inanç eksikliği nedeniyle ahiretteki karşılık açısından 'küle' benzetilerek değersizleştirilmiştir."}]},{"word":"كَرَمَادٍ","root":"ر م د","rootLatin":"r-m-d","meaning":"Rüzgarın savurduğu kül gibi, değersiz ve faydasız olan şey anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Remâd, ateşin yakıp bitirdiği şeyden geriye kalan tozdur. Ayetteki 'keremâdin' benzetmesi, inkarcıların amellerinin, tıpkı kül gibi, hiçbir ağırlığı, değeri ve kalıcılığı olmadığını, kolayca dağılıp yok olacağını ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Remâd, yanmış odun veya kömürün kalıntısıdır. Bu benzetme, inkarcıların amellerinin zahiren var gibi görünse de, özünde bir fayda sağlamayacağını, ahirette hiçbir karşılığı olmayacağını ve tıpkı kül gibi dağılıp gideceğini anlatır."}]},{"word":"ٱشْتَدَّتْ","root":"ش د د","rootLatin":"ş-d-d","meaning":"Rüzgarın şiddetlenmesi, kuvvetlenmesi ve savurganlaşması anlamındadır.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ş-d-d kökü, bir şeyin kuvvetlenmesi, güçlenmesi ve şiddetlenmesi anlamına gelir. Ayetteki 'iştəddet' fiili, rüzgarın külleri savurmadaki aşırı gücünü ve etkisini vurgular. Bu, inkarcıların amellerinin ne kadar kolayca yok olacağını pekiştirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Şiddet, bir şeyin en üst seviyeye ulaşması, kuvvetlenmesi demektir. Ayette 'iştəddet bihi' ifadesi, rüzgarın küle karşı gösterdiği yıkıcı ve dağıtıcı gücü anlatır. Bu, inkarcıların amellerinin ahiretteki akıbetinin kaçınılmazlığını ve geri dönülemezliğini sembolize eder."}]},{"word":"ٱلضَّلَـٰلُ","root":"ض ل ل","rootLatin":"d-l-l","meaning":"Doğru yoldan sapma, haktan uzaklaşma ve şaşkınlık içinde olma halidir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Dalâl, doğru yoldan sapmak, kaybolmak ve şaşırmak demektir. Ayetteki 'ed-dalâlu' ifadesi, inkarcıların Rablerini inkar etmeleri ve amellerinin değersizleşmesi sonucunda içine düştükleri büyük ve geri dönülmez sapıklığı ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'dalâl' kavramını Kur'an'da 'hidayet'in zıttı olarak inceler. Dalâl, Allah'ın gösterdiği doğru yoldan sapmak, hakikatten uzaklaşmak ve manevi olarak kaybolmaktır. Ayetteki 'ed-dalâlu' ifadesi, inkarcıların bu sapıklıklarının derinliğini ve ahiretteki sonuçlarının ciddiyetini vurgular."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مَّثَلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-s-l","lemma":"مَثَل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"benzeri","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":3,"surface":"كَفَرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"inkar ettiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-e, -a","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":4,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rab","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"أَعْمَـٰلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-م-ل","rootLatin":"'-m-l","lemma":"عَمَل","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"işleri","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda","izafet":"Muzâf"},{"position":5,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":6,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"gibi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"رَمَادٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-م-د","rootLatin":"r-m-d","lemma":"رَمَاد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kül","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"ٱشْتَدَّتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ش-د-د","rootLatin":"ş-d-d","lemma":"اِشْتَدَّ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"şiddetlendi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":8,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":8,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onu","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":9,"surface":"ٱلرِّيحُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-و-ح","rootLatin":"r-w-ḥ","lemma":"رِيح","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"rüzgar","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":10,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":11,"surface":"يَوْمٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir gün","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":12,"surface":"عَاصِفٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ع-ص-ف","rootLatin":"'-ṣ-f","lemma":"عَاصِف","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"fırtınalı","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"},{"position":13,"surface":"لَّا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":14,"surface":"يَقْدِرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-د-ر","rootLatin":"q-d-r","lemma":"قَدَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"güç yetiremezler","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":15,"surface":"مِمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":15,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":16,"surface":"كَسَبُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-س-ب","rootLatin":"k-s-b","lemma":"كَسَبَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kazandılar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":17,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَىٰ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":18,"surface":"شَىْءٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ا","rootLatin":"ş-y-ʾ","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir şey","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":19,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"işte bu","binaDurumu":"Mebnî (ism-i işaret)","gorev":"Mübteda"},{"position":20,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fasıl zamiri","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":21,"surface":"ٱلضَّلَـٰلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"ḍ-l-l","lemma":"ضَلَال","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"sapıklık","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":22,"surface":"ٱلْبَعِيدُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعِيد","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"uzak","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Meśelu"},{"position":2,"translit":"lleżîne"},{"position":3,"translit":"keferû"},{"position":4,"translit":"birabbihim(s)"},{"position":5,"translit":"a'mâluhum"},{"position":6,"translit":"keramâdin(i)"},{"position":7,"translit":"şteddet"},{"position":8,"translit":"bihi"},{"position":9,"translit":"rrîhu"},{"position":10,"translit":"fî"},{"position":11,"translit":"yevmin"},{"position":12,"translit":"‘âsif(in)(s)"},{"position":13,"translit":"lâ"},{"position":14,"translit":"yakdirûne"},{"position":15,"translit":"mimmâ"},{"position":16,"translit":"kesebû"},{"position":17,"translit":"‘alâ"},{"position":18,"translit":"şey-/(in)(c)"},{"position":19,"translit":"żâlike"},{"position":20,"translit":"huve"},{"position":21,"translit":"ddalâlu"},{"position":22,"translit":"lba'îd(u)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Üzeyriyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *14/18*
- **Kelime-i Üzeyriyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *14/18*