# İbrâhîm Sûresi, 21. Âyet (14:21)

> وَبَرَزُوا۟ لِلَّهِ جَمِيعًا فَقَالَ ٱلضُّعَفَـٰٓؤُا۟ لِلَّذِينَ ٱسْتَكْبَرُوٓا۟ إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعًا فَهَلْ أَنتُم مُّغْنُونَ عَنَّا مِنْ عَذَابِ ٱللَّهِ مِن شَىْءٍ ۚ قَالُوا۟ لَوْ هَدَىٰنَا ٱللَّهُ لَهَدَيْنَـٰكُمْ ۖ سَوَآءٌ عَلَيْنَآ أَجَزِعْنَآ أَمْ صَبَرْنَا مَا لَنَا مِن مَّحِيصٍ

*Veberazû li(A)llâhi cemî'an fekâle-ddu'afâu lilleżîne-stekberû innâ kunnâ lekum tebe'an fehel entum muġnûne ‘annâ min ‘ażâbi(A)llâhi min şey-/(in)(c) kâlû lev hedâna(A)llâhu lehedeynâkum(s) sevâun ‘aleynâ ecezi'nâ em sabernâ mâ lenâ min mahîs(in)*

**Meal (Diyanet):** İnsanların hepsi Allah'ın huzuruna çıkacak ve güçsüzler büyüklük taslayanlara diyecek ki: "Şüphesiz bizler size uymuştuk; şimdi siz az bir şey olsun, Allah'ın azabından bizi koruyabilecek misiniz?" Onlar da, "Eğer Allah bizi doğru yola eriştirseydi, biz de sizi doğru yola eriştirirdik. Şimdi sızlansak da, sabretsek de bizim için birdir. Artık bizim için hiçbir kurtuluş yoktur" derler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/14/21

---

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","hesap-mizan","ahiret-mukafat","musrikler","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَبَرَزُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ر-ز","rootLatin":"b-r-z","lemma":"بَرَزَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ve çıktılar"},{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"بَرَزُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ر-ز","rootLatin":"b-r-z","lemma":"بَرَزَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"çıktılar"},{"position":2,"surface":"لِلَّهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":3,"surface":"جَمِيعًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ج-م-ع","rootLatin":"j-m-ʿ","lemma":"جَمِيع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"hepsi, topluca"},{"position":4,"surface":"فَقَالَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"bunun üzerine"},{"position":4,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":5,"surface":"ٱلضُّعَفَـٰٓؤُا۟","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ض-ع-ف","rootLatin":"ḍ-ʿ-f","lemma":"ضَعِيف","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"zayıflar, güçsüzler"},{"position":6,"surface":"لِلَّذِينَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":6,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o kimseler ki"},{"position":7,"surface":"ٱسْتَكْبَرُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","lemma":"ٱسْتَكْبَرَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"büyüklendiler"},{"position":8,"surface":"إِنَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz biz"},{"position":8,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"biz"},{"position":9,"surface":"كُنَّا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nâkıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idik"},{"position":10,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":10,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":11,"surface":"تَبَعًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ت-ب-ع","rootLatin":"t-b-ʿ","lemma":"تَبَع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"tabi, uyan"},{"position":12,"surface":"فَهَلْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":12,"surface":"هَلْ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَلْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"mı, mi"},{"position":13,"surface":"أَنتُم","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنتُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"siz"},{"position":14,"surface":"مُّغْنُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"غ-ن-ي","rootLatin":"gh-n-y","lemma":"مُغْنِي","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"koruyucular"},{"position":15,"surface":"عَنَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"hakkımızda"},{"position":15,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":16,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den, dan"},{"position":17,"surface":"عَذَابِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"ʿ-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"azabından"},{"position":18,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":19,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den, dan"},{"position":20,"surface":"شَىْءٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"sh-y-ʾ","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir şey"},{"position":21,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":22,"surface":"لَوْ","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"eğer"},{"position":23,"surface":"هَدَىٰنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هَدَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bizi hidayet etseydi"},{"position":23,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bizi"},{"position":24,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":25,"surface":"لَهَدَيْنَـٰكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Lâmı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"elbette"},{"position":25,"surface":"هَدَيْنَـٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هَدَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"hidayet ederdik"},{"position":25,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":26,"surface":"سَوَآءٌ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-و-ي","rootLatin":"s-w-y","lemma":"سَوَاء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber-i mukaddem olduğu için merfû","gloss":"eşittir"},{"position":27,"surface":"عَلَيْنَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerimize"},{"position":27,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":28,"surface":"أَجَزِعْنَآ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"mı, mi"},{"position":28,"surface":"جَزِعْنَآ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ز-ع","rootLatin":"j-z-ʿ","lemma":"جَزِعَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sızlandık"},{"position":29,"surface":"أَمْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yoksa"},{"position":30,"surface":"صَبَرْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ص-ب-ر","rootLatin":"ṣ-b-r","lemma":"صَبَرَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sabrettik"},{"position":31,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yoktur"},{"position":32,"surface":"لَنَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":32,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":33,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den, dan"},{"position":34,"surface":"مَّحِيصٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekân","root":"ح-ي-ص","rootLatin":"ḥ-y-ṣ","lemma":"مَحِيص","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kaçacak yer"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"İbrahim Suresi 21. ayet, kıyamet gününde güçsüzlerin büyüklük taslayanlara yönelttiği sitemi ve onların cevabını tasvir eder. Ayet, 'berazû' (ortaya çıkmak), 'istekberû' (büyüklük taslamak), 'tebe'an' (tabi olmak), 'muğnûn' (korumak/fayda vermek), 'hedâ' (doğru yola iletmek) ve 'mahîs' (kaçış yeri) gibi kavramlar üzerinden ahiret hesaplaşmasını ve sorumluluk bilincini ele alır.","keyConcepts":[{"word":"وَبَرَزُوا۟","root":"ب-ر-ز","rootLatin":"b-r-z","meaning":"Kıyamet günü herkesin Allah'ın huzuruna çıkması, görünür hale gelmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Berz, bir şeyin ortaya çıkması, görünür hale gelmesidir. 'Berazû lillâhi cemî'an' ifadesi, kıyamet günü herkesin Allah'ın huzurunda, gizli hiçbir şey kalmaksızın açığa çıkmasını, hesap için toplanmasını ifade eder. Bu, dünya hayatındaki gizliliğin aksine, her şeyin ayan beyan ortaya konulması halidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Berazû kelimesi, 'çıktılar, göründüler' anlamındadır. Ayetteki kullanımı, insanların kabirlerinden kalkıp Allah'ın huzuruna çıkışını, yani kıyamet günündeki haşri mecazi olarak anlatır. Bu, dünya perdesinin kalkması ve hakikatin ortaya çıkmasıdır."}]},{"word":"ٱسْتَكْبَرُوٓا۟","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","meaning":"Kendilerini büyük görmek, kibirlenmek ve başkalarını küçümsemek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İstikbâr, kişinin kendini büyük görmesi, başkalarına karşı üstünlük taslamasıdır. Bu ayette, dünya hayatında güçsüzleri küçümseyen, onlara tahakküm eden ve onları kendi batıl yollarına sürükleyen liderlerin veya önde gelenlerin kibirli tutumunu ifade eder. Bu kibir, ahirette onların acizliğini daha da belirgin kılacaktır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'k-b-r' kökünden türeyen 'istikbâr', genellikle Allah'a karşı isyan ve O'nun emirlerine uymama ile ilişkilendirilir. Bu ayette ise, insanlar arasında bir üstünlük taslama, başkalarını kendi iradelerine tabi kılma çabası olarak ortaya çıkar. Bu, Allah'ın mutlak büyüklüğünü reddetme ve kendi nefsini yüceltme eğilimidir."}]},{"word":"تَبَعًا","root":"ت-ب-ع","rootLatin":"t-b-'-","meaning":"Birine uymak, peşinden gitmek, tabi olmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Teb'a, birinin izini takip etmek, peşinden gitmektir. Ayetteki 'innâ kunnâ lekum tebe'an' ifadesi, dünya hayatında güçsüzlerin, büyüklük taslayanların fikirlerine, yollarına ve liderliklerine körü körüne uyduklarını, onların peşinden gittiklerini itiraf etmelerini anlatır. Bu, kendi iradelerini kullanmayıp başkalarının yönlendirmesine teslim olmanın bir sonucudur."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Teb'a, bir şeye bağlı olmak, onunla birlikte hareket etmek anlamına gelir. Bu ayette, güçsüzlerin, büyüklük taslayanların peşinden gitmeleri, onların sözlerini dinlemeleri ve onların batıl yollarına uymaları şeklinde bir bağımlılığı ifade eder. Bu bağımlılık, ahirette sorumluluktan kaçma çabası olarak dile getirilir."}]},{"word":"مُّغْنُونَ","root":"غ-ن-ي","rootLatin":"ğ-n-y","meaning":"Bir şeyi gidermek, fayda sağlamak, korumak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Muğnûn, 'bir şeyi giderebilen, fayda sağlayabilen' anlamındadır. Ayetteki 'hel entum muğnûne annâ min azâbillâhi min şey'in' sorusu, güçsüzlerin, dünya hayatında kendilerine liderlik eden büyüklük taslayanlara, Allah'ın azabından kendilerini koruyup koruyamayacaklarını, onlara bir fayda sağlayıp sağlayamayacaklarını sormalarını ifade eder. Bu, dünya gücünün ahirette hiçbir işe yaramayacağının bir göstergesidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İğnâ, bir şeyi yeterli kılmak, bir ihtiyacı gidermek veya bir zararı defetmek demektir. Burada, büyüklük taslayanların, güçsüzleri Allah'ın azabından kurtarma veya onlara herhangi bir fayda sağlama gücüne sahip olup olmadıkları sorgulanır. Cevap ise, onların bu konuda tamamen aciz olduklarını ortaya koyar."}]},{"word":"هَدَىٰنَا","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Doğru yola iletmek, rehberlik etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hidâyet, lütuf ve inayetle doğru yola iletmek demektir. Ayetteki 'lev hedânallâhu lehedevnâkum' ifadesi, büyüklük taslayanların, eğer Allah kendilerini doğru yola iletmiş olsaydı, o zaman kendilerinin de güçsüzleri doğru yola iletebileceklerini söylemelerini anlatır. Bu, kendi sapkınlıklarının sorumluluğunu Allah'ın iradesine yükleme çabasıdır, ancak aynı zamanda kendi acizliklerini de itiraf ederler."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Hidayet, Kur'an'da genellikle Allah'ın insanlara doğru yolu göstermesi, onları hakka ulaştırması anlamında kullanılır. Bu ayette, büyüklük taslayanların, kendi sapkınlıklarının ve başkalarını saptırmalarının sorumluluğunu Allah'ın hidayetine bağlamaları, aslında kendi iradi seçimlerini göz ardı etme çabasıdır. Ancak bu ifade, hidayetin nihai kaynağının Allah olduğunu da teyit eder."}]},{"word":"مَّحِيصٍ","root":"ح-ي-ص","rootLatin":"h-y-s","meaning":"Kaçış yeri, sığınak, kurtuluş yolu.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mahîs, 'kaçılacak yer, sığınak' demektir. Ayetteki 'mâ lenâ min mahîs' ifadesi, büyüklük taslayanların, kıyamet gününde Allah'ın azabından kaçacak, sığınacak veya kurtulacak hiçbir yerlerinin olmadığını itiraf etmelerini anlatır. Bu, dünya hayatındaki güç ve kibirlerinin ahirette tamamen anlamsız kaldığını ve kaçınılmaz bir sona doğru gittiklerini gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Hays, bir yerden kaçmak, uzaklaşmak anlamına gelir. Mahîs ise, kaçış yeri veya kaçma imkanıdır. Bu ayette, azapla yüzleşenlerin, ne kadar çabalasalar da, sızlansalar da veya sabretseler de, bu azaptan kurtulmak için hiçbir çıkış yollarının kalmadığını, çaresiz olduklarını ifade eder."}]}]}