# İbrâhîm Sûresi, 24. Âyet (14:24)

> أَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَفَرْعُهَا فِى ٱلسَّمَآءِ

*Elem tera keyfe daraba(A)llâhu meśelen kelimeten tayyibeten keşeceratin tayyibetin asluhâ śâbitun vefer'uhâ fî-ssemâ/-(i)*

**Meal (Diyanet):** Görmedin mi, Allah güzel bir sözü nasıl misal getirdi? (Güzel bir söz), kökü sağlam, dalları göğe yükselen bir ağaç gibidir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/14/24

---

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","iman","tabiat-ayetleri","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mi?","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"İstifhâm edatı"},{"position":1,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cezm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Cezm edatı"},{"position":2,"surface":"تَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ا-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatından (لَمْ) sonra geldiği için meczûm","gloss":"görmedin mi?","irabMarker":"illet harfinin hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":3,"surface":"كَيْفَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَيْفَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham ismi olduğu için mebnî","gloss":"nasıl","binaDurumu":"Mebnî (ism-i istifhâm)","gorev":"Hâl"},{"position":4,"surface":"ضَرَبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ض-ر-ب","rootLatin":"d-r-b","lemma":"ضَرَبَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verdi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":5,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":6,"surface":"مَثَلًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-th-l","lemma":"مَثَل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"misal","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":7,"surface":"كَلِمَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-م","rootLatin":"k-l-m","lemma":"كَلِمَة","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Bedel olduğu için mansûb","gloss":"bir sözü","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Bedel"},{"position":8,"surface":"طَيِّبَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ط-ي-ب","rootLatin":"t-y-b","lemma":"طَيِّب","form":"Fey'il","features":{"gender":"Müennes","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki ismin (كَلِمَةً) sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"hoş","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"},{"position":9,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gibi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":9,"surface":"شَجَرَةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ج-ر","rootLatin":"sh-j-r","lemma":"شَجَرَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden (كَ) sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir ağaç","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":10,"surface":"طَيِّبَةٍ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ط-ي-ب","rootLatin":"t-y-b","lemma":"طَيِّب","form":"Fey'il","features":{"gender":"Müennes","state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki ismin (شَجَرَةٍ) sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"hoş","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"},{"position":11,"surface":"أَصْلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ص-ل","rootLatin":"'-s-l","lemma":"أَصْل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"kökü","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda","izafet":"Muzâf"},{"position":11,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":12,"surface":"ثَابِتٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ث-ب-ت","rootLatin":"th-b-t","lemma":"ثَابِت","form":"Fâ'il","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"sağlam","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":13,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":13,"surface":"فَرْعُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ف-ر-ع","rootLatin":"f-r-ʿ","lemma":"فَرْع","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"dalları","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda","izafet":"Muzâf"},{"position":13,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":14,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":15,"surface":"ٱلسَّمَآءِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden (فِى) sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gök","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın güzel sözü (kelime-i tayyibe) sağlam köklü ve göğe uzanan dalları olan verimli bir ağaca benzetmesini ele almaktadır. Ayet, kelimenin semantik derinliğini, sağlamlığını ve bereketini metaforik bir dille ifade ederken, 'darabe meselen' ifadesiyle Kur'an'ın temsil metodolojisine dikkat çekmektedir.","keyConcepts":[{"word":"ضَرَبَ","root":"ض ر ب","rootLatin":"d-r-b","meaning":"Bu ayette 'misal vermek, örnek göstermek' anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'darabe' fiilinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'darabe meselen' ifadesini 'misal verdi, örnek gösterdi' şeklinde açıklar. Fiilin asıl anlamı vurmak olsa da, burada mecazi olarak bir şeyi diğerine benzetme, açıklama ve zihinlerde canlandırma işlevini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'darabe' kelimesinin 'bir şeyi diğerine benzetmek, bir şeyi açıklamak için örnek vermek' anlamında kullanıldığını vurgular. Ayetteki 'darabe meselen' ifadesi, Allah'ın hakikati insan zihnine yaklaştırmak için somut bir benzetme kullandığını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'darabe meselen' ifadesinin, soyut bir gerçeği somut bir örnekle açıklama metodolojisini ifade ettiğini belirtir. Bu, Kur'an'ın mesajını muhatabın idrakine sunma biçimlerinden biridir ve 'kelime-i tayyibe'nin derinliğini bu yolla anlatır."}]},{"word":"مَثَلًا","root":"م ث ل","rootLatin":"m-s-l","meaning":"Bu ayette 'misal, örnek, benzetme' anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'mesel' kelimesinin 'benzer, örnek, ibret alınacak şey' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'meselen' kelimesi, Allah'ın güzel sözü bir ağaca benzeterek insanlara bir ders ve ibret sunduğunu gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mesel'in bir şeyin benzeri veya bir şeyi açıklamak için kullanılan örnek olduğunu belirtir. Ayetteki 'meselen', 'kelime-i tayyibe'nin niteliklerini ve etkilerini somutlaştırmak için kullanılan bir benzetmedir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'mesel' kavramının Kur'an'da genellikle soyut hakikatleri somutlaştırmak, ibret vermek ve düşünmeye sevk etmek amacıyla kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki 'meselen', 'kelime-i tayyibe'nin sağlamlığını ve bereketini zihinlerde canlandırmak için bir araçtır."}]},{"word":"كَلِمَةً","root":"ك ل م","rootLatin":"k-l-m","meaning":"Bu ayette 'söz, kelam, ifade' anlamında kullanılmıştır ve bağlamda 'güzel söz, iman sözü'nü ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'kelime'nin genel olarak 'söz' anlamına geldiğini belirtir. Ancak Kur'an bağlamında 'kelime-i tayyibe' olarak geçtiğinde, genellikle 'iman sözü, tevhid kelimesi' gibi hayırlı ve faydalı sözleri ifade ettiğini açıklar. Ayetteki 'kelime-i tayyibe', bu anlamda iman ve salih ameli temsil eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kelime'nin tek bir sözden, uzun bir cümleye kadar geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu belirtir. 'Kelime-i tayyibe' ise, Allah'ın rızasına uygun, faydalı ve doğru sözü, özellikle de tevhid kelimesini ifade eder. Ayetteki benzetme, bu sözün sağlamlığını ve bereketini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kelime' kavramının Kur'an'da sadece dilsel bir birim olmaktan öte, ilahi iradeyi, mesajı ve hatta varlığı ifade edebilen derin bir anlam taşıdığını belirtir. 'Kelime-i tayyibe' ise, olumlu ve yapıcı bir güce sahip olan, iman ve hakikati temsil eden sözdür. Ayetteki ağaç benzetmesi, bu kelimenin kök salmasını ve meyve vermesini sembolize eder."}]},{"word":"طَيِّبَةً","root":"ط ي ب","rootLatin":"t-y-b","meaning":"Bu ayette 'güzel, hoş, iyi, temiz, helal' anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'tayyib' kelimesinin 'güzel, hoş, temiz, helal ve faydalı' gibi geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu belirtir. Ayetteki 'kelime-i tayyibe' ve 'şecere-i tayyibe' ifadeleri, hem sözün hem de ağacın niteliksel olarak iyi, faydalı ve bereketli olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'tayyib' kelimesinin 'nefislerin hoşlandığı, temiz ve helal olan şey' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki kullanımı, hem 'kelime'nin (imanın) hem de 'şecere'nin (ağacın) özünde iyi, faydalı ve bereketli olduğunu, dolayısıyla insanlara hayır getirdiğini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'tayyib' kelimesinin 'her türlü kötülükten arınmış, güzel ve faydalı' anlamlarını içerdiğini belirtir. Ayetteki 'tayyibe', hem sözün içeriğinin doğruluğunu ve güzelliğini hem de ağacın meyvelerinin faydalı ve lezzetli oluşunu ifade ederek, benzetmenin gücünü artırır."}]},{"word":"ثَابِتٌ","root":"ث ب ت","rootLatin":"s-b-t","meaning":"Bu ayette 'sağlam, sabit, köklü, değişmez' anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'sâbit' kelimesinin 'yerleşmiş, sağlamlaşmış, kök salmış' anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'asluhâ sâbitun' ifadesi, güzel sözün (imanın) köklerinin sağlamlığını, sarsılmazlığını ve derinliğini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sebet' kökünden türeyen 'sâbit' kelimesinin 'yerinde duran, değişmeyen, sağlam ve kalıcı olan' anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'asluhâ sâbitun', iman esaslarının sağlamlığını ve kişinin kalbinde kök salmış olmasını ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'sâbit' kelimesinin Kur'an'da genellikle istikrar, sağlamlık ve kalıcılık anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'asluhâ sâbitun', güzel sözün (imanın) temelinin güçlü ve sarsılmaz olduğunu, dolayısıyla zorluklar karşısında dahi ayakta kalacağını sembolize eder."}]},{"word":"فَرْعُهَا","root":"ف ر ع","rootLatin":"f-r-'-","meaning":"Bu ayette 'dal, kol, uzantı' anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'fer'' kelimesinin 'ağacın dalı' anlamına geldiğini ve burada mecazi olarak 'kelime-i tayyibe'nin (imanın) amellerini ve etkilerini temsil ettiğini belirtir. Kökün sağlamlığı gibi, dalların göğe uzanması da imanın yüceliğini ve bereketini gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fer'' kelimesinin 'bir şeyin üst kısmı, dalı' anlamına geldiğini ve bir şeyin uzantısı veya sonucu olarak da kullanılabileceğini ifade eder. Ayetteki 'fer'uhâ fi's-semâi', iman ağacının dallarının (yani salih amellerin ve güzel sonuçların) yüceliğini ve Allah katında kabulünü simgeler."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'fer''in 'aslın (kökün) zıddı' olarak, bir şeyin üst kısmını ve ondan türeyenleri ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'fer'uhâ fi's-semâi', güzel sözün (imanın) sadece köklerinin sağlam olmakla kalmayıp, aynı zamanda semaya ulaşan, yani Allah katında yücelen ve kabul gören amellerle sonuçlandığını gösterir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Elem"},{"position":2,"translit":"tera"},{"position":3,"translit":"keyfe"},{"position":4,"translit":"daraba(A)"},{"position":5,"translit":"llâhu"},{"position":6,"translit":"meśelen"},{"position":7,"translit":"kelimeten"},{"position":8,"translit":"tayyibeten"},{"position":9,"translit":"keşeceratin"},{"position":10,"translit":"tayyibetin"},{"position":11,"translit":"asluhâ"},{"position":12,"translit":"śâbitun"},{"position":13,"translit":"vefer'uhâ"},{"position":14,"translit":"fî"},{"position":15,"translit":"ssemâ/-(i)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *14/24-25*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *14/24-25*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk · *14/24*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk · *14/24*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *14/24-25*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *14/24*
- **Terzi Baba (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *14/24*
- **Terzi Baba (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *14/24*
- **Nûh Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *14/24*
- **Muhammed Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *14/24*
- **Nûh Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *14/24*
- **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *14/24*