# İbrâhîm Sûresi, 26. Âyet (14:26)

> وَمَثَلُ كَلِمَةٍ خَبِيثَةٍ كَشَجَرَةٍ خَبِيثَةٍ ٱجْتُثَّتْ مِن فَوْقِ ٱلْأَرْضِ مَا لَهَا مِن قَرَارٍ

*Vemeśelu kelimetin ḣabîśetin keşeceratin ḣabîśetin(i)ctuśśet min fevki-l-ardi mâ lehâ min karâr(in)*

**Meal (Diyanet):** Kötü bir sözün durumu da; yerden koparılmış, ayakta durma imkanı olmayan kötü bir ağacın durumu gibidir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/14/26

---

## Tefsir

{"topics":["soz-yalan","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مَثَلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-s-l","lemma":"مَثَل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"benzeri"},{"position":2,"surface":"كَلِمَةٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-م","rootLatin":"k-l-m","lemma":"كَلِمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bir sözün"},{"position":3,"surface":"خَبِيثَةٍ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"خ-ب-ث","rootLatin":"ḫ-b-s̱","lemma":"خَبِيث","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"kötü"},{"position":4,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"gibi"},{"position":4,"surface":"شَجَرَةٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ج-ر","rootLatin":"ş-c-r","lemma":"شَجَرَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir ağaç"},{"position":5,"surface":"خَبِيثَةٍ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"خ-ب-ث","rootLatin":"ḫ-b-s̱","lemma":"خَبِيث","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"kötü"},{"position":6,"surface":"ٱجْتُثَّتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ث-ث","rootLatin":"c-s̱-s̱","lemma":"اِجْتَثَّ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"koparıldı"},{"position":7,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"den"},{"position":8,"surface":"فَوْقِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ف-و-ق","rootLatin":"f-w-q","lemma":"فَوْق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"üstünden"},{"position":9,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"ʾ-r-ḍ","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"yerin"},{"position":10,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"yoktur"},{"position":11,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için"},{"position":11,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":12,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Zâide)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"den"},{"position":13,"surface":"قَرَارٍ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-ر-ر","rootLatin":"q-r-r","lemma":"قَرَار","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (lafzen), Mübteda olduğu için merfû (mahallen)","gloss":"bir duruş"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"İbrâhîm Suresi 26. ayet, 'kelime-i tayyibe'nin zıddı olarak 'kelime-i habîse'nin niteliğini, köksüz ve dayanıksız bir ağaca benzeterek dilbilimsel ve semantik bir karşılaştırma sunar. Ayet, kötü sözün etkisizliğini ve kalıcılıktan yoksunluğunu metaforik bir dille vurgular.","keyConcepts":[{"word":"كَلِمَةٍ","root":"ك ل م","rootLatin":"k-l-m","meaning":"Bu ayette 'söz' veya 'kelam' anlamında kullanılmış olup, genellikle bir düşünceyi, inancı veya ifadeyi temsil eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kelime'yi, 'bir manayı ifade eden lafız' olarak tanımlar. Ayetteki 'kelime-i habîse' bağlamında ise, batıl inançları, küfrü veya kötü sözleri ifade eden bir terim olarak ele alınır. Bu, sadece bir lafız değil, aynı zamanda o lafzın taşıdığı kötü anlam ve içeriği de kapsar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kelime' kavramının Kur'an'daki kullanımının sadece dilsel bir birimden öte, 'Allah'ın kelimesi' gibi durumlarda yaratıcı gücü ve ilahi iradeyi ifade ettiğini belirtir. Bu ayette ise 'kelime-i habîse' olarak, Allah'ın iradesine aykırı, yıkıcı ve olumsuz bir ifadeyi temsil ettiğini vurgular."}]},{"word":"خَبِيثَةٍ","root":"خ ب ث","rootLatin":"h-b-s","meaning":"Bu ayette 'kötü', 'çirkin', 'pis' veya 'zararlı' anlamlarına gelir ve hem sözün hem de ağacın niteliğini tanımlar.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'habîs' kelimesini 'kötü, pis, haram' gibi anlamlarla açıklar. Ayetteki 'kelime-i habîse' ve 'şecere-i habîse' benzetmesinde, bu kötülüğün hem manevi (sözün içeriği) hem de maddi (ağacın meyvesizliği/zararlılığı) yönüne işaret ettiğini belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'habîs' kelimesinin 'necis, pis, kötü, değersiz' gibi geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu ifade eder. Ayetteki kullanımıyla, 'kelime-i habîse'nin hem ahlaki olarak kötü hem de sonuçları itibarıyla zararlı olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱجْتُثَّتْ","root":"ج ث ث","rootLatin":"c-s-s","meaning":"Bu kelime 'kökünden sökülüp atılmak', 'kökü kazınmak' anlamlarına gelir ve kötü ağacın dayanıksızlığını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ictussat' fiilini 'kökünden sökülüp atıldı, kökü kazındı' şeklinde açıklar. Ayetteki 'şecere-i habîse'nin bu şekilde tasvir edilmesi, kötü sözün veya inancın hiçbir dayanağının olmadığını, kalıcı olmadığını ve kolayca yok edilebileceğini mecazi olarak anlatır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'c-s-s' kökünün 'bir şeyi kökünden çıkarmak, kesip atmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki pasif formda kullanılması, kötü ağacın (ve dolayısıyla kötü sözün) kendi başına ayakta durma gücünün olmadığını, dışarıdan bir etkiyle kolayca yok edilebileceğini ima eder."}]},{"word":"قَرَارٍ","root":"ق ر ر","rootLatin":"k-r-r","meaning":"Bu ayette 'karar', 'yerleşme', 'istikrar' veya 'kalıcılık' anlamında kullanılmış olup, kötü ağacın ve dolayısıyla kötü sözün köksüzlüğünü ve dayanıksızlığını vurgular.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'karar' kelimesinin 'yerleşme, sabit olma, istikrar' gibi anlamlara geldiğini belirtir. Ayetteki 'mâ lehâ min karâr' ifadesiyle, kötü sözün veya inancın hiçbir sağlam temele dayanmadığını, dolayısıyla kalıcı olmadığını ve çabucak yok olmaya mahkum olduğunu ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'karar'ın 'bir şeyin sabit olduğu yer veya hal' olduğunu açıklar. Ayetteki olumsuz kullanımı, kötü sözün veya inancın sağlam bir zemini, dayanağı ve dolayısıyla kalıcılığı olmadığını, geçici ve etkisiz olduğunu vurgular."}]}]}