# İbrâhîm Sûresi, 33. Âyet (14:33)

> وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلشَّمْسَ وَٱلْقَمَرَ دَآئِبَيْنِ ۖ وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلَّيْلَ وَٱلنَّهَارَ

*Veseḣḣara lekumu-şşemse velkamera dâ-ibeyn(i)(s) veseḣḣara lekumu-lleyle ve-nnehâr(a)*

**Meal (Diyanet):** O, adetleri üzere hareket eden güneşi ve ayı sizin hizmetinize sunan, geceyi ve gündüzü sizin emrinize verendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/14/33

---

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","rizik","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"سَخَّرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-خ-ر","rootLatin":"s-ḫ-r","lemma":"سَخَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"boyun eğdirdi"},{"position":2,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":3,"surface":"ٱلشَّمْسَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-م-س","rootLatin":"ş-m-s","lemma":"شَمْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"güneşi"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"ٱلْقَمَرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-م-ر","rootLatin":"q-m-r","lemma":"قَمَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mansûb","gloss":"ayı"},{"position":5,"surface":"دَآئِبَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"د-أ-ب","rootLatin":"d-ʾ-b","lemma":"دَائِب","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"sürekli hareket eden iki şey olarak"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"سَخَّرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-خ-ر","rootLatin":"s-ḫ-r","lemma":"سَخَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"boyun eğdirdi"},{"position":7,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":7,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":8,"surface":"ٱلَّيْلَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"geceyi"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"ٱلنَّهَارَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ه-ر","rootLatin":"n-h-r","lemma":"نَهَار","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mansûb","gloss":"gündüzü"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın evrendeki düzenleyici gücünü ve insanlığa bahşettiği nimetleri vurgulamaktadır. Özellikle gök cisimlerinin ve zamanın insanlığın hizmetine sunulması, Allah'ın kudretinin ve lütfunun bir göstergesi olarak ele alınmıştır.","keyConcepts":[{"word":"سَخَّرَ","root":"س-خ-ر","rootLatin":"s-h-r","meaning":"Allah'ın evrendeki varlıkları belirli bir düzene koyarak insanlığın faydasına sunmasıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'teshîr' kelimesini, bir şeyi zorla veya iradesi dışında bir işe koşmak olarak tanımlar. Ayetteki bağlamda ise, Allah'ın güneş, ay, gece ve gündüz gibi büyük varlıkları, kendi iradeleri dışında, insanlığın faydasına olacak şekilde belirli bir düzene tabi kılması anlamındadır. Bu, Allah'ın mutlak kudretini ve evrendeki düzeni ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'sakhara' fiilini 'emrine amade kılmak, hizmetine vermek' olarak açıklar. Ayetteki kullanımıyla, güneş ve ayın, gece ve gündüzün insan için faydalı olacak şekilde yaratılıp işlev görmesini ifade eder; yani bu varlıklar Allah'ın emriyle insanlığa hizmet etmektedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'teshîr' kavramını Kur'an'da Allah'ın evren üzerindeki mutlak egemenliğini ve yaratılmışların O'nun iradesine boyun eğmesini ifade eden merkezi bir kavram olarak ele alır. Ayetteki 'sakhara' fiili, kozmik varlıkların (güneş, ay, gece, gündüz) Allah tarafından belirli bir amaca hizmet etmek üzere programlandığını ve bu programın insanlığın yararına olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱلشَّمْسَ","root":"ش-م-س","rootLatin":"ş-m-s","meaning":"Güneş, Allah'ın kudretinin bir nişanesi olarak insanlığın hizmetine sunulan büyük bir gök cismidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şems' kelimesini bilinen gök cismi olarak tanımlar ve Kur'an'da genellikle Allah'ın kudretinin ve düzeninin bir delili olarak zikredildiğini belirtir. Bu ayette de güneşin, Allah tarafından insanlığın faydasına olacak şekilde 'teshir' edildiği vurgulanır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'şems' kelimesini 'aydınlatıcı, ısıtıcı' anlamında kullanır. Ayetteki bağlamda, güneşin insan yaşamı için temel bir enerji ve ışık kaynağı olarak Allah tarafından sürekli bir döngü içinde hizmete sunulduğunu ifade eder."}]},{"word":"ٱلْقَمَرَ","root":"ق-م-ر","rootLatin":"k-m-r","meaning":"Ay, güneş gibi Allah'ın emrine amade kılınmış, belirli bir yörüngede hareket eden bir gök cismidir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kamer' kelimesini bilinen ay olarak açıklar ve Kur'an'da genellikle güneşle birlikte zikredilerek Allah'ın yaratma ve düzenleme gücüne işaret ettiğini belirtir. Ayette, ayın da güneş gibi insanlığın faydasına olacak şekilde 'teshir' edildiği vurgulanır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kamer' kelimesinin 'geceyi aydınlatan' anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki bağlamda, ayın da güneş gibi belirli bir düzen içinde hareket ederek geceye ışık vermesi ve zamanın hesaplanmasında rol oynaması gibi işlevleriyle insanlığın hizmetine sunulduğu ifade edilir."}]},{"word":"دَآئِبَيْنِ","root":"د-أ-ب","rootLatin":"d-'-b","meaning":"Güneş ve ayın sürekli, kesintisiz ve düzenli bir şekilde hareket etmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'de'b' kelimesini 'sürekli ve kesintisiz çalışma, alışkanlık haline gelmiş iş' olarak açıklar. 'Dâibeyn' ise ikil formda olup, güneş ve ayın durmaksızın, yorulmaksızın ve belirli bir düzen içinde hareket ettiğini, bu hareketin insanlık için faydalı sonuçlar doğurduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'dâibeyn' kelimesini 'devamlı hareket eden, işini aksatmayan' olarak yorumlar. Ayetteki bağlamda, güneş ve ayın, Allah'ın kendilerine yüklediği görevi hiç aksatmadan, sürekli bir döngü içinde yerine getirdiğini ve bu sürekliliğin insan yaşamı için hayati önem taşıdığını belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'dâibeyn' kelimesinin 'kesintisiz bir şekilde görevini yerine getiren' anlamını taşıdığını ve bu durumun güneş ve ayın Allah'ın emrine tam bir itaatle hareket ettiğini gösterdiğini ifade eder. Bu süreklilik, evrendeki ilahi düzenin ve istikrarın bir göstergesidir."}]},{"word":"ٱلَّيْلَ","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","meaning":"Gece, Allah tarafından insanlığın dinlenmesi ve evrenin düzeni için yaratılmış bir zaman dilimidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'leyl' kelimesini 'güneşin batışından şafağın söküşüne kadar olan zaman dilimi' olarak tanımlar. Kur'an'da genellikle dinlenme, sükûnet ve tefekkür zamanı olarak zikredilir. Bu ayette de gece, Allah'ın insanlığın faydasına 'teshir' ettiği bir nimet olarak sunulur."},{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'leyl'i 'karanlığın hakim olduğu zaman' olarak açıklar ve bu karanlığın canlılar için bir örtü ve dinlenme imkanı sağladığını belirtir. Ayetteki bağlamda, gecenin de gündüz gibi Allah'ın düzeni içinde insanlığın hizmetine sunulduğu vurgulanır."}]},{"word":"ٱلنَّهَارَ","root":"ن-ه-ر","rootLatin":"n-h-r","meaning":"Gündüz, Allah tarafından insanlığın çalışması ve rızık araması için yaratılmış bir zaman dilimidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nehâr' kelimesini 'şafağın söküşünden güneşin batışına kadar olan zaman dilimi' olarak tanımlar. Kur'an'da genellikle çalışma, hareket ve rızık arama zamanı olarak geçer. Ayette de gündüz, Allah'ın insanlığın faydasına 'teshir' ettiği bir nimet olarak zikredilir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'nehâr' kavramının Kur'an'da genellikle aydınlık, faaliyet ve yaşamın devamlılığı ile ilişkilendirildiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımıyla, gündüzün de gece gibi Allah'ın evrensel düzeninin bir parçası olarak insanlığın ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde yaratıldığı ve hizmetine sunulduğu ifade edilir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kamer Sûresi** · *14/33*
- **Kamer Sûresi** · *14/33*
- **Kamer Sûresi** · *14/33*
- **Kamer Sûresi** · *14/33*
- **Kelime-i Üzeyriyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *14/33*
- **Kelime-i Üzeyriyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *14/33*