# İbrâhîm Sûresi, 50. Âyet (14:50)

> سَرَابِيلُهُم مِّن قَطِرَانٍ وَتَغْشَىٰ وُجُوهَهُمُ ٱلنَّارُ

*Serâbîluhum min katirânin vetaġşâ vucûhehumu-nnâr(u)*

**Meal (Diyanet):** Gömlekleri katrandandır. Yüzlerini de ateş bürüyecektir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/14/50

---

## Tefsir

{"topics":["cehennem","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"سَرَابِيلُ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"س-ر-ب-ل","rootLatin":"s-r-b-l","lemma":"سِرْبَال","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"gömlekler"},{"position":1,"surface":"هُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":2,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":3,"surface":"قَطِرَانٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-ط-ر","rootLatin":"q-ṭ-r","lemma":"قَطِرَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"katran"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"تَغْشَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"غ-ش-و","rootLatin":"gh-sh-w","lemma":"غَشِيَ","form":"Fetha","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"bürür, kaplar"},{"position":5,"surface":"وُجُوهَ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"و-ج-ه","rootLatin":"w-j-h","lemma":"وَجْه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yüzler"},{"position":5,"surface":"هُمُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":6,"surface":"ٱلنَّارُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-ر","rootLatin":"n-w-r","lemma":"نَار","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"ateş"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"İbrahim Suresi'nin 50. ayeti, cehennem ehlinin giysileri ve yüzlerinin durumu hakkında çarpıcı bir tasvir sunmaktadır. Ayet, 'sarâbîl' kelimesiyle giysilerin niteliğini, 'katırân' ile bu giysilerin maddesini ve 'teğşâ' fiiliyle ateşin yüzleri kaplamasını vurgulayarak, azabın şiddetini ve kuşatıcılığını dilbilimsel olarak derinleştirmektedir.","keyConcepts":[{"word":"سَرَابِيلُهُم","root":"س-ر-ب-ل","rootLatin":"s-r-b-l","meaning":"Cehennem ehlinin giyecekleri, gömlekleri veya elbiseleri.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sirbâl' kelimesinin 'gömlek' anlamına geldiğini belirtir ve çoğulunun 'serâbîl' olduğunu ifade eder. Ayetteki kullanımı, cehennem ehlinin giyeceklerinin niteliğini vurgulayarak, onların azapla iç içe oluşunu simgeler."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'serâbîl' kelimesini 'gömlekler' olarak açıklar ve bu kelimenin Kur'an'da mecazi bir anlam taşımadığını, doğrudan giysi anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, bu giysilerin katrandan olması, azabın maddesel bir tezahürüdür."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'sirbâl' kelimesinin hem erkek hem de kadın giysisi için kullanılabileceğini ve vücudu örten her türlü giysiyi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'serâbîluhum' ifadesi, cehennem ehlinin tamamını kapsayan genel bir giysi türünü işaret eder."}]},{"word":"قَطِرَانٍ","root":"ق-ط-ر-ن","rootLatin":"k-t-r-n","meaning":"Yanıcı, siyah ve kötü kokulu bir madde olan katran.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'katırân' kelimesini 'zift' veya 'katran' olarak açıklar ve bu maddenin yanıcı, siyah ve kötü kokulu olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, cehennem ehlinin giysilerinin bu tür bir maddeden olmasının, azabın hem görsel hem de duyusal olarak ne kadar korkunç olduğunu ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'katırân'ın ağaçlardan elde edilen, siyah ve keskin kokulu bir madde olduğunu söyler. Ayette, bu maddenin giysi olarak kullanılması, azabın yakıcılığını ve dayanılmazlığını sembolize eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki cehennem tasvirlerinde kullanılan maddelerin, azabın somutluğunu ve dehşetini artırmak için seçildiğini belirtir. 'Katırân' kelimesi de bu bağlamda, sadece bir madde olmaktan öte, azabın yakıcı ve iğrenç niteliğini vurgulayan güçlü bir semboldür."}]},{"word":"تَغْشَىٰ","root":"غ-ش-و","rootLatin":"ğ-ş-w","meaning":"Bir şeyi tamamen kaplamak, örtmek veya kuşatmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ğaşy' kökünün bir şeyi tamamen örtmek, kaplamak anlamına geldiğini belirtir. 'Teğşâ' fiili, ateşin yüzleri tamamen kuşatmasını, hiçbir kaçış yolu bırakmamasını ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Es-Sicistânî, 'ğaşâ' fiilinin 'örtmek, kaplamak' anlamında kullanıldığını ve bu ayette ateşin yüzleri tamamen saracağını, hiçbir yerini açık bırakmayacağını vurguladığını belirtir. Bu, azabın şiddetini ve kuşatıcılığını gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ğaşy' kökünün Kur'an'da genellikle bir şeyin başka bir şeyi tamamen kaplaması, kuşatması anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'teğşâ' fiili, ateşin yüzleri öyle bir şekilde kaplayacağını ki, bu durumun azabın en şiddetli ve kaçınılmaz yönünü temsil ettiğini belirtir."}]},{"word":"وُجُوهَهُمُ","root":"و-ج-ه","rootLatin":"v-c-h","meaning":"İnsanların yüzleri, çehreleri.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'vech' kelimesinin 'yüz' anlamına geldiğini ve bir şeyin ön tarafını ifade ettiğini belirtir. Ayette, ateşin özellikle yüzleri kaplaması, azabın en hassas ve onur kırıcı bölgeye yöneldiğini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"El-Kefevî, 'vech' kelimesinin insanın en şerefli ve belirgin kısmı olduğunu, bu nedenle azabın yüzlere isabet etmesinin, cezanın şiddetini ve utancını artırdığını ifade eder. Ayetteki 'vücûhehum' ifadesi, azabın kişisel ve doğrudan hedef alındığını vurgular."}]},{"word":"ٱلنَّارُ","root":"ن-و-ر","rootLatin":"n-v-r","meaning":"Yakıcı ve aydınlatıcı özelliği olan ateş.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nâr' kelimesinin hem yakıcı hem de aydınlatıcı özelliği olan ateşi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'en-nâr' kelimesi, cehennem ateşini temsil eder ve bu ateşin yüzleri kaplaması, azabın yakıcılığını ve dehşetini somutlaştırır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'nâr' kelimesinin genellikle cehennem azabını ifade etmek için kullanıldığını ve bu kavramın sadece fiziksel bir yanma değil, aynı zamanda ruhsal bir ıstırabı da içerdiğini belirtir. Ayetteki 'en-nâr', cehennemin nihai ve kuşatıcı azabını temsil eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *14/50*
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *14/50*
- **Kelime-i Üzeyriyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *14/50*
- **Kelime-i Üzeyriyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *14/50*