# Hicr Sûresi, 25. Âyet (15:25)

> وَإِنَّ رَبَّكَ هُوَ يَحْشُرُهُمْ ۚ إِنَّهُۥ حَكِيمٌ عَلِيمٌ

*Ve-inne rabbeke huve yahşuruhum(c) innehu hakîmun ‘alîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Şüphesiz senin Rabbin onları diriltip bir araya getirecektir. Şüphesiz O, hüküm ve hikmet sahibidir, hakkıyla bilendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/15/25

---

## Tefsir

{"topics":["dirilis","esma-i-husna","kiyamet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":2,"surface":"رَبَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Rab"},{"position":2,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":3,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Fasl Zamiri","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mebnî zamir","gloss":"O"},{"position":4,"surface":"يَحْشُرُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ش-ر","rootLatin":"h-ş-r","lemma":"حَشَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"toplayacak"},{"position":4,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":5,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":5,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"O"},{"position":6,"surface":"حَكِيمٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ك-م","rootLatin":"h-k-m","lemma":"حَكِيم","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"hikmet sahibi"},{"position":7,"surface":"عَلِيمٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِيم","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"her şeyi bilen"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın diriltme ve bir araya getirme kudretini, hikmet ve ilim sıfatlarıyla ilişkilendirerek vurgulamaktadır. Temel kavramlar, Rabbin mutlak otoritesini ve ahiret inancının merkezindeki haşir olgusunu dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"رَبَّكَ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Ayette, evrenin ve tüm varlıkların yaratıcısı, sahibi, yöneticisi ve terbiye edicisi olan Allah'ı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rabb kelimesi, aslen terbiye etmek, bir şeyi tedricen kemale erdirmek anlamına gelir. Allah için kullanıldığında, yaratma, rızık verme, idare etme ve terbiye etme gibi tüm ilahi sıfatları kapsar. Bu ayette 'Rabbin' ifadesi, Allah'ın kulları üzerindeki mutlak otoritesini ve onları ahirette diriltme kudretini pekiştirir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Rab, mülkün sahibi, işleri ıslah eden, terbiye eden demektir. Allah'a nispet edildiğinde, O'nun her şeyi kuşatan yaratıcılık, yöneticilik ve koruyuculuk vasfını ifade eder. Ayetteki 'Rabbin' ifadesi, diriltme ve toplama eyleminin, bu mutlak otoriteye sahip olan Allah'a ait olduğunu vurgular."}]},{"word":"يَحْشُرُهُمْ","root":"ح ش ر","rootLatin":"h-ş-r","meaning":"Allah'ın ölüleri diriltip kıyamet günü hesap için bir araya getirmesi, toplaması anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Haşr, bir topluluğu bir yerden başka bir yere sevk etmek, toplamak demektir. Kur'an'da genellikle kıyamet günü ölülerin diriltilerek hesap için toplanması anlamında kullanılır. Bu ayette 'onları haşredecektir' ifadesi, Allah'ın ölümden sonraki diriltme ve mahşerde toplama vaadinin kesinliğini belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Haşr, insanları bir araya getirmek, toplamak demektir. Ayetteki 'yeḥşuruhum' fiili, Allah'ın ölüleri kabirlerinden çıkarıp mahşer meydanında bir araya getirme eylemini mecazi olarak değil, hakiki anlamda ifade eder. Bu, Allah'ın kudretinin bir göstergesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Haşr kavramı, Kur'an'ın temel eskatolojik kavramlarından biridir ve ölümden sonraki dirilişin (ba's) ardından gerçekleşen, tüm insanların hesap vermek üzere bir araya getirilmesini ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, ahiret inancının merkezindeki bu olayın kaçınılmazlığını ve Allah'ın bu konudaki mutlak iradesini vurgular."}]},{"word":"حَكِيمٌ","root":"ح ك م","rootLatin":"h-k-m","meaning":"Allah'ın her şeyi yerli yerince yapan, hikmet sahibi, hüküm ve karar veren olduğu anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hakîm, hikmet sahibi demektir. Hikmet ise, bir şeyi en uygun yere koymak, doğruyu bilmek ve ona göre hareket etmektir. Allah için kullanıldığında, O'nun tüm fiillerinin, yaratmasının ve hükümlerinin mutlak bir hikmet üzere olduğunu ifade eder. Ayetteki 'Hakîm' sıfatı, diriltme ve toplama eyleminin boş yere değil, adalet ve hikmet gereği olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hakîm, eşyayı en güzel şekilde yapan, söz ve fiillerinde isabetli olan demektir. Allah'ın Hakîm olması, O'nun her şeyi bir ölçüye göre yarattığını ve her işinde bir gaye bulunduğunu ifade eder. Bu ayette, insanların haşredilmesinin, Allah'ın mutlak hikmetinin bir tezahürü olduğu vurgulanır."}]},{"word":"عَلِيمٌ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Allah'ın her şeyi bilen, ilmiyle her şeyi kuşatan olduğu anlamına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Alîm, ilim sahibi demektir. Allah'ın Alîm olması, O'nun geçmişi, geleceği, gizliyi ve açığı, her şeyi eksiksiz ve kusursuz bir şekilde bildiğini ifade eder. Ayetteki 'Alîm' sıfatı, Allah'ın ölüleri diriltme ve toplama kudretinin, O'nun her şeyi kuşatan ilmi sayesinde mümkün olduğunu, kimseyi unutmadığını ve hiçbir şeyin O'na gizli kalmadığını belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Alîm kelimesi, Allah'ın sıfatlarından olup, O'nun mutlak ve sınırsız ilmini ifade eder. Bu ilim, sadece görünenleri değil, görünmeyenleri, olmuşu ve olacak olanı da kapsar. Ayette 'Alîm' sıfatının kullanılması, Allah'ın haşir günü tüm insanları, onların amellerini ve niyetlerini tam olarak bildiğini, dolayısıyla adil bir yargılama yapacağını vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *15/25*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *15/25*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *15/25*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *15/25*