# Hicr Sûresi, 28. Âyet (15:28)

> وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَـٰٓئِكَةِ إِنِّى خَـٰلِقٌۢ بَشَرًا مِّن صَلْصَـٰلٍ مِّنْ حَمَإٍ مَّسْنُونٍ

*Ve-iż kâle rabbuke lilmelâ-iketi innî ḣâlikun beşeran min salsâlin min hame-in mesnûn(in)*

**Meal (Diyanet):** (28-29) Hani Rabbin meleklere, "Ben kuru bir çamurdan, şekillendirilmiş balçıktan bir insan yaratacağım. Onu düzenleyip içine ruhumdan üflediğim zaman, onun için hemen saygı ile eğilin" demişti.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/15/28

---

## Tefsir

{"topics":["insanin-yaratilisi","melekler","kissa-adem","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":2,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":3,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Rabbin"},{"position":3,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":4,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için"},{"position":4,"surface":"لْمَلَـٰٓئِكَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلَائِكَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"meleklere"},{"position":5,"surface":"إِنِّى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":5,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"ben"},{"position":6,"surface":"خَـٰلِقٌۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَالِق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"yaratıcıyım"},{"position":7,"surface":"بَشَرًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ش-ر","rootLatin":"b-sh-r","lemma":"بَشَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İsm-i fâilin mef'ûlün bihi olduğu için mansûb","gloss":"bir insan"},{"position":8,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den"},{"position":9,"surface":"صَلْصَـٰلٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ل-ص-ل","rootLatin":"s-l-s-l","lemma":"صَلْصَال","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"balçıktan"},{"position":10,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den"},{"position":11,"surface":"حَمَإٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-م-أ","rootLatin":"h-m-a","lemma":"حَمَأ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"çamurdan"},{"position":12,"surface":"مَّسْنُونٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"س-ن-ن","rootLatin":"s-n-n","lemma":"مَسْنُون","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"şekillendirilmiş"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hicr Suresi'nin 28. ayeti, Allah'ın insanı yaratma sürecini ve meleklere verdiği emri konu edinmektedir. Ayet, insanın yaratıldığı maddenin niteliğini ve bu yaratılışın ilahi kudretle olan ilişkisini vurgulayan temel kavramlar içermektedir.","keyConcepts":[{"word":"رَبُّكَ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Ayette 'senin Rabbin' anlamında olup, Allah'ın yaratıcı, terbiye edici ve hükümranlık vasfını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Rab' kelimesinin aslen terbiye etmek, bir şeyi tedricen kemale erdirmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'Rabbin' ifadesi, Allah'ın insanı yaratma ve onu belirli bir olgunluğa ulaştırma kudretini ve iradesini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'Rab' kelimesinin lügatte malik, seyyid, müdebbir, mürebbi ve mutasarrıf anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın meleklere emir veren, yaratma kudretine sahip olan ve her şeyin idaresini elinde tutan yüce varlık olduğunu gösterir."}]},{"word":"خَـٰلِقٌۢ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-k","meaning":"Yaratıcı, yoktan var eden anlamında olup, Allah'ın benzersiz yaratma fiilini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'halk' kelimesinin takdir etmek ve icat etmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'hâlikun' ifadesi, Allah'ın insanı belirli bir ölçü ve takdirle, önceden bir örneği olmaksızın yaratacağını beyan eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'halk' kavramının Kur'an'da 'yoktan var etme' ve 'bir şeyi belirli bir biçime sokma' anlamlarını taşıdığını vurgular. Ayetteki 'hâlikun' kelimesi, Allah'ın insanı 'sal-sal' ve 'hame-in mesnun'dan, yani belirli bir maddeden, ancak kendi iradesi ve kudretiyle şekillendirerek yaratacağını ifade eder."}]},{"word":"بَشَرًا","root":"ب ش ر","rootLatin":"b-ş-r","meaning":"İnsan, beşer anlamında olup, bedensel ve fizyolojik özellikleriyle diğer canlılardan ayrılan varlığı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'beşer' kelimesinin dış görünüşü, derisi belirgin olan insanı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'beşeren' kelimesi, Allah'ın yaratacağı varlığın fiziki bir forma sahip, görülebilir bir insan olacağını vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'beşer' kelimesinin insanın dış yüzeyini, derisini ifade ettiğini ve bu yönüyle diğer canlılardan ayrıldığını açıklar. Ayetteki kullanımı, yaratılacak varlığın maddi bir bedene sahip, insan türüne ait bir canlı olacağını belirtir."}]},{"word":"صَلْصَـٰلٍ","root":"ص ل ص ل","rootLatin":"s-l-s-l","meaning":"Kuru, pişmiş veya ses çıkaran balçık anlamında olup, insanın yaratıldığı maddenin bir aşamasını ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'salsâl' kelimesinin kuru çamur, pişmiş çamur veya kuruduğunda ses çıkaran çamur anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'min salsâlin' ifadesi, insanın yaratıldığı maddenin, şekil verildikten sonra kurumuş ve sertleşmiş bir balçık olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'salsâl' kelimesinin 'salsale' fiilinden türediğini ve kuru çamurun çıkardığı sese işaret ettiğini açıklar. Ayetteki bağlamda, insanın yaratıldığı maddenin, şekil verilebilir, ancak kuruduğunda ses çıkaracak kadar sertleşen bir balçık olduğunu vurgular."}]},{"word":"حَمَإٍ","root":"ح م أ","rootLatin":"h-m-'-","meaning":"Siyah, kokuşmuş çamur veya balçık anlamında olup, insanın yaratıldığı maddenin temel halini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hame'' kelimesinin siyah ve kokuşmuş çamur anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'min hame-in' ifadesi, insanın yaratılışının başlangıç maddesinin, zamanla değişime uğramış, siyahlaşmış ve belki de kokuşmuş bir balçık olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hame'' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'siyah, kokuşmuş çamur' olarak geçtiğini ve insanın yaratılışındaki ilk maddeyi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, insanın yaratılışının basit ve sıradan bir maddeden başladığını, ancak ilahi kudretle yüceltildiğini ima eder."}]},{"word":"مَّسْنُونٍ","root":"س ن ن","rootLatin":"s-n-n","meaning":"Şekil verilmiş, biçimlendirilmiş veya değişime uğramış anlamında olup, balçığın işlenmiş halini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'mesnûn' kelimesinin 'sanne' fiilinden türediğini ve 'şekil verilmiş, biçimlendirilmiş' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'hame-in mesnûnin' ifadesi, siyah balçığın, insan şekline uygun olarak işlenmiş ve biçimlendirilmiş bir hale getirildiğini gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mesnûn' kelimesinin 'sünnet' kelimesiyle aynı kökten geldiğini ve 'geçirilmiş, işlenmiş, belirli bir yoldan geçirilmiş' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Ayetteki kullanımı, balçığın belirli bir süreçten geçirilerek, insan yaratılışı için uygun bir forma sokulduğunu vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Hicr sûresi 28-43 âyetlerinde*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Hicr sûresi 28-43 âyetlerinde*
- **Altı Peygamber — Hz. Âdem** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28*
- **Sâd Sûresi** · *15/28*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28-42*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28*
- **Sâd Sûresi** · *15/28*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28*
- **Altı Peygamber — Hz. Âdem** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28-42*
- **Altı Peygamber — Hz. Âdem** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28*
- **Enbiyâ Sûresi** · *15/28*