# Hicr Sûresi, 3. Âyet (15:3)

> ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا۟ وَيَتَمَتَّعُوا۟ وَيُلْهِهِمُ ٱلْأَمَلُ ۖ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ

*Żerhum ye/kulû veyetemette'û veyulhihimu-l-emel(u)(s) fesevfe ya'lemûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Bırak onları yesinler (içsinler), yararlansınlar; emelleri onları oyalayadursun. İleride (gerçeği) bilecekler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/15/3

---

## Tefsir

{"topics":["dunya-ahiret-dengesi","musrikler","mal-mulk","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ذَرْ","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"و-ذ-ر","rootLatin":"w-dh-r","lemma":"ذَر","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"bırak"},{"position":1,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih konumunda olduğu için mebnî","gloss":"onları"},{"position":2,"surface":"يَأْكُلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-ك-ل","rootLatin":"a-k-l","lemma":"أَكَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiilin cevabı olduğu için meczûm","gloss":"yesinler"},{"position":3,"surface":"وَيَتَمَتَّعُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"يَتَمَتَّعُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-ت-ع","rootLatin":"m-t-'-","lemma":"تَمَتَّعَ","form":"Tefâ'ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki meczûm fiile atfedildiği için meczûm","gloss":"zevk alsınlar"},{"position":4,"surface":"وَيُلْهِهِمُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"يُلْهِي","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ل-ه-و","rootLatin":"l-h-w","lemma":"أَلْهَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"oyalasın"},{"position":4,"surface":"هِمُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih konumunda olduğu için mebnî","gloss":"onları"},{"position":5,"surface":"ٱلْأَمَلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-م-ل","rootLatin":"a-m-l","lemma":"أَمَل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"ümit"},{"position":6,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":6,"surface":"سَوْفَ","pos":"harf","posDetail":"Gelecek Zaman Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"سَوْفَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ileride"},{"position":7,"surface":"يَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"öğrenecekler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hicr Suresi'nin 3. ayeti, inkarcıların dünya hayatına olan düşkünlüklerini ve ahireti unutup boş ümitlerle oyalanmalarını ele almaktadır. Ayet, onların bu geçici zevklerinin ve aldanışlarının sonucunda karşılaşacakları akıbeti vurgulayarak bir tehdit ve uyarı içermektedir. Dilbilimsel olarak, fiillerin emir ve muzari formları ile 'emel' kavramının semantik derinliği dikkat çekicidir.","keyConcepts":[{"word":"ذَرْهُمْ","root":"و-ذ-ر","rootLatin":"v-z-r","meaning":"Onları kendi hallerine bırak, terk et anlamındadır ve bir emir kipidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'vezera' (وذر) fiilinin 'terk etmek, bırakmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'zerhum' ifadesi, Allah'ın inkarcıları dünya zevkleriyle baş başa bırakmasını, onlara mühlet tanımasını ifade eder. Bu, bir nevi tehdit ve uyarı niteliğindedir; zira bu bırakışın sonunda bir ceza gelecektir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'zerhum' ifadesini 'onları kendi hallerine bırak' şeklinde açıklar. Bu, Allah'ın onlara karşı sabrını ve mühletini gösterir. Ancak bu mühlet, onların dünya hayatına dalmalarına izin vermekle birlikte, nihayetinde karşılaşacakları akıbetin bir öncüsüdür."}]},{"word":"يَأْكُلُوا۟","root":"أ-ك-ل","rootLatin":"e-k-l","meaning":"Yemek, tüketmek anlamında olup, dünya nimetlerinden faydalanmayı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ekl' (أكل) kelimesinin genel olarak yeme ve içme eylemini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'ye'külû' ifadesi, inkarcıların dünya nimetlerinden pervasızca ve sorumsuzca faydalanmalarını, ahireti düşünmeden sadece anlık zevk peşinde koşmalarını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ekl'in sadece fiziki yemekle sınırlı olmadığını, aynı zamanda bir şeyden faydalanma ve tüketme anlamlarını da içerdiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, inkarcıların dünya hayatının geçici zevklerine dalmalarını, bu zevkleri doyasıya yaşamalarını ifade eder."}]},{"word":"وَيَتَمَتَّعُوا۟","root":"م-ت-ع","rootLatin":"m-t-'-","meaning":"Faydalanmak, zevk almak, geçici bir süre yararlanmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'metâ'' (متاع) kelimesinin 'faydalanılan şey' anlamına geldiğini ve genellikle geçici olan dünya nimetleri için kullanıldığını belirtir. 'Yetemetta'û' fiili, inkarcıların dünya hayatının geçici zevklerinden faydalanmalarını, bu zevklerle oyalanmalarını ifade eder. Bu faydalanma, ahiret endişesi taşımayan bir keyif sürmeyi ima eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'metâ'' kavramının Kur'an'da genellikle 'geçici dünya zevkleri' veya 'faydasız şeyler' anlamında kullanıldığını vurgular. Ayetteki 'yetemetta'û' fiili, inkarcıların dünya hayatının aldatıcı ve geçici nimetlerine kanmalarını, bu nimetlerle oyalanarak asıl hedeften sapmalarını sembolize eder."}]},{"word":"وَيُلْهِهِمُ","root":"ل-ه-و","rootLatin":"l-h-v","meaning":"Oyalamak, meşgul etmek, gaflete düşürmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'lehv' (لهو) kelimesinin 'oyalanma, eğlence' anlamına geldiğini ve genellikle faydasız veya boş işlerle meşgul olmayı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'yülhîhimu' fiili, ümidin (emel) inkarcıları dünya işleriyle meşgul ederek ahiretten ve gerçeklerden uzaklaştırmasını, onları gaflete düşürmesini anlatır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'lehv'in 'bir şeyi unutturan, meşgul eden' anlamında kullanıldığını açıklar. Burada 'emel'in (ümit) inkarcıları oyalayarak, onlara uzun ömür ve dünya nimetleri vaat ederek ahiret hazırlığından alıkoyduğunu, onları gaflet içinde bıraktığını ifade eder."}]},{"word":"ٱلْأَمَلُ","root":"أ-م-ل","rootLatin":"e-m-l","meaning":"Ümit, beklenti; genellikle uzun ve gerçekleşmesi zor olan beklentiler için kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'emel' (أمل) kelimesini 'uzun ümit, beklenti' olarak tanımlar ve genellikle dünya hayatına dair bitmek bilmeyen arzuları ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'el-emel', inkarcıların dünya hayatına dair bitmek bilmeyen, aldatıcı ve boş ümitlerini temsil eder. Bu ümitler onları ahiretten alıkoyar ve gaflete sürükler."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'emel'in Kur'an'da genellikle olumsuz bir çağrışımla, yani dünya hayatına aşırı düşkünlük ve ahireti unutmaya yol açan uzun ve boş ümitler anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'el-emel', inkarcıların dünya hayatının geçici zevklerine kapılıp, ölüm ve ahiret gerçeğini göz ardı etmelerine neden olan aldatıcı beklentilerini ifade eder."}]},{"word":"يَعْلَمُونَ","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","meaning":"Bilmek, öğrenmek; burada gelecekteki bir gerçeği idrak etme anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ilm' (علم) kelimesinin 'bir şeyi olduğu gibi idrak etmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'se-ya'lemûn' ifadesi, inkarcıların şu anki gafletlerinden sonra, ahirette veya ölüm anında gerçekleri acı bir şekilde öğreneceklerini, yani dünya hayatındaki yanılgılarının farkına varacaklarını vurgular."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ya'lemûn' fiilinin burada 'ileride bilecekler, anlayacaklar' anlamında olduğunu açıklar. Bu, bir tehdit ve uyarıdır; inkarcıların dünya hayatındaki tutumlarının yanlışlığını ve bunun sonuçlarını er ya da geç idrak edeceklerini ifade eder. Bu idrak, genellikle ceza ile birlikte gerçekleşecektir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *15/3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *15/3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *15/3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *15/3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmed Avni Konuk · *15/3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmed Avni Konuk · *15/3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *15/3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *15/3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *15/3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *15/3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmed Avni Konuk · *15/3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmed Avni Konuk · *15/3*