# Hicr Sûresi, 36. Âyet (15:36)

> قَالَ رَبِّ فَأَنظِرْنِىٓ إِلَىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ

*Kâle rabbi feenzirnî ilâ yevmi yub'aśûn(e)*

**Meal (Diyanet):** İblis: "Rabbim! Öyle ise onların tekrar diriltilecekleri güne kadar bana mühlet ver" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/15/36

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, İblis'in Allah'tan kıyamet gününe kadar mühlet istemesini konu almaktadır. Anahtar kavramlar, 'Rab', 'erteleme' ve 'dirilme' fiilleri etrafında şekillenerek, ilahi kudret, zamanın sınırlılığı ve ahiret inancının temelini oluşturur.","keyConcepts":[{"word":"رَبِّ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"İblis'in Allah'a hitap şekli olup, O'nun yaratıcı, sahip ve terbiye edici vasfını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Rab' kelimesinin aslen terbiye etmek, bir şeyi tedricen kemale erdirmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'Rabbî' hitabı, İblis'in dahi Allah'ın bu terbiye edici ve sahip olma vasfını kabul ettiğini, O'ndan bir talepte bulunurken bu sıfatla seslendiğini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'Rab' kelimesinin lügatte malik, seyyid, müdebbir, mürebbi ve mutasarrıf anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayette İblis'in 'Rabbî' demesi, Allah'ın mutlak otoritesini ve kendisi üzerindeki tasarrufunu kabul ederek, O'ndan bir lütufta bulunmasını istemesidir."}]},{"word":"فَأَنظِرْنِىٓ","root":"ن ظ ر","rootLatin":"n-z-r","meaning":"İblis'in Allah'tan kıyamet gününe kadar mühlet, erteleme ve geciktirme talebidir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'inzâr' kelimesinin 'mühlet vermek, geciktirmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'feenzirnî' ifadesi, İblis'in hemen cezalandırılmak yerine, belirli bir zamana kadar kendisine süre tanınmasını istemesidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'enzara' fiilinin 'mühlet verdi' manasına geldiğini açıklar. İblis'in bu talebi, Allah'tan kendisine verilen cezayı ertelemesini, yani 'diriliş gününe' kadar hayatta kalmasına izin vermesini dilemesidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'inzâr'ın 'mühlet vermek, bekletmek' olduğunu ve bu bağlamda İblis'in Allah'tan ölümünü veya azabını ertelemesini talep ettiğini ifade eder. Bu, ilahi takdirin bir parçası olarak İblis'e tanınan bir imtihan süresidir."}]},{"word":"يُبْعَثُونَ","root":"ب ع ث","rootLatin":"b-'-s","meaning":"İnsanların öldükten sonra tekrar diriltilecekleri kıyamet gününü ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ba's' kelimesinin aslen 'bir şeyi yerinden kaldırmak, uyandırmak' anlamına geldiğini ve 'ba'sü'l-emvât'ın ise ölülerin diriltilmesi olduğunu belirtir. Ayetteki 'yüb'asûne' ifadesi, İblis'in mühlet talebini, tüm insanların yeniden diriltileceği o büyük güne kadar uzatmasını istemesidir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ba's'ın 'uyandırmak, göndermek, diriltmek' gibi anlamlara geldiğini açıklar. 'Yevmü yüb'asûne' tabiri, kıyamet gününü, yani insanların kabirlerinden kalkıp hesap vermek üzere toplanacakları zamanı işaret eder. İblis bu güne kadar varlığını sürdürmek istemektedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ba's' kavramının Kur'an'da 'yeniden diriliş' anlamında merkezi bir rol oynadığını vurgular. Ayetteki 'yüb'asûne', ahiret inancının temelini oluşturan, ölümden sonraki hayatın ve hesap gününün kesinliğini ifade eder. İblis'in bu güne kadar mühlet istemesi, o güne kadar insanları saptırma amacını taşır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["dirilis","seytan-vesvese","gayb"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfi hazfedilmiş muzâf olduğu için mansûb mahallen, ancak yâ-i mütekellim'e muzâf olduğu için kesre ile mecrûr takdiren","gloss":"Rabbim"},{"position":3,"surface":"فَأَنظِرْنِىٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":3,"surface":"أَنظِرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ن-ظ-ر","rootLatin":"n-z-r","lemma":"أَنْظَرَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"ertele"},{"position":3,"surface":"نِىٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker|Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Fiilin mef'ûlün bih'i olduğu için mansûb mahallen","gloss":"beni"},{"position":4,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e kadar"},{"position":5,"surface":"يَوْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gününe"},{"position":6,"surface":"يُبْعَثُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-ع-ث","rootLatin":"b-'-th","lemma":"بَعَثَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"diriltilecekleri"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Hicr sûresi 28-43 âyetlerinde*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Hicr sûresi 28-43 âyetlerinde*
- **Altı Peygamber — Hz. Âdem** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28-42*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28-42*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28-42*
- **Altı Peygamber — Hz. Âdem** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28-42*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *15/36*
- **Fâtır Sûresi** · *15/36-37*
- **Fâtır Sûresi** · *15/36-37*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *15/36*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *15/36*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *15/36*