# Hicr Sûresi, 39. Âyet (15:39)

> قَالَ رَبِّ بِمَآ أَغْوَيْتَنِى لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِى ٱلْأَرْضِ وَلَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ

*Kâle rabbi bimâ aġveytenî leuzeyyinenne lehum fî-l-ardi veleuġviyennehum ecma'în(e)*

**Meal (Diyanet):** (39-40) İblis, "Rabbim! Beni azdırmana karşılık, andolsun ki yeryüzünde kötülükleri onlara güzel göstereceğim, içlerinde ihlasa erdirilmiş kulların hariç, onların hepsini azdıracağım" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/15/39

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, İblis'in Allah'a hitaben, kendisinin saptırılmasına karşılık insanları da saptırma yeminini ifade etmektedir. Anahtar kavramlar, saptırma eyleminin farklı veçhelerini, yeryüzündeki cazibeyi ve toplu saptırma niyetini dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"أَغْوَيْتَنِى","root":"غ و ي","rootLatin":"ğ-v-y","meaning":"Beni saptırdığın, yoldan çıkardığın anlamına gelir ve İblis'in Allah'a isnat ettiği saptırma eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ğayy (غَيّ), doğru yoldan sapmak, hakikatten uzaklaşmaktır. Ayetteki 'ağveytanî' ifadesi, Allah'ın İblis'i doğru yoldan uzaklaştırması veya ona saptırma imkanı vermesi anlamında kullanılmıştır. İsfehânî, bu fiilin bazen Allah'a isnat edildiğinde, O'nun bir şeyi yaratması veya bir şeye izin vermesi anlamında olduğunu belirtir, doğrudan saptırma değil."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ağveytanî' ifadesini 'helak ettin beni' veya 'yoldan çıkardın beni' şeklinde yorumlar. Ayetteki bağlamda İblis'in kendi durumunu Allah'ın bir fiiline bağlaması, mecazi bir ifade olarak değerlendirilebilir; yani Allah'ın takdiriyle bu duruma düştüğünü ima eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ğayy' kökünün Kur'an'da genellikle 'doğru yoldan sapma', 'şaşırma' ve 'kötülüğe yönelme' anlamlarında kullanıldığını belirtir. İblis'in bu fiili Allah'a atfetmesi, onun kendi sorumluluğunu reddetme ve suçu başkasına yükleme çabasını gösterir. Bu, Kur'an'daki 'şeytan' kavramının temel özelliklerinden biridir."}]},{"word":"لَأُزَيِّنَنَّ","root":"ز ي ن","rootLatin":"z-y-n","meaning":"And olsun ki süsleyeceğim, güzel göstereceğim anlamına gelir ve İblis'in insanlara kötülükleri cazip kılma eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zeyne (زَيْن), bir şeyi güzel ve hoş göstermektir. 'Lâüzeyyinenne' ifadesi, İblis'in çirkin ve kötü olan şeyleri insanların gözünde cazip hale getirme, süsleme ve onları aldatma eylemini vurgular. Bu, şeytanın temel stratejilerinden biridir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Zeyyin (تزيين), bir şeyi olduğundan daha iyi, daha güzel göstermektir. Ayetteki kullanımı, İblis'in yeryüzündeki günahları ve kötülükleri insanlara çekici kılma, onları bu yola sevk etme amacını açıkça ortaya koyar. Bu, hakikatin çarpıtılmasıdır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'zeyyen' fiilinin Kur'an'da genellikle 'süsleme', 'cazip kılma' ve 'aldatma' bağlamlarında kullanıldığını belirtir. İblis'in bu fiili kullanması, onun insanları doğru yoldan saptırmak için kullandığı psikolojik ve manipülatif yöntemleri ifade eder; yani kötülüğü iyi gibi gösterme taktiği."}]},{"word":"الْأَرْضِ","root":"أ ر ض","rootLatin":"e-r-d","meaning":"Yeryüzü, dünya anlamına gelir ve İblis'in saptırma faaliyetlerini gerçekleştireceği alanı belirtir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Arz (أَرْض), üzerinde yaşadığımız yeryüzüdür. Ayetteki 'fîl-ard' ifadesi, İblis'in saptırma eylemlerinin sadece belirli bir mekanda değil, tüm yeryüzünde, yani insanlığın yaşam alanında gerçekleşeceğini gösterir. Bu, şeytanın faaliyet alanının genişliğini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Arz, göğün zıddı olarak yeryüzüdür. Ayetteki kullanımı, İblis'in insanları saptırma planının dünyevi zevkler, mal, mülk ve şehvet gibi yeryüzüne ait unsurlar üzerinden işleyeceğini ima eder. Şeytan, insanları bu dünyadaki geçici şeylerle aldatır."}]},{"word":"لَأُغْوِيَنَّهُمْ","root":"غ و ي","rootLatin":"ğ-v-y","meaning":"And olsun ki onları saptıracağım, yoldan çıkaracağım anlamına gelir ve İblis'in insanları topluca saptırma yeminini pekiştirir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ğayy (غَيّ), doğru yoldan sapmaktır. 'Lâuğviyennehum' ifadesi, İblis'in insanları kasten ve azimle doğru yoldan saptırma, onları şaşırtma ve helake sürükleme niyetini açıkça ortaya koyar. Bu, onun Allah'a karşı aldığı bir intikam yemini gibidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Ğayy, hakikatten uzaklaşmak ve dalalete düşmektir. Ayetteki bu fiil, İblis'in insanları kendi iradesiyle ve aktif bir şekilde saptırma eylemini ifade eder. Bu, sadece bir vesvese değil, aynı zamanda insanları yanlış yola teşvik etme ve yönlendirme çabasıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ğayy' kavramının Kur'an'da 'doğru yolu kaybetme' ve 'sapıklık' anlamlarına geldiğini belirtir. İblis'in bu fiili kullanması, onun insanları Allah'ın emirlerinden uzaklaştırarak, onları kendi heva ve heveslerine uymaya teşvik ederek saptırma amacını gösterir. Bu, şeytanın insanlığa karşı temel düşmanlığını simgeler."}]},{"word":"أَجْمَعِينَ","root":"ج م ع","rootLatin":"c-m-a","meaning":"Hepsi, tamamı anlamına gelir ve İblis'in saptırma hedefinin kapsamlılığını, yani tüm insanlığı kapsadığını vurgular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cem' (جَمْع), bir araya getirmek, toplamak demektir. 'Ecmaîn' kelimesi, İblis'in saptırma hedefinin istisnasız bir şekilde tüm insanlığı kapsadığını, yani hiç kimseyi dışarıda bırakmama niyetini ifade eder. Bu, şeytanın küresel bir saptırma planı olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Cem', topluluk ve bütünlük anlamındadır. Ayetteki 'ecmaîn' ifadesi, İblis'in saptırma eyleminin sadece belirli bir zümreye değil, Allah'ın halis kulları hariç, tüm insanlığa yönelik olduğunu vurgular. Bu, şeytanın düşmanlığının evrenselliğini gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["seytan-vesvese","imtihan-bela","kufur-sirk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfi hazfedilmiş münâdâ olduğu için mansûb mahallen, izafet sebebiyle kesre ile mecrûr","gloss":"Rabbim"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":3,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"Masdariyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki"},{"position":4,"surface":"أَغْوَيْتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"غ-و-ي","rootLatin":"gh-w-y","lemma":"أَغْوَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"saptırdın"},{"position":4,"surface":"نِى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahallen","gloss":"beni"},{"position":5,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"andolsun ki"},{"position":5,"surface":"أُزَيِّنَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ز-ي-ن","rootLatin":"z-y-n","lemma":"زَيَّنَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Te'kîd nûnu ile bitiştiği için mebnî","gloss":"mutlaka süsleyeceğim"},{"position":6,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":6,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen","gloss":"onlara"},{"position":7,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":8,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yeryüzü"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"andolsun ki"},{"position":9,"surface":"أُغْوِيَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"غ-و-ي","rootLatin":"gh-w-y","lemma":"أَغْوَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Te'kîd nûnu ile bitiştiği için mebnî","gloss":"mutlaka saptıracağım"},{"position":9,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahallen","gloss":"onları"},{"position":10,"surface":"أَجْمَعِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-م-ع","rootLatin":"j-m-'-","lemma":"أَجْمَع","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Te'kîd olduğu için mansûb","gloss":"hepsini"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Hicr sûresi 28-43 âyetlerinde*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Hicr sûresi 28-43 âyetlerinde*
- **Altı Peygamber — Hz. Âdem** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28-42*
- **Kamer Sûresi** · *15/39-40*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28-42*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *15/39*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28-42*
- **Kamer Sûresi** · *15/39-40*
- **Altı Peygamber — Hz. Âdem** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28-42*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *15/39*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Hicr, 15/39*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *Hicr, 15/39*