# Hicr Sûresi, 41. Âyet (15:41)

> قَالَ هَـٰذَا صِرَٰطٌ عَلَىَّ مُسْتَقِيمٌ

*Kâle hâżâ sirâtun ‘aleyye mustekîm(un)*

**Meal (Diyanet):** (41-42) Allah, "İşte bu bana ulaştıran dosdoğru yoldur. Azgınlardan sana uyanlar dışında, kullarım üzerinde senin hiçbir hakimiyetin yoktur" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/15/41

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hicr Suresi 41. ayet, Allah'ın dosdoğru yolunu ve bu yolun şeytanın nüfuzundan münezzeh olduğunu vurgular. Ayet, 'sırat' kavramının 'müstakim' vasfıyla Allah'a aidiyetini ve şeytanın 'kullar' üzerindeki etkisizliğini dilbilimsel olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"صِرَٰطٌ","root":"ص ر ط","rootLatin":"s-r-t","meaning":"Ayette, Allah'ın belirlediği, dosdoğru ve değişmez yolu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sırat' kelimesini 'geniş ve açık yol' olarak tanımlar. Ayetteki 'sırat-ı müstakim' ifadesiyle, Allah'a ulaştıran, şüphe ve eğrilikten uzak, apaçık ve değişmez ilahi yolu kasteder. Bu yol, Allah'ın kulları için belirlediği şeriat ve hakikattir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'sırat' kelimesini 'yol' anlamında kullanır ve Kur'an'da bu kelimenin mecazi olarak 'din' veya 'hakikat' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'sırat', Allah'ın kullarına emrettiği ve şeytanın saptıramayacağı ilahi düsturları temsil eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'sırat' kavramının Kur'an'da merkezi bir rol oynadığını ve 'dosdoğru yol' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu yol, Allah'ın insanlara gösterdiği, kurtuluşa götüren tek yoldur ve ayetteki 'müstakim' vasfıyla bu yolun ilahi ve değişmez niteliği pekiştirilir."}]},{"word":"مُسْتَقِيمٌ","root":"ق و م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Ayette, 'sırat' kelimesini niteleyerek, yolun dosdoğru, eğrilikten uzak ve sapmaz olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'müstakim' kelimesini 'eğriliği olmayan, doğru' olarak açıklar. Ayetteki 'sıratun müstakimun' ifadesi, Allah'ın belirlediği yolun hiçbir sapma veya eğrilik içermediğini, dosdoğru ve hakikat üzere olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kıyâm' kökünden türeyen 'müstakim' kelimesinin 'istikamet üzere olmak, doğru olmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın yolunun şaşmaz, sapmaz ve hakikat üzere olduğunu, hiçbir eğriliğe mahal vermediğini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'istikamet' kavramının Kur'an'da 'doğruluk, dürüstlük, eğrilikten uzaklık' anlamlarında kullanıldığını belirtir. 'Sırat-ı müstakim' terkibi, Allah'ın belirlediği yolun hem maddi hem de manevi anlamda dosdoğru ve sapmaz olduğunu, kulları için en uygun ve güvenli yol olduğunu gösterir."}]},{"word":"عَلَىَّ","root":"ع ل و","rootLatin":"a-l-v","meaning":"Ayette, 'üzerine, benim üzerime düşen, benim sorumluluğumda olan' anlamında kullanılarak, yolun Allah'a ait olduğunu ve O'nun tarafından belirlendiğini vurgular.","sources":[{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'alâ' harf-i cerrinin farklı anlamlarını açıklarken, 'vücub' (gereklilik, zorunluluk) ve 'istihkak' (hak ediş) anlamlarına da işaret eder. Ayetteki 'aleyye' ifadesi, bu yolun Allah tarafından belirlenmiş bir hakikat ve O'nun kullarına karşı bir lütfu olduğunu, dolayısıyla O'nun sorumluluğunda ve himayesinde olduğunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'alâ' edatının 'istila' (üstünlük, hakimiyet) ve 'vücub' (gereklilik) anlamlarını vurgular. Ayetteki 'alâ' edatı, bu dosdoğru yolun Allah'ın mülkiyetinde, O'nun hükmü altında olduğunu ve O'nun tarafından kullarına bir gereklilik olarak sunulduğunu ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["hidayet-dalalet","seytan-vesvese","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"هَـٰذَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَـٰذَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"bu"},{"position":3,"surface":"صِرَٰطٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ر-ط","rootLatin":"s-r-t","lemma":"صِرَاط","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"yol"},{"position":4,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَىٰ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":4,"surface":"ـيَّ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker|Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"benim"},{"position":5,"surface":"مُسْتَقِيمٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"اِسْتِقَامَة","form":"İstif'âl","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki ismin (صِرَاطٌ) sıfatı olduğu için merfû","gloss":"dosdoğru"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Hicr sûresi 28-43 âyetlerinde*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Hicr sûresi 28-43 âyetlerinde*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28-42*
- **Altı Peygamber — Hz. Âdem** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28-42*
- **Altı Peygamber — Hz. Âdem** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28-42*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28-42*