# Hicr Sûresi, 42. Âyet (15:42)

> إِنَّ عِبَادِى لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطَـٰنٌ إِلَّا مَنِ ٱتَّبَعَكَ مِنَ ٱلْغَاوِينَ

*İnne ‘ibâdî leyse leke ‘aleyhim sultânun illâ meni-ttebe'ake mine-lġâvîn(e)*

**Meal (Diyanet):** (41-42) Allah, "İşte bu bana ulaştıran dosdoğru yoldur. Azgınlardan sana uyanlar dışında, kullarım üzerinde senin hiçbir hakimiyetin yoktur" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/15/42

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın kulları üzerindeki şeytanın nüfuzunun sınırlarını ve bu nüfuzun ancak sapkınlara etki edebileceğini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, kulluk, nüfuz ve sapkınlık arasındaki ilişkiyi dilbilimsel ve semantik açıdan aydınlatmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"عِبَادِي","root":"ع-ب-د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'a kulluk edenler, O'na itaat edenler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'abd (kul) kelimesini, tevazu ve boyun eğme ile birlikte ibadet eden kişi olarak tanımlar. Ayetteki 'ibâdî' ifadesi, Allah'a tam bir teslimiyetle yönelen, O'nun emirlerine uyan ve O'na karşı tevazu gösteren kulları ifade eder. Bu kullar, şeytanın nüfuzundan korunmuşlardır çünkü kalpleri Allah'a bağlıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'abd' kavramının Kur'an'da hem 'köle' hem de 'Allah'a kulluk eden' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, Allah'a gönüllü olarak itaat eden, O'nun iradesine boyun eğen ve bu sayede şeytanın etkisinden uzak duran seçkin kulları işaret eder. Bu, bir tür özgür iradeyle yapılan bir kulluktur."}]},{"word":"سُلْطَانٌ","root":"س-ل-ط","rootLatin":"s-l-t","meaning":"Üstünlük, güç, yetki, nüfuz.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'sultân' kelimesini 'hüccet' (delil) ve 'burhan' (açık kanıt) anlamında kullanır. Ayetteki 'leyse leke aleyhim sultân' ifadesi, şeytanın Allah'ın samimi kulları üzerinde herhangi bir delil, güç veya zorlayıcı bir yetkisinin olmadığını, onları saptırmak için geçerli bir argümanının bulunmadığını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'sultân'ı 'tasarruf hakkı ve hükmetme gücü' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, şeytanın Allah'ın kulları üzerinde onları zorla saptıracak, iradelerini elinden alacak bir tasarruf hakkı veya hükmetme gücü olmadığını belirtir. Şeytanın etkisi ancak vesvese ve davetle sınırlıdır, zorlama ile değil."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'sultân' kelimesinin Kur'an'da 'güç, otorite, yetki' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, şeytanın Allah'ın samimi kulları üzerinde onları zorla günaha sürükleyecek bir otoritesinin veya gücünün olmadığını, onların iradelerini aşan bir etkiye sahip olmadığını ifade eder."}]},{"word":"اتَّبَعَكَ","root":"ت-ب-ع","rootLatin":"t-b-a","meaning":"Birinin peşinden gitmek, ona uymak, tabi olmak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ittebe'a' fiilini 'birinin izini takip etmek, onun yolundan gitmek' olarak açıklar. Ayetteki 'illâ meni'ttebeake' ifadesi, şeytanın nüfuzunun ancak kendi iradeleriyle ona tabi olan, onun vesveselerine kulak veren ve yolundan giden kimseler üzerinde geçerli olduğunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ittebe'a' fiilinin 'birinin arkasından gitmek, onun emirlerine uymak' anlamını taşıdığını belirtir. Bu ayette, şeytanın ancak kendisine gönüllü olarak tabi olan, onun çağrısına icabet eden ve sapkınlığı tercih eden kimseler üzerinde bir etki alanı bulabildiğini ifade eder."}]},{"word":"الْغَاوِينَ","root":"غ-و-ي","rootLatin":"ğ-v-y","meaning":"Doğru yoldan sapanlar, azgınlar, sapkınlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ğayy' (sapkınlık) kelimesini 'doğru yoldan sapmak, hakikatten uzaklaşmak' olarak tanımlar. 'Ğâvîn' ise bu sapkınlığı bilinçli olarak tercih eden, doğru yolu terk edip azgınlığa düşen kimselerdir. Ayette, şeytanın nüfuzunun sadece bu tür sapkın kimseler üzerinde etkili olabileceği belirtilir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ğayy' kelimesini 'cehalet ve dalalet' olarak açıklar. 'Ğâvîn' ise, doğruyu bilme imkanına sahipken bile bile sapkınlığı seçen, cehalet ve dalalet içinde olan kimselerdir. Bu ayette, şeytanın ancak bu tür iradeli sapkınlar üzerinde bir etki kurabildiği ifade edilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ğayy' kavramının Kur'an'da 'doğru yoldan sapma, azgınlık, şaşkınlık' anlamlarına geldiğini belirtir. 'Ğâvîn' ise, Allah'ın hidayetini reddedip kendi heva ve heveslerine uyan, bu nedenle şeytanın kolayca etkileyebileceği kişilerdir. Ayet, bu kişilerin kendi seçimleriyle şeytanın peşinden gittiklerini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["seytan-vesvese","hidayet-dalalet","kufur-sirk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"أ-ن-ن","rootLatin":"a-n-n","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Şüphesiz"},{"position":2,"surface":"عِبَادِى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"kullarım"},{"position":2,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ى","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":3,"surface":"لَيْسَ","pos":"fiil","posDetail":"Nakıs Fiil","root":"ل-ي-س","rootLatin":"l-y-s","lemma":"لَيْسَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"değildir"},{"position":4,"surface":"لَكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"senin için"},{"position":4,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sen"},{"position":5,"surface":"عَلَيْهِمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerlerine"},{"position":5,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":6,"surface":"سُلْطَـٰنٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ل-ط","rootLatin":"s-l-t","lemma":"سُلْطَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Leyse'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"bir nüfuz"},{"position":7,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":8,"surface":"مَنِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Müstesna olduğu için merfû (istisna-i mufrağ)","gloss":"kimse"},{"position":9,"surface":"ٱتَّبَعَكَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ت-ب-ع","rootLatin":"t-b-'","lemma":"اِتَّبَعَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sana uydu"},{"position":9,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sen"},{"position":10,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":11,"surface":"ٱلْغَاوِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"غ-و-ي","rootLatin":"ġ-w-y","lemma":"غَاوِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sapıklar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Hicr sûresi 28-43 âyetlerinde*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Hicr sûresi 28-43 âyetlerinde*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28-42*
- **Sâd Sûresi** · *15/42*
- **Sâd Sûresi** · *15/42*
- **Sâd Sûresi** · *15/42*
- **Altı Peygamber — Hz. Âdem** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28-42*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28-42*
- **Sâd Sûresi** · *15/42*
- **Altı Peygamber — Hz. Âdem** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/28-42*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Hicr, 15:42*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/42*