# Hicr Sûresi, 56. Âyet (15:56)

> قَالَ وَمَن يَقْنَطُ مِن رَّحْمَةِ رَبِّهِۦٓ إِلَّا ٱلضَّآلُّونَ

*Kâle vemen yaknetu min rahmeti rabbihi illâ-ddâllûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Dedi ki: "Rabbinin rahmetinden, sapıklardan başka kim ümit keser?"

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/15/56

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, ümitsizliğin ve sapkınlığın ilişkisini vurgulayarak, Allah'ın rahmetinden ümit kesmenin sadece doğru yoldan sapanlara özgü bir durum olduğunu dilbilimsel bir derinlikle ifade etmektedir. Ayet, 'yaknetu' fiili ile 'rahmet' ve 'dallun' kavramları arasında güçlü bir semantik bağ kurar.","keyConcepts":[{"word":"يَقْنَطُ","root":"ق ن ط","rootLatin":"k-n-t","meaning":"Allah'ın rahmetinden ümit kesmek, umutsuzluğa düşmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'قنط' (kanata) kelimesini, hayırdan ümit kesmek ve ümitsizliğe düşmek olarak tanımlar. Ayetteki 'yakanatu' fiili, Allah'ın geniş rahmetinden ümit kesmenin, kişinin imanındaki zayıflığı ve doğru yoldan sapmasını gösteren bir durum olduğunu ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'قنط' kelimesinin mecazi olarak, bir şeyden tamamen vazgeçme ve artık ondan bir beklentisi olmama halini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın rahmetinden ümit kesmenin, O'nun kudretine ve lütfuna karşı bir güvensizlik hali olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'قنط' kavramını Kur'an'daki 'ye's' (ümitsizlik) kavramıyla ilişkilendirir ve bunun, Allah'ın mutlak kudretine ve merhametine karşı bir isyan veya inkâr belirtisi olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda, bu ümitsizlik hali, 'dallun' (sapıklar) ile doğrudan ilişkilendirilerek, doğru yoldan sapmanın bir sonucu olarak sunulur."}]},{"word":"رَّحْمَةِ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Allah'ın kullarına yönelik lütfu, merhameti ve bağışlayıcılığıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'رحمة' (rahmet) kelimesini, başkasına iyilik etme isteği ve bu isteğin sonucunda ortaya çıkan lütuf olarak açıklar. Ayetteki 'rahmeti Rabbihi' ifadesi, Allah'ın kullarına olan sınırsız lütfunu ve bağışlayıcılığını vurgular; bu rahmetten ümit kesmek, O'nun bu sıfatlarını inkâr etmek anlamına gelir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'رحمة' kelimesinin Allah için kullanıldığında, O'nun kullarına yönelik ihsanı, lütfu ve nimetleri anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, bu rahmet, insanın zor zamanlarında bile ümitvar olması gereken bir kaynak olarak sunulur ve ondan ümit kesmek, bu ilahi lütfu reddetmekle eşdeğerdir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'rahmet' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu ve genellikle Allah'ın kullarına olan şefkatini, merhametini ve bağışlayıcılığını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'rahmeti Rabbihi' ifadesi, Allah'ın kullarına olan bu sonsuz şefkatinden ümit kesmenin, kişinin kendi nefsine zulmetmesi anlamına geldiğini vurgular."}]},{"word":"ٱلضَّآلُّونَ","root":"ض ل ل","rootLatin":"d-l-l","meaning":"Doğru yoldan sapanlar, hakikatten uzaklaşanlar ve şaşkınlık içinde olanlardır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ضلال' (dalal) kelimesini, doğru yoldan sapma, şaşırma ve hakikatten uzaklaşma olarak açıklar. Ayetteki 'ed-dallûn' ifadesi, Allah'ın rahmetinden ümit kesenlerin, zaten doğru yoldan sapmış, hakikatten uzaklaşmış kimseler olduğunu belirtir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ضلال' kelimesinin, yolunu kaybetme ve şaşkınlık içinde kalma anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'ed-dallûn' tanımı, Allah'ın rahmetinden ümit kesmenin, kişinin manevi yolculuğunda sapmaya uğradığını ve doğru istikameti kaybettiğini gösteren bir alamet olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'dalal' kavramını Kur'an'ın temel kavramlarından biri olarak ele alır ve bunun, Allah'ın hidayetinden uzaklaşma, doğru yolu terk etme ve sonuç olarak manevi bir kayboluş hali olduğunu belirtir. Ayetteki 'ed-dallûn' ifadesi, Allah'ın rahmetinden ümit kesenlerin, bu manevi kayboluş içinde olan kimseler olduğunu ve bu durumun onların sapkınlıklarının bir göstergesi olduğunu açıklar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["hidayet-dalalet","merhamet","iman"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"وَمَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":2,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i istifham olduğu için mebnî","gloss":"kim"},{"position":3,"surface":"يَقْنَطُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-ن-ط","rootLatin":"q-n-ṭ","lemma":"قُنُوط","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için merfû","gloss":"umudunu keser"},{"position":4,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":5,"surface":"رَّحْمَةِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-ḥ-m","lemma":"رَحْمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"rahmet"},{"position":6,"surface":"رَبِّهِۦٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbi"},{"position":6,"surface":"هِۦٓ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":7,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisna","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak"},{"position":8,"surface":"ٱلضَّآلُّونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"ḍ-l-l","lemma":"ضَالّ","form":"İf'ilâl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Müstesna minhten sonra gelen müstesna olduğu için merfû (istisna-i mufrağ)","gloss":"sapıklar"}]