# Hicr Sûresi, 65. Âyet (15:65)

> فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِّنَ ٱلَّيْلِ وَٱتَّبِعْ أَدْبَـٰرَهُمْ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنكُمْ أَحَدٌ وَٱمْضُوا۟ حَيْثُ تُؤْمَرُونَ

*Feesri bi-ehlike bikit'in mine-lleyli vettebi' edbârahum velâ yeltefit minkum ehadun vemdû hayśu tu/merûn(e)*

**Meal (Diyanet):** "Gecenin bir bölümünde aile fertlerini yola çıkar, sen de arkalarından git. Hiçbiriniz arkaya bakmasın. Emrolunduğunuz yere (doğru) geçin gidin."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/15/65

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. Lut'a verilen ilahi emri ve kavminin helakinden kurtuluş yolunu dilbilimsel bir kesinlikle ifade etmektedir. Kelimelerin seçimi, emrin aciliyetini, kesinliğini ve geri dönülmezliğini vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"فَأَسْرِ","root":"س ر ي","rootLatin":"s-r-y","meaning":"Gece yolculuğu yapmak, geceleyin yola çıkmak anlamındadır ve emrin aciliyetini belirtir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'سَرَى' fiilinin gece yolculuğu yapmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'فَأَسْرِ' emri, Hz. Lut'a ailesiyle birlikte gece vakti, gizlice ve hızla yola çıkmasını emretmektedir. Bu, helak vaktinin yakınlığına ve kaçışın gizliliğine işaret eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'سَرَى' fiilinin 'gece yürüdü' anlamına geldiğini ve bu ayetteki kullanımının da 'geceleyin yola çık' emrini taşıdığını ifade eder. Bu, gündüz vakti değil, özel olarak gece vaktinin seçildiğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'س-ر-ي' kökünün genellikle gizlilik ve aciliyet içeren gece hareketlerini ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'فَأَسْرِ' emri, sadece bir yolculuk değil, aynı zamanda ilahi bir kurtuluş operasyonunun başlangıcını simgeler."}]},{"word":"بِقِطْعٍ","root":"ق ط ع","rootLatin":"k-t-'-","meaning":"Gecenin bir bölümü, bir kesiti anlamındadır ve yolculuğun tüm geceyi kapsamadığını, belirli bir zaman diliminde gerçekleşeceğini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'قِطْعٍ مِّنَ ٱلَّيْلِ' ifadesini 'gecenin bir kısmı' veya 'gecenin bir bölümü' olarak açıklar. Bu, yolculuğun tüm gece boyunca değil, gecenin belirli bir diliminde, muhtemelen sonlarına doğru başlaması gerektiğini gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'قَطْع' kelimesinin bir şeyi ayırmak, kesmek anlamından türediğini ve 'بِقِطْعٍ مِّنَ ٱلَّيْلِ' ifadesinin gecenin bir parçasını, bir bölümünü ifade ettiğini belirtir. Bu, yolculuğun zamanlamasına dair kesin bir sınırlama getirir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'قِطْع' kelimesinin bir bütünün ayrılmış parçası anlamına geldiğini ve bu bağlamda gecenin belirli bir bölümünü ifade ettiğini açıklar. Bu, emrin zamanlamasının rastgele değil, belirli bir plan dahilinde olduğunu gösterir."}]},{"word":"وَٱتَّبِعْ","root":"ت ب ع","rootLatin":"t-b-'-","meaning":"Takip etmek, peşinden gitmek anlamındadır ve Hz. Lut'un ailesinin arkasından yürümesi gerektiğini, onları koruyucu bir konumda olmasını emreder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'تَبِعَ' fiilinin bir şeyin arkasından gitmek, onu izlemek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'وَٱتَّبِعْ أَدْبَـٰرَهُمْ' emri, Hz. Lut'un ailesinin arkasından yürümesini, onları koruyucu bir pozisyonda olmasını ve olası bir tehlikeye karşı tetikte bulunmasını ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'تَبِعَ' fiilinin 'izlemek, peşinden gitmek' anlamını vurgular. Bu ayetteki kullanım, Hz. Lut'un ailesinin önünde değil, arkasında kalarak onları gözetlemesi ve güvenliğini sağlaması gerektiğini gösterir."}]},{"word":"أَدْبَـٰرَهُمْ","root":"د ب ر","rootLatin":"d-b-r","meaning":"Onların arkaları anlamındadır ve Hz. Lut'un ailesinin arkasından yürümesi gerektiğini pekiştirir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'أَدْبَـٰرَهُمْ' kelimesinin 'onların arkaları' anlamına geldiğini ve 'وَٱتَّبِعْ أَدْبَـٰرَهُمْ' ifadesinin 'onların arkalarından git' emrini taşıdığını açıklar. Bu, Hz. Lut'un ailesinin önünde değil, arkasında kalarak onları koruma ve gözetleme görevini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'دُبُر' kelimesinin bir şeyin arka tarafı anlamına geldiğini ve çoğulu olan 'أَدْبَار'ın da aynı anlamı taşıdığını belirtir. Ayetteki kullanım, Hz. Lut'un ailesinin arkasından giderek onları koruyucu bir pozisyonda olmasını emreder."}]},{"word":"يَلْتَفِتْ","root":"ل ف ت","rootLatin":"l-f-t","meaning":"Dönüp bakmak, arkaya dönmek anlamındadır ve kurtuluşun kesinliğini ve geride kalanlara dair herhangi bir pişmanlık veya merakın olmaması gerektiğini vurgular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'لَفَتَ' fiilinin bir şeyi çevirmek, döndürmek anlamına geldiğini ve 'يَلْتَفِتْ' kelimesinin de 'dönüp bakmak' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki nehiy, geride kalan helak olmuş kavme veya onların durumuna bakmanın yasaklandığını, kurtuluşun sadece ileriye doğru hareketle mümkün olduğunu ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'لَفَتَ' fiilinin 'yüzünü çevirmek' veya 'arkaya bakmak' anlamına geldiğini açıklar. Bu ayetteki 'وَلَا يَلْتَفِتْ مِنكُمْ أَحَدٌ' emri, kurtuluşun mutlak bir kararlılıkla ve geriye dönüp bakmadan gerçekleşmesi gerektiğini vurgular, zira geriye bakmak helakın bir işareti olabilir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ل-ف-ت' kökünün Kur'an'da genellikle bir şeyden yüz çevirme, dikkatini başka yöne kaydırma anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki yasak, sadece fiziksel bir geri dönüşü değil, aynı zamanda zihinsel olarak da geride kalanlara takılıp kalmayı engellemeyi amaçlar."}]},{"word":"تُؤْمَرُونَ","root":"أ م ر","rootLatin":"'-m-r","meaning":"Emrolunduğunuz, size emredilen anlamındadır ve hareketin tamamen ilahi bir emre dayandığını, kişisel tercihlerle değil, mutlak itaatle gerçekleştiğini vurgular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'أَمْر' kelimesinin hem 'iş, durum' hem de 'emir, buyruk' anlamına geldiğini belirtir. 'تُؤْمَرُونَ' fiili, 'size emredilen' anlamında olup, Hz. Lut ve ailesinin hareketinin tamamen ilahi bir buyruğa dayandığını, kendi iradeleriyle değil, Allah'ın emriyle hareket ettiklerini gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'تُؤْمَرُونَ' ifadesinin 'size emredilen yere' anlamına geldiğini ve bu emrin kesinliğini vurguladığını açıklar. Bu, yolculuğun hedefinin de ilahi bir tayinle belirlendiğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'أَمْر' kavramının Kur'an'da ilahi iradenin ve buyruğun merkezi bir ifadesi olduğunu belirtir. 'تُؤْمَرُونَ' kelimesi, Hz. Lut'un ve ailesinin eylemlerinin tamamen Allah'ın mutlak iradesine tabi olduğunu ve bu itaatin kurtuluşun anahtarı olduğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-diger-peygamberler","imtihan-bela","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"artık"},{"position":1,"surface":"أَسْرِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"س-ر-ي","rootLatin":"s-r-y","lemma":"أَسْرَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî, ancak illet harfi düştüğü için meczûm alameti kesra ile gösterilmiştir.","gloss":"yola çıkar"},{"position":2,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":2,"surface":"أَهْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ه-ل","rootLatin":"a-h-l","lemma":"أَهْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ailen"},{"position":2,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":3,"surface":"قِطْعٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-ط-ع","rootLatin":"q-ṭ-ʿ","lemma":"قَطْع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir parça"},{"position":4,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":5,"surface":"ٱلَّيْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gece"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"ٱتَّبِعْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ت-ب-ع","rootLatin":"t-b-ʿ","lemma":"اِتَّبَعَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî, sükûn üzere mebnîdir.","gloss":"takip et"},{"position":7,"surface":"أَدْبَـٰرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ب-ر","rootLatin":"d-b-r","lemma":"أَدْبَار","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"arkalarını"},{"position":7,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"sakın"},{"position":9,"surface":"يَلْتَفِتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ل-ف-ت","rootLatin":"l-f-t","lemma":"اِلْتَفَتَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy harfi (لَا) ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"arkaya bakmasın"},{"position":10,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":10,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizden"},{"position":11,"surface":"أَحَدٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ح-د","rootLatin":"a-h-d","lemma":"أَحَد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"hiç kimse"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"ٱمْضُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"م-ض-ي","rootLatin":"m-ḍ-y","lemma":"مَضَى","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî, nun harfinin düşmesiyle meczûm alameti gösterilmiştir.","gloss":"yürüyün"},{"position":13,"surface":"حَيْثُ","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"حَيْثُ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"nereye"},{"position":14,"surface":"تُؤْمَرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-م-ر","rootLatin":"a-m-r","lemma":"أَمَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"emrolunursunuz"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hac Sûresi** · *15/ 61-69*
- **Hac Sûresi** · *15/ 61-69*