# Hicr Sûresi, 68. Âyet (15:68)

> قَالَ إِنَّ هَـٰٓؤُلَآءِ ضَيْفِى فَلَا تَفْضَحُونِ

*Kâle inne hâulâ-i dayfî felâ tefdahûn(i)*

**Meal (Diyanet):** Lut, dedi ki: "Şüphesiz bunlar benim misafirlerimdir. Sakın beni rezil etmeyin."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/15/68

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. Lut'un kavmine hitaben, misafirlerine yönelik kötü niyetlerini engellemek amacıyla sarf ettiği sözleri içermektedir. Ayetteki anahtar kavramlar, misafirlik, utandırma ve Allah'tan korkma gibi temel ahlaki ve sosyal değerleri vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ضَيْفِى","root":"ض ي ف","rootLatin":"d-y-f","meaning":"Hz. Lut'un evine gelen misafirleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dayf' kelimesini, bir yere konuk olan kişi olarak tanımlar. Ayetteki 'dayfî' ifadesi, Hz. Lut'un evine gelen ve korunması gereken misafirlerini belirtir, bu da misafirperverliğin kutsallığına işaret eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'dayf' kelimesinin hem tekil hem de çoğul için kullanılabileceğini belirtir. Bu ayette 'dayfî' çoğul anlamda kullanılarak, Hz. Lut'un evine gelen birden fazla misafiri ifade eder ve onlara yönelik tehdidin ciddiyetini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'dayf' kavramının Kur'an'da sadece bir misafir olmanın ötesinde, korunması ve ağırlanması gereken, hatta ilahi bir emanet olarak görülen bir statüyü ifade ettiğini belirtir. Hz. Lut'un bu kelimeyi kullanması, misafirlerin dokunulmazlığına dikkat çekmektir."}]},{"word":"تَفْضَحُونِ","root":"ف ض ح","rootLatin":"f-d-h","meaning":"Hz. Lut'un misafirlerine kötü muamele ederek kendisini utandırmamalarını, rezil etmemelerini istemesidir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'fadaha' fiilini, bir kişinin ayıbını ortaya çıkarmak, onu rezil etmek ve utandırmak olarak açıklar. Ayetteki 'felâ tefdahûnî' ifadesi, Hz. Lut'un misafirlerine yapılacak kötü muamelenin, aslında kendisini ve ev sahipliği onurunu zedeleyeceğini belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'fadaha' kelimesinin, bir sırrı ifşa etmek veya bir kişinin kusurunu açığa vurmak suretiyle onu küçük düşürmek anlamına geldiğini ifade eder. Hz. Lut'un bu kelimeyi kullanması, kavminin ahlaksız davranışlarının sadece misafirleri değil, kendisini de toplum içinde utandıracağını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'fadaha' fiilinin, bir kişinin şerefini ve itibarını zedeleyici bir eylemle ilişkilendirildiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Hz. Lut'un misafirlerine yönelik saldırının, onun peygamberlik ve ev sahipliği konumunu zedeleyerek onu utandıracağı anlamına gelir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-diger-peygamberler","edep-haya","takva"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":3,"surface":"هَـٰٓؤُلَآءِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَـٰٓؤُلَآءِ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i işaret olduğu için mebnî; İnne'nin ismi olarak mahallen mansûb","gloss":"bunlar"},{"position":4,"surface":"ضَيْفِى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ض-ي-ف","rootLatin":"ḍ-y-f","lemma":"ضَيْف","form":"-","features":{"number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"misafirim"},{"position":4,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"benim"},{"position":5,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":5,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Lâ'sı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yapmayın"},{"position":6,"surface":"تَفْضَحُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ض-ح","rootLatin":"f-ḍ-ḥ","lemma":"فَضْح","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâ'sından sonra geldiği için meczûm","gloss":"beni rüsvay etmeyin"},{"position":6,"surface":"نِ","pos":"harf","posDetail":"Nûn-u Vikaye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"beni"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hac Sûresi** · *15/ 61-69*
- **A’râf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/68-69*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/67-71*
- **Kamer Sûresi** · *15/68-69*
- **Şu'arâ Sûresi** · *15/68-69*
- **Sâffât Sûresi** · *15/68-69*
- **A’râf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/68-69*
- **Kamer Sûresi** · *15/68-69*
- **Sâffât Sûresi** · *15/68-69*
- **Şu'arâ Sûresi** · *15/68-69*
- **Hac Sûresi** · *15/ 61-69*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/67-71*