# Hicr Sûresi, 74. Âyet (15:74)

> فَجَعَلْنَا عَـٰلِيَهَا سَافِلَهَا وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ حِجَارَةً مِّن سِجِّيلٍ

*Fece'alnâ ‘âliyehâ sâfilehâ veemtarnâ ‘aleyhim hicâraten min siccîl(in)*

**Meal (Diyanet):** Hemen onların altını üstüne getirdik. Üzerlerine de balçıktan pişirilmiş taşlar yağdırdık.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/15/74

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hicr Suresi'nin 74. ayeti, Lut kavminin helak edilişini tasvir etmektedir. Ayet, ilahi cezanın şiddetini ve kesinliğini, şehirlerin altüst edilmesi ve taş yağdırılması metaforlarıyla vurgulamaktadır. Dilbilimsel olarak, fiillerin ve isimlerin seçimi, olayın dehşetini ve Allah'ın kudretini açıkça ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"جَعَلْنَا","root":"ج ع ل","rootLatin":"c-a-l","meaning":"Allah'ın bir şeyi bir halden başka bir hale dönüştürmesi, yaratması veya kılması anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ceale' fiilinin bir şeyi bir durumdan başka bir duruma dönüştürmek, bir şeyi bir şey kılmak veya yaratmak anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayette, şehirlerin üstünü altına getirme eylemi, Allah'ın kudretinin bir tezahürü olarak, bir şeyi başka bir şeye dönüştürme anlamında kullanılmıştır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ceale' fiilinin 'sayyere' (dönüştürmek) ve 'halk' (yaratmak) anlamlarını içerdiğini ifade eder. Ayetteki 'cealnâ', Allah'ın Lut kavminin şehirlerini tamamen değiştirerek, üstünü altına getirerek helak etme fiilini anlatır."}]},{"word":"عَالِيَهَا","root":"ع ل و","rootLatin":"a-l-v","meaning":"Şehrin üst kısmı, yüksek olan yeri anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'âliye' kelimesinin bir şeyin üst kısmı, yüksek olan yeri olduğunu belirtir. Ayetteki 'âliyehâ', Lut kavminin şehirlerinin üst kısımlarını ifade ederek, bu kısımların altüst edildiğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'âliye' kelimesinin 'üst' anlamında kullanıldığını ve bu bağlamda şehrin üst katmanlarını veya yüksek yerlerini temsil ettiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, ilahi cezanın şehri tamamen kapsadığını ve hiçbir kısmını sağlam bırakmadığını gösterir."}]},{"word":"سَافِلَهَا","root":"س ف ل","rootLatin":"s-f-l","meaning":"Şehrin alt kısmı, alçak olan yeri anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sâfile' kelimesinin bir şeyin alt kısmı, aşağı olan yeri anlamına geldiğini belirtir. Ayette 'âliyehâ sâfilehâ' ifadesi, şehrin tamamen altüst edildiğini, üstünün altına getirildiğini mecazi bir anlatımla ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'sâfile' kelimesinin 'aşağı' veya 'alt' anlamında kullanıldığını ve bu ayette 'âliye' kelimesiyle zıtlık oluşturarak, şehrin tamamen yıkıldığını ve düzeninin bozulduğunu ifade ettiğini açıklar."}]},{"word":"أَمْطَرْنَا","root":"م ط ر","rootLatin":"m-t-r","meaning":"Allah'ın üzerlerine yağmur gibi bir şey indirmesi, burada taş yağdırması anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'emtara' fiilinin genellikle hayırlı yağmur için kullanıldığını, ancak Kur'an'da azap için kullanıldığında 'yağmur gibi bir şey indirmek' anlamını taşıdığını belirtir. Bu ayette, Lut kavmine azap olarak taş yağdırılması fiilini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'matar' kelimesinin aslen hayırlı yağmur için kullanıldığını, ancak 'emtara' fiilinin Kur'an'da azap ve helak için kullanıldığında, gökten bir şeyin şiddetle indirilmesi anlamını taşıdığını açıklar. Ayetteki 'emtarnâ', ilahi cezanın şiddetini ve gökten gelen yıkımı vurgular."}]},{"word":"حِجَارَةً","root":"ح ج ر","rootLatin":"h-c-r","meaning":"Taşlar, sert ve katı cisimler anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hacer' kelimesinin bilinen taş anlamına geldiğini ve Kur'an'da çeşitli bağlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayette, Lut kavmine azap olarak yağdırılan sert cisimleri, yani taşları ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'hicâre' kelimesinin genellikle ilahi azabın bir aracı olarak kullanıldığını ve bu tür durumlarda, taşların sadece fiziksel bir nesne olmaktan öte, Allah'ın gazabının somut bir tezahürü olduğunu vurgular. Lut kavmi kıssasında, taşlar helakın kesinliğini ve şiddetini simgeler."}]},{"word":"سِجِّيلٍ","root":"س ج ل","rootLatin":"s-c-l","meaning":"Sert, katı, pişmiş çamurdan yapılmış taşlar veya üzerine yazı yazılmış taşlar anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'siccîl' kelimesinin 'sert ve katı taş' anlamına geldiğini belirtir. Bazı rivayetlere göre, bu taşlar pişmiş çamurdan yapılmış ve üzerlerinde azap edilecek kişilerin isimleri yazılıydı."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'siccîl' kelimesinin Farsça kökenli 'seng-i gil' (çamur taşı) kelimesinden geldiğini ve 'sert, katı çamurdan yapılmış taş' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki kullanımı, yağdırılan taşların sıradan taşlar olmadığını, özel bir azap aracı olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'siccîl' kelimesinin Kur'an'da sadece azap bağlamında kullanıldığını ve bu taşların, ilahi gazabın bir nişanesi olarak, sıradan taşlardan farklı bir niteliğe sahip olduğunu belirtir. Bu, azabın şiddetini ve hedefe yönelikliğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-gecmis-kavimler","hukuk-ceza","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"böylece, ve"},{"position":1,"surface":"جَعَلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldık, ettik"},{"position":2,"surface":"عَالِيَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ع-ل-و","rootLatin":"'-l-w","lemma":"عَالٍ","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"üstünü"},{"position":2,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":3,"surface":"سَافِلَهَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"س-ف-ل","rootLatin":"s-f-l","lemma":"سَافِلٌ","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İkinci mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"altını"},{"position":3,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"أَمْطَرْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-ط-ر","rootLatin":"m-t-r","lemma":"أَمْطَرَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yağdırdık"},{"position":5,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":5,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":6,"surface":"حِجَارَةً","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-ج-ر","rootLatin":"h-j-r","lemma":"حِجَارَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"taş"},{"position":7,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":8,"surface":"سِجِّيلٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ج-ل","rootLatin":"s-j-l","lemma":"سِجِّيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sert taş"}]