# Hicr Sûresi, 80. Âyet (15:80)

> وَلَقَدْ كَذَّبَ أَصْحَـٰبُ ٱلْحِجْرِ ٱلْمُرْسَلِينَ

*Velekad keżżebe ashâbu-lhicri-lmurselîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Andolsun, Hicr halkı da peygamberleri yalanlamıştı.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/15/80

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hicr Suresi'nin 80. ayeti, Hicr halkının peygamberleri yalanlamasını konu almaktadır. Ayet, 'yalanlamak', 'Hicr halkı' ve 'peygamberler' anahtar kavramları üzerinden, geçmiş ümmetlerin peygamberlere karşı takındığı olumsuz tavrı ve bunun sonuçlarını ima etmektedir.","keyConcepts":[{"word":"كَذَّبَ","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Bir şeyi veya bir kimseyi doğru olmamakla itham etmek, yalan söylemek veya yalanlamak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kezzebe' fiilinin, bir sözü veya haberi yalan saymak, doğru olmadığını iddia etmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Hicr halkının gönderilen peygamberlerin getirdiği mesajı ve peygamberliklerini reddetmeleri, yani onları yalancı çıkarmaları kastedilmektedir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'kezzebe' fiilinin bazen 'tekzîb' (yalanlama) anlamında kullanıldığını ifade eder. Hicr halkının peygamberleri yalanlaması, onların tebliğ ettikleri hakikatleri kabul etmemeleri ve peygamberlerin sözlerini asılsız bulmaları demektir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'k-z-b' kökünden türeyen kelimelerin Kur'an'da genellikle 'hakikati reddetmek', 'gerçeği inkâr etmek' anlamında kullanıldığını vurgular. Hicr halkının peygamberleri yalanlaması, onların Allah'ın ayetlerini ve peygamberlerin getirdiği ilahi mesajı inkâr etmeleri olarak anlaşılmalıdır."}]},{"word":"أَصْحَـٰبُ","root":"ص-ح-ب","rootLatin":"s-h-b","meaning":"Bir şeye veya bir yere mensup olanlar, bir şeyin ehli veya sakinleri.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sahib' kelimesinin, bir şeye sürekli olarak eşlik eden, onunla birlikte bulunan kişi için kullanıldığını belirtir. 'Ashâb' ise bunun çoğuludur ve ayette 'Hicr' bölgesinde yaşayan, o bölgeye mensup olan topluluğu ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ashâb' kelimesinin bir yerin sakinleri veya bir şeyin ehli anlamında kullanıldığını kaydeder. Burada 'Ashâbu'l-Hicr', Hicr bölgesinde ikamet eden, o bölgenin halkı anlamına gelmektedir."}]},{"word":"ٱلْحِجْرِ","root":"ح-ج-ر","rootLatin":"h-c-r","meaning":"Kayalık ve taşlık bir bölgeye verilen özel isim; Semud kavminin yaşadığı yer.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'Hicr' kelimesinin Semud kavminin yaşadığı, kayalık ve dağlık bir bölge olduğunu açıklar. Ayetteki 'Ashâbu'l-Hicr' ifadesiyle, bu bölgede yaşamış olan ve peygamberlerini yalanlayan Semud kavmi kastedilmektedir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'Hicr' kelimesinin, 'hicr' (taş) kelimesinden türediğini ve taşlık, kayalık yer anlamına geldiğini belirtir. Kur'an'da özel isim olarak kullanıldığında, Semud kavminin mesken tuttuğu bölgeyi ifade eder."}]},{"word":"ٱلْمُرْسَلِينَ","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","meaning":"Allah tarafından insanlara doğru yolu göstermek için gönderilen elçiler, peygamberler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'irsâl' fiilinin bir şeyi göndermek anlamına geldiğini, 'mürsel'in ise gönderilen kişi olduğunu ifade eder. Kur'an terminolojisinde 'mürselîn', Allah tarafından vahiy ile görevlendirilmiş, insanlara ilahi mesajı ulaştıran peygamberlerdir. Ayetteki çoğul kullanım, peygamberlerin genelini veya Hicr halkına gönderilen peygamberlerin (özellikle Salih a.s.) temsil ettiği peygamberlik makamını ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'resul' kelimesinin, bir mesajı iletmek üzere gönderilen kişi olduğunu belirtir. 'Mürselîn' ise bu görevi üstlenen peygamberler topluluğudur. Hicr halkının 'mürselîn'i yalanlaması, sadece kendilerine gönderilen peygamberi değil, genel olarak peygamberlik kurumunu ve Allah'ın mesajını reddetmeleri anlamına gelir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'r-s-l' kökünün Kur'an'da 'göndermek' ve 'elçilik' anlamlarında yoğun olarak kullanıldığını belirtir. 'Mürselîn' kelimesi, Allah'ın insanlara rehberlik etmesi için seçip gönderdiği, ilahi vahyi tebliğ eden şahsiyetleri ifade eder. Hicr halkının onları yalanlaması, ilahi rehberliği ve uyarıları reddetmeleri demektir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-gecmis-kavimler","peygamberlik","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"و","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":1,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkîk","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gerçekten"},{"position":2,"surface":"كَذَّبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yalanladı"},{"position":3,"surface":"أَصْحَـٰبُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ح-ب","rootLatin":"s-h-b","lemma":"صَاحِب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"sahipleri, halkı"},{"position":4,"surface":"ٱلْحِجْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ج-ر","rootLatin":"h-j-r","lemma":"حِجْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Hicr"},{"position":5,"surface":"ٱلْمُرْسَلِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"مُرْسَل","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"gönderilenler, elçiler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/80*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/80*