# Hicr Sûresi, 83. Âyet (15:83)

> فَأَخَذَتْهُمُ ٱلصَّيْحَةُ مُصْبِحِينَ

*Feeḣażet-humu-ssayhatu musbihîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Onları da sabaha çıkarlarken o korkunç uğultulu ses yakalayıverdi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/15/83

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-gecmis-kavimler","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"böylece, hemen","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"أَخَذَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"أَخْذ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yakaladı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":1,"surface":"هُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":2,"surface":"ٱلصَّيْحَةُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ي-ح","rootLatin":"s-y-h","lemma":"صَيْحَة","form":"-","features":{"state":"Marife","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"çığlık","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":3,"surface":"مُصْبِحِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"إِصْبَاح","form":"İf'âl","features":{"state":"Nekre","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"sabahlayanlar olarak","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Hâl"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hicr Suresi'nin 83. ayeti, helak olan kavimlerin başına gelen ani ve şiddetli azabı tasvir etmektedir. Ayet, 'sayha' (çığlık) ve 'musbihîn' (sabahlayanlar) kavramları üzerinden bu helakın zamanını ve niteliğini vurgulayarak, ilahi cezanın kaçınılmazlığını ve beklenmedik bir anda gelebileceğini anlatır.","keyConcepts":[{"word":"أَخَذَتْهُمُ","root":"أ خ ذ","rootLatin":"e-h-z","meaning":"Onları yakaladı, ele geçirdi, kuşattı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ahz' kelimesinin bir şeyi ele geçirmek, yakalamak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'fe-ehazethumu' ifadesi, 'sayha'nın (çığlığın) helak olan kavmi aniden ve şiddetle kuşatmasını, onlara musallat olmasını ifade eder. Bu, ilahi azabın kaçınılmazlığını ve mağdurların ondan kurtulamayacağını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ahz' fiilinin Kur'an'da bazen 'azapla yakalamak' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı da tam olarak bu mecazi anlamı taşır; çığlık, bir azap aracı olarak kavmi yakalamış, onları helak etmiştir. Bu, fiilin sadece fiziksel bir yakalamadan öte, ilahi bir cezalandırma eylemini ifade ettiğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'ahz' fiilinin genellikle Allah'ın bir kavmi günahları sebebiyle cezalandırması bağlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette de 'sayha'nın onları 'yakalaması', Allah'ın gazabının bir tezahürü olarak, kavmin işlediği suçlara karşılık gelen ilahi bir müdahale ve cezalandırma eylemini ifade eder."}]},{"word":"ٱلصَّيْحَةُ","root":"ص ي ح","rootLatin":"s-y-h","meaning":"Şiddetli bir çığlık, gürültü veya ses; helak edici bir nida.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'sayha' kelimesinin Kur'an'da helak edici bir ses, bir azap nidası olarak kullanıldığını açıklar. Bu ayetteki 'sayha', Semud kavmini helak eden şiddetli ve ölümcül sesi ifade eder. Bu, sadece yüksek bir ses değil, aynı zamanda ilahi bir ceza ve yok edici bir güçtür."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sayha'nın yüksek sesle bağırmak anlamına geldiğini, ancak Kur'an'da genellikle helak edici bir azap olarak geldiğini belirtir. Hicr 83'teki 'sayha', helak olan kavmin üzerine inen, onları anında yok eden ilahi bir felaketi, bir tür ses dalgası veya şok etkisiyle gelen bir cezayı simgeler."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'sayha' kelimesinin Kur'an'da genellikle peygamberleri yalanlayan kavimlerin helak edilmesinde kullanılan bir azap türü olduğunu vurgular. Bu ayetteki 'sayha', Semud kavminin helak edilmesinde kullanılan, ani ve topyekûn bir yok oluşu sağlayan ilahi bir müdahale aracıdır."}]},{"word":"مُصْبِحِينَ","root":"ص ب ح","rootLatin":"s-b-h","meaning":"Sabaha erişenler, sabah vaktine girenler; sabah vakti olanlar.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'musbihîn' kelimesinin 'sabah vaktine girenler' veya 'sabah vakti olanlar' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, azabın sabah vaktinde, yani insanların genellikle güne başladığı, nispeten güvende hissettiği bir zamanda geldiğini vurgular. Bu, azabın beklenmedik ve ani oluşunu pekiştirir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sabah' kökünden türeyen 'musbihîn'in, sabah vaktine ulaşan veya sabahlayan kimseler için kullanıldığını ifade eder. Bu ayette, helakın sabah vakti gerçekleşmesi, ilahi cezanın gaflet anında, insanların hazırlıksız yakalandığı bir zamanda geldiğini gösterir. Bu, azabın şiddetini ve şaşırtıcılığını artırır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'musbihîn' kelimesinin hal (durum) zarfı olarak kullanıldığını ve 'sabah vaktine girmiş oldukları halde' anlamını taşıdığını belirtir. Bu, çığlığın onları sabah vakti, yani henüz güne yeni başlamış veya uykudan yeni uyanmış bir haldeyken yakaladığını ifade eder. Bu durum, azabın ani ve kaçınılmazlığını vurgular."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Feeḣażet-humu"},{"position":2,"translit":"ssayhatu"},{"position":3,"translit":"musbihîn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Hicr 83-84*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Hicr 83-84*