# Hicr Sûresi, 98. Âyet (15:98)

> فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَكُن مِّنَ ٱلسَّـٰجِدِينَ

*Fesebbih bihamdi rabbike vekun mine-ssâcidîn(e)*

**Meal (Diyanet):** O halde, Rabbini hamd ile tesbih et (yücelt) ve secde edenlerden ol.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/15/98

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hicr Suresi'nin 98. ayeti, Allah'ı tesbih etme, hamd ile anma ve secde etme emirlerini içermektedir. Bu ayet, kulluğun temel unsurlarını ve Allah'a yönelişin önemini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"فَسَبِّحْ","root":"س ب ح","rootLatin":"s-b-h","meaning":"Allah'ı noksan sıfatlardan tenzih etmek, O'nu yüceltmek ve şanını anmak anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tesbih' kelimesinin asıl anlamının suda veya havada hızlı hareket etmek olduğunu belirtir. Mecazi olarak ise Allah'ı noksan sıfatlardan tenzih etmek, O'nun kemal sıfatlarını anmak ve yüceliğini ikrar etmek demektir. Ayetteki 'fesebbih' emri, bu tenzih ve yüceltme eylemini sürekli kılmayı ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'tesbih'in Allah'ı her türlü eksiklikten arındırmak ve O'nu övgüyle anmak olduğunu ifade eder. Ayetteki emir, müminin Rabbine karşı sürekli bir tazim ve şükran içinde olmasını gerektirir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tesbih' kavramının Kur'an'da Allah'ın aşkınlığını ve yüceliğini ifade eden merkezi bir kavram olduğunu belirtir. Bu, sadece sözlü bir anma değil, aynı zamanda Allah'ın mutlak kudretini ve kemalini idrak etmeyi ve buna uygun bir yaşam sürmeyi de içerir. Ayetteki kullanım, bu idrakin bir ifadesi olarak emredilmiştir."}]},{"word":"بِحَمْدِ","root":"ح م د","rootLatin":"h-m-d","meaning":"Allah'ı övgüyle, şükranla ve minnetle anmak demektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hamd'in bir nimete karşılık veya bir güzelliğe hayranlık duyarak yapılan övgü olduğunu açıklar. 'Bi-hamdi Rabbike' ifadesi, tesbihin hamd ile birlikte yapılmasını, yani Allah'ı tenzih ederken aynı zamanda O'nun nimetlerini ve güzelliklerini de övgüyle anmayı emreder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'hamd'in, bir iyiliğe veya güzelliğe karşılık yapılan övgü olduğunu belirtir. Ayetteki 'bi-hamdi Rabbike' ifadesi, Allah'ı tesbih ederken O'nun tüm nimetlerini ve kemal sıfatlarını da şükranla ve övgüyle anmanın gerekliliğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hamd'in Kur'an'da genellikle Allah'a yönelik bir övgü ve şükran ifadesi olarak kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, tesbihin sadece tenzih değil, aynı zamanda Allah'ın lütuf ve ihsanlarına karşı bir minnet ifadesiyle birleşmesi gerektiğini gösterir."}]},{"word":"رَبِّكَ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Terbiye eden, yetiştiren, sahip olan ve yöneten yüce varlık olan Allah'ı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'Rab' kelimesinin 'sahip', 'malik', 'terbiye eden' ve 'yöneten' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'Rabbike' ifadesi, Allah'ın kul üzerindeki bu mutlak otoritesini ve terbiye ediciliğini vurgulayarak, tesbih ve hamdin O'na yöneltilmesinin doğal bir sonucu olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'Rab' kelimesinin 'malik' ve 'seyyid' (efendi) anlamlarını taşıdığını ifade eder. Ayetteki 'Rabbike' ifadesi, Allah'ın kulun üzerindeki mutlak sahipliğini ve efendiliğini hatırlatarak, O'na karşı kulluk görevlerinin yerine getirilmesinin önemini pekiştirir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Rab' kavramının Kur'an'da Allah'ın yaratıcı, besleyici, koruyucu ve yönetici vasıflarını içeren merkezi bir kavram olduğunu vurgular. 'Rabbike' ifadesi, Allah ile kul arasındaki bu özel ve sürekli ilişkiyi belirtir ve kulun O'na karşı olan sorumluluklarını hatırlatır."}]},{"word":"ٱلسَّـٰجِدِينَ","root":"س ج د","rootLatin":"s-j-d","meaning":"Allah'a boyun eğen, O'na ibadet eden ve alnını yere koyarak teslimiyetini gösteren kimselerdir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'secde'nin asıl anlamının boyun eğmek ve tevazu göstermek olduğunu, şeriatta ise alnı yere koyarak yapılan özel bir ibadet şekli olduğunu belirtir. 'Min es-sâcidîn' ifadesi, Allah'a tam bir teslimiyetle boyun eğen ve O'na ibadet eden kimselerden olmayı emreder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'secde'nin lügatte tevazu ve boyun eğme, şeriatta ise belirli organları yere koyarak yapılan ibadet olduğunu açıklar. Ayetteki 've kun mine's-sâcidîn' emri, sadece fiziksel bir eylem değil, aynı zamanda kalben Allah'a tam bir teslimiyet ve alçakgönüllülük içinde olmayı ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'secde'nin Allah'a karşı en üst düzeyde tevazu ve itaat göstermek olduğunu belirtir. Ayetteki 'sâcidîn' kelimesi, bu teslimiyet ve itaati hayatının merkezine koyan, sürekli olarak Allah'a yönelen ve O'nun emirlerine boyun eğen müminleri ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["zikir","namaz","takva"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":1,"surface":"سَبِّحْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"سَبَّحَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"tesbih et"},{"position":2,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":2,"surface":"حَمْدِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-م-د","rootLatin":"h-m-d","lemma":"حَمْد","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hamd"},{"position":3,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rab"},{"position":3,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"senin"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"كُن","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"ol"},{"position":5,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":6,"surface":"ٱلسَّـٰجِدِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"س-ج-د","rootLatin":"s-j-d","lemma":"سَاجِد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"secde edenler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Feth Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/98*
- **Feth Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/98*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/98*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/98*
- **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/98*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/98*
- **TB. Kelime-i Hûdiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/98-99*
- **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/98*
- **TB. Kelime-i Hûdiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/98-99*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/98*
- **TB. Kelime-i Nûhiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/98-99*
- **TB. Kelime-i Nûhiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *15/98-99*