# Nahl Sûresi, 101. Âyet (16:101)

> وَإِذَا بَدَّلْنَآ ءَايَةً مَّكَانَ ءَايَةٍ ۙ وَٱللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوٓا۟ إِنَّمَآ أَنتَ مُفْتَرٍۭ ۚ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

*Ve-iżâ beddelnâ âyeten mekâne âyetin(ﻻ) va(A)llâhu a'lemu bimâ yunezzilu kâlû innemâ ente mufter(in)(c) bel ekśeruhum lâ ya'lemûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Biz bir ayeti değiştirip yerine başka bir ayet getirdiğimiz zaman -ki Allah, neyi indireceğini gayet iyi bilir- onlar Peygamber'e, "Sen ancak uyduruyorsun" derler. Hayır, onların çoğu bilmezler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/101

---

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","musrikler","ilim-hikmet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":2,"surface":"بَدَّلْنَآ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-د-ل","rootLatin":"b-d-l","lemma":"بَدَّلَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"değiştirdik"},{"position":3,"surface":"ءَايَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"'-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir ayeti"},{"position":4,"surface":"مَّكَانَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"م-ك-ن","rootLatin":"m-k-n","lemma":"مَكَان","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"yerine"},{"position":5,"surface":"ءَايَةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"'-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bir ayetin"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstînaf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"İstînaf harfi","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":7,"surface":"أَعْلَمُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"أَعْلَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha iyi bilir"},{"position":8,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer","gloss":"ile"},{"position":8,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen","gloss":"ne"},{"position":9,"surface":"يُنَزِّلُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"نَزَّلَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"indirir"},{"position":10,"surface":"قَالُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":11,"surface":"إِنَّمَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hasr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّمَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Hasr edatı","gloss":"ancak"},{"position":12,"surface":"أَنتَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû mahallen","gloss":"sen"},{"position":13,"surface":"مُفْتَرٍۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","lemma":"مُفْتَرٍ","form":"İfti'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"iftira edensin"},{"position":14,"surface":"بَلْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İdrâb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بَلْ","form":"-","features":{},"irabReason":"İdrâb harfi","gloss":"bilakis"},{"position":15,"surface":"أَكْثَرُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ك-ث-ر","rootLatin":"k-th-r","lemma":"أَكْثَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"çoğu"},{"position":15,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen","gloss":"onların"},{"position":16,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi","gloss":"değil"},{"position":17,"surface":"يَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"bilirler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl Suresi 101. ayet, Kur'an ayetlerinin tedricen nüzulü ve nesh meselesi etrafında dönen bir tartışmayı ele almaktadır. Ayet, müşriklerin Hz. Peygamber'i 'iftira atmakla' suçlamalarına karşı Allah'ın ilmini ve onların bilgisizliğini vurgular. Dilbilimsel olarak 'beddelnâ', 'âyet', 'müfterî' ve 'ya'lemûn' gibi kavramlar, ayetin temel mesajını oluşturan değişim, ilahi işaret, iftira ve bilgi/cehalet ekseninde derinlemesine incelenmelidir.","keyConcepts":[{"word":"بَدَّلْنَا","root":"ب-د-ل","rootLatin":"b-d-l","meaning":"Bir şeyi başka bir şeyle değiştirmek, ikame etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'bedel' kelimesinin bir şeyin yerine başka bir şeyin konulması anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'beddelnâ' ifadesi, Allah'ın bir ayetin hükmünü veya lafzını başka bir ayetle değiştirmesi, yani nesh etmesi bağlamında kullanılmıştır. Bu, ilahi iradenin ve hikmetin bir tecellisidir ve Kur'an'ın tedrici nüzul sürecini yansıtır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'beddelnâ' fiilini 'bir şeyi başka bir şeyle değiştirdik' şeklinde açıklar. Ayetteki kullanımı, Kur'an'ın bazı hükümlerinin zamanla veya şartlara göre değiştirilmesini ifade eder. Bu, müşriklerin itirazlarına rağmen, ilahi mesajın dinamik yapısını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'bedel' kavramının Kur'an'da 'bir şeyin yerine başka bir şeyin geçmesi' anlamında kullanıldığını belirtir. Nahl 101'deki 'beddelnâ' fiili, ilahi vahyin aşamalı doğasını ve bazı ayetlerin hükümlerinin daha uygun olanlarla değiştirilmesini ifade eder. Bu durum, Kur'an'ın insanlığın gelişimine paralel olarak indirildiğini gösterir."}]},{"word":"ءَايَةً","root":"أ-ي-ي","rootLatin":"e-y-y","meaning":"Allah'ın varlığına, birliğine ve kudretine işaret eden delil, mucize veya Kur'an ayeti.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'âyet' kelimesinin 'açık alamet, işaret' anlamına geldiğini ve Kur'an'da hem Allah'ın kudretine delalet eden evrensel işaretler (kozmik ayetler) hem de Kur'an'ın cümleleri (vahiy ayetleri) için kullanıldığını belirtir. Nahl 101'de ise 'Kur'an ayeti' anlamında kullanılmıştır ve nesh edilen veya değiştirilen ilahi sözleri ifade eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'âyet' kelimesinin Kur'an'da 'alamet, delil' ve 'Kur'an'dan bir parça' anlamlarına geldiğini açıklar. Bu ayetteki kullanımı, Kur'an'ın belirli bir hükmünü veya lafzını ifade eder. Müşriklerin itirazları, bu ilahi işaretlerin değiştirilmesine yöneliktir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'âyet' kavramının Kur'an'da çok katmanlı bir anlam taşıdığını, hem 'işaret, delil' hem de 'Kur'an'ın bir parçası' anlamına geldiğini vurgular. Nahl 101'de 'âyet', Allah'ın vahyettiği belirli bir metinsel birimi ifade eder. Müşriklerin 'Sen uyduruyorsun' demeleri, bu ayetlerin ilahi kökenini reddetmelerinden kaynaklanır."}]},{"word":"مُفْتَرٍ","root":"ف-ت-ر","rootLatin":"f-t-r","meaning":"Yalan uyduran, iftira eden, asılsız iddialarda bulunan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'iftira' kelimesinin 'yalan uydurmak, asılsız bir şeyi birine isnat etmek' anlamına geldiğini belirtir. 'Müfterî' ise bu fiili işleyen kişidir. Ayette, müşriklerin Hz. Peygamber'i, ayetleri kendi kendine uydurmakla suçlamalarını ifade eder. Bu, onların vahyin ilahi kaynağını inkar etmelerinin bir göstergesidir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'iftira'nın 'yalanı icat etmek, uydurmak' olduğunu ve özellikle Allah'a veya peygamberlere karşı yapılan asılsız isnatlar için kullanıldığını belirtir. 'Müfterî' kelimesi, Hz. Peygamber'e yöneltilen, Kur'an ayetlerini kendisinin uydurduğu şeklindeki ağır ithamı yansıtır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'iftira'nın 'bir şeyi asılsız olarak birine nispet etmek' olduğunu açıklar. Ayetteki 'müfterî' kelimesi, müşriklerin, ayetlerin değiştirilmesi durumunda Hz. Peygamber'i ilahi vahyi tahrif etmekle veya kendi sözlerini Allah'a isnat etmekle suçlamalarını ifade eder. Bu, onların vahiy anlayışındaki çarpıklığı gösterir."}]},{"word":"يَعْلَمُونَ","root":"ع-ل-م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Bilmek, bilgi sahibi olmak, idrak etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ilm' kelimesinin 'bir şeyin hakikatini idrak etmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'lâ ya'lemûn' ifadesi, müşriklerin, ayetlerin neshinin ardındaki ilahi hikmeti ve Allah'ın ne indirdiğini en iyi bilen olduğunu idrak edememelerini vurgular. Onların bilgisizliği, itirazlarının temelini oluşturur."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ilm'in 'bir şeyin mahiyetini kavramak' olduğunu ifade eder. Ayetteki olumsuz kullanım 'lâ ya'lemûn', müşriklerin, Allah'ın ayetleri değiştirme kudretini, hikmetini ve bu değişimin nedenlerini bilmediklerini, dolayısıyla cahilce itiraz ettiklerini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ilm'in Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, 'bilgi, idrak, anlayış' gibi anlamlara geldiğini belirtir. Nahl 101'deki 'lâ ya'lemûn' ifadesi, müşriklerin sadece yüzeysel bir bilgiye sahip olduklarını, ayetlerin neshinin derin anlamını ve ilahi planı kavrayamadıklarını vurgular. Bu, onların iman eksikliğinin bir sonucudur."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/101*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/101*