# Nahl Sûresi, 114. Âyet (16:114)

> فَكُلُوا۟ مِمَّا رَزَقَكُمُ ٱللَّهُ حَلَـٰلًا طَيِّبًا وَٱشْكُرُوا۟ نِعْمَتَ ٱللَّهِ إِن كُنتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ

*Fekulû mimmâ razekakumu(A)llâhu halâlen tayyiben veşkurû ni'meta(A)llâhi in kuntum iyyâhu ta'budûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Artık Allah'ın size helal ve temiz olarak verdiği rızıklardan yiyin. Eğer yalnız O'na ibadet ediyorsanız, Allah'ın nimetine şükredin.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/114

---

## Tefsir

{"topics":["rizik","sukur","helal-haram","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi","gloss":"o halde"},{"position":1,"surface":"كُلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"أ-ك-ل","rootLatin":"a-k-l","lemma":"أَكَلَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"yiyin"},{"position":2,"surface":"مِمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer","gloss":"-den"},{"position":2,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":3,"surface":"رَزَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رَزَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"rızıklandırdı"},{"position":3,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":4,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":5,"surface":"حَلَـٰلًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-ل-ل","rootLatin":"h-l-l","lemma":"حَلَال","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"helal olarak"},{"position":6,"surface":"طَيِّبًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ط-ي-ب","rootLatin":"t-y-b","lemma":"طَيِّب","form":"Fey'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"temiz"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"ٱشْكُرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ش-ك-ر","rootLatin":"ş-k-r","lemma":"شَكَرَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"şükredin"},{"position":8,"surface":"نِعْمَتَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-'-m","lemma":"نِعْمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"nimeti"},{"position":9,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهِ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":10,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Şart harfi","gloss":"eğer"},{"position":11,"surface":"كُنْتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iseniz"},{"position":12,"surface":"إِيَّاهُ","pos":"isim","posDetail":"Müfret Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِيَّاهُ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yalnız O'na"},{"position":13,"surface":"تَعْبُدُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"kulluk ediyorsunuz"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl Suresi 114. ayet, Allah'ın helal ve temiz rızıklarından yeme ve O'nun nimetlerine şükretme emrini içermektedir. Ayet, rızık, helallik, temizlik, şükür ve ibadet gibi temel kavramlar üzerinden müminlerin Allah ile olan ilişkisini ve sorumluluklarını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"كُلُوا۟","root":"أكل","rootLatin":"e-k-l","meaning":"Allah'ın verdiği rızıklardan yeme eylemi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ekl' kökünü 'bir şeyi ağız yoluyla bedene almak' olarak tanımlar. Ayetteki 'külû' emri, Allah'ın bahşettiği rızıklardan faydalanma iznini ve aynı zamanda bir sorumluluğu ifade eder. Bu, sadece fiziki bir eylem değil, aynı zamanda nimetin farkında olma halidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ekl' kelimesinin Kur'an'da bazen mecazi anlamda kullanılabileceğini belirtse de, bu ayetteki 'külû' ifadesi doğrudan 'yemek' fiilini kastetmektedir. Ancak bu yeme eylemi, helal ve tayyib olma şartıyla kayıtlanmıştır, bu da eylemin sadece fiziki değil, şer'i bir boyut taşıdığını gösterir."}]},{"word":"رَزَقَكُمُ","root":"رزق","rootLatin":"r-z-k","meaning":"Allah'ın kullarına bahşettiği her türlü maddi ve manevi nimet.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'rızk'ı 'Allah'ın canlılara hayatlarını sürdürmeleri için verdiği şey' olarak açıklar. Bu ayetteki 'razakakum' (size rızık verdi) ifadesi, rızkın doğrudan Allah'tan geldiğini ve O'nun lütfu olduğunu vurgular. Bu, sadece gıda değil, yaşamın devamı için gerekli olan her şeyi kapsar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'rızk' kelimesinin hem dünyevi hem de uhrevi nimetleri kapsadığını belirtir. Ayetteki bağlamda, 'razakakum' ifadesi, Allah'ın kullarına sunduğu helal ve temiz yiyecekleri ifade ederken, aynı zamanda bu rızkın kaynağının Allah olduğunu ve O'na şükretmeyi gerektirdiğini ima eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'rızk' kavramının Kur'an'da Allah'ın mutlak cömertliğini ve kudretini gösteren merkezi bir tema olduğunu belirtir. 'Razakakum' ifadesi, Allah'ın kullarına olan kesintisiz lütfunu ve bu lütfun karşılığında beklenen şükrü vurgular."}]},{"word":"حَلَـٰلًا","root":"حلل","rootLatin":"h-l-l","meaning":"Şer'an izin verilmiş, yasak olmayan, meşru olan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'halâl' kelimesini 'bağlılıktan kurtulmak, serbest olmak' anlamında açıklar. Şer'i bağlamda ise 'yasak olmaktan çıkmış, serbest bırakılmış' demektir. Ayetteki 'halâlen' ifadesi, yenecek rızıkların Allah tarafından izin verilmiş, meşru sınırlar içinde olması gerektiğini belirtir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'halâl' kelimesinin 'haramın zıddı' olduğunu ve Allah'ın kullarına helal kıldığı şeyleri ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'halâlen' vurgusu, rızkın sadece varlığı değil, aynı zamanda elde ediliş ve tüketiliş şeklinin de şer'i ölçülere uygun olması gerektiğini gösterir."}]},{"word":"طَيِّبًا","root":"طيب","rootLatin":"t-y-b","meaning":"Temiz, güzel, hoş, faydalı ve helal olanın ötesinde nitelikli.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'tayyib' kelimesini 'nefislerin hoşlandığı, güzel ve temiz olan şey' olarak tanımlar. Ayetteki 'tayyiben' ifadesi, rızkın sadece helal olmakla kalmayıp, aynı zamanda temiz, sağlıklı, faydalı ve hoş olması gerektiğini vurgular. Bu, hem maddi hem de manevi temizliği içerir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'tayyib' kelimesinin 'haramdan uzak, temiz ve lezzetli' anlamlarına geldiğini belirtir. 'Halâlen tayyiben' ifadesi, rızkın hem şer'i açıdan meşruiyetini hem de niteliksel olarak iyi ve faydalı olmasını bir arada talep eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'tayyib' kelimesinin Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu ve 'iyi, güzel, temiz, helal' gibi anlamları kapsadığını belirtir. Bu ayette 'halâl' ile birlikte kullanılması, rızkın sadece yasal değil, aynı zamanda ahlaki ve hijyenik açıdan da üstün nitelikli olması gerektiğini pekiştirir."}]},{"word":"وَٱشْكُرُوا۟","root":"شكر","rootLatin":"ş-k-r","meaning":"Allah'ın nimetlerine karşılık minnettarlık göstermek, O'nun lütfunu itiraf etmek ve gereğini yapmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'şükür'ü 'nimetin sahibini bilmek ve o nimeti layık olduğu yere sarf etmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'veşkurû' emri, Allah'ın verdiği helal ve temiz rızıklara karşılık O'na minnettarlık göstermeyi ve bu nimetleri O'nun rızasına uygun kullanmayı ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'şükür'ün dil ile övgü, kalp ile tasdik ve azalar ile amel şeklinde tezahür ettiğini belirtir. Bu ayetteki şükür emri, sadece sözlü bir teşekkürden öte, nimetlerin kıymetini bilerek ve onları israf etmeyerek Allah'a olan kulluk bilincini pekiştirmeyi amaçlar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'şükür' kavramının Kur'an'da Allah ile insan arasındaki ilişkinin temelini oluşturan önemli bir ahlaki erdem olduğunu vurgular. 'Veşkurû' emri, Allah'ın lütfuna karşılık insanın O'na karşı sorumluluğunu ve bu sorumluluğun ibadetle olan bağlantısını ortaya koyar."}]},{"word":"تَعْبُدُونَ","root":"عبد","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'a kulluk etmek, O'nun emirlerine itaat etmek ve O'na boyun eğmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ubûdiyyet'i 'tevazu ve boyun eğme' olarak açıklar. 'İbâdet' ise 'ubûdiyyetin en ileri derecesi'dir. Ayetteki 'ta'budûn' ifadesi, Allah'a tam bir teslimiyetle kulluk etmeyi ve O'nun emirlerine kayıtsız şartsız uymayı ifade eder. Rızıklardan yeme ve şükretme eylemleri, bu kulluğun bir parçasıdır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'abd' kelimesinin 'köle, kul' anlamlarına geldiğini ve 'ibadet'in de 'kulun Rabbine karşı gösterdiği tam itaat ve teslimiyet' olduğunu belirtir. Ayetteki 'in kuntum iyyahu ta'budûn' (eğer sadece O'na kulluk ediyorsanız) şartı, rızık ve şükür meselesinin tevhid inancıyla doğrudan ilişkili olduğunu gösterir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/114*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/114*