# Nahl Sûresi, 115. Âyet (16:115)

> إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ ٱلْمَيْتَةَ وَٱلدَّمَ وَلَحْمَ ٱلْخِنزِيرِ وَمَآ أُهِلَّ لِغَيْرِ ٱللَّهِ بِهِۦ ۖ فَمَنِ ٱضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

*İnnemâ harrame ‘aleykumu-lmeytete ve-ddeme velahme-lḣinzîri vemâ uhille liġayri(A)llâhi bih(i)(s) femeni-dturra ġayra bâġin velâ ‘âdin fe-inna(A)llâhe ġafûrun rahîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Allah, size ancak leş, kan, domuz eti ve Allah'tan başkası adına kesileni haram kıldı. Ama kim mecbur olur da istismar etmeksizin ve zaruret ölçüsünü aşmaksızın yemek zorunda kalırsa, şüphesiz ki Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/115

---

## Tefsir

{"topics":["helal-haram","imtihan-bela","af-hosgoru"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hasr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّمَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"حَرَّمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ح-ر-م","rootLatin":"h-r-m","lemma":"تَحْرِيم","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"haram kıldı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"عَلَيْكُمُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerinize"},{"position":3,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"ٱلْمَيْتَةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَيْتَة","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"leşi","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":5,"surface":"وَٱلدَّمَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":5,"surface":"ٱلدَّمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-م-و","rootLatin":"d-m-m","lemma":"دَم","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"kanı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":6,"surface":"وَلَحْمَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":6,"surface":"لَحْمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ح-م","rootLatin":"l-h-m","lemma":"لَحْم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"eti","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf","izafet":"Muzâf"},{"position":7,"surface":"ٱلْخِنزِيرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ن-ز-ر","rootLatin":"h-n-z-r","lemma":"خِنْزِير","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"domuzun","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":8,"surface":"وَمَآ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":8,"surface":"مَآ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olarak mebnî","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Ma'tûf"},{"position":9,"surface":"أُهِلَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ه-ل-ل","rootLatin":"h-l-l","lemma":"إِهْلَال","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"seslenildi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":10,"surface":"لِغَيْرِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"غَيْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ر","rootLatin":"gh-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"başkası","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":11,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":12,"surface":"بِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":12,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":13,"surface":"فَمَنِ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":13,"surface":"مَنِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olarak mebnî","gloss":"kim","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Mübteda"},{"position":14,"surface":"ٱضْطُرَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ض-ر-ر","rootLatin":"d-r-r","lemma":"اِضْطِرَار","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"zorlandı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":15,"surface":"غَيْرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ر","rootLatin":"gh-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"olmayarak","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Hâl","izafet":"Muzâf"},{"position":16,"surface":"بَاغٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-غ-ي","rootLatin":"b-gh-y","lemma":"بَاغٍ","form":"Mücerred","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"istekli","irabMarker":"takdîrî kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":17,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve değil","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":17,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":18,"surface":"عَادٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ع-د-و","rootLatin":"'-d-w","lemma":"عَادٍ","form":"Mücerred","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"sınırı aşan","irabMarker":"takdîrî kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":19,"surface":"فَإِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":19,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":20,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":21,"surface":"غَفُورٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"غَفُور","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"çok bağışlayandır","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"},{"position":22,"surface":"رَّحِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحِيم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki merfû isme atfedildiği için merfû","gloss":"çok merhametlidir","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl Suresi 115. ayet, haram kılınan yiyecekleri ve zaruret halinde bu yasakların istisnasını ele almaktadır. Ayet, 'haram kılma', 'leş', 'kan', 'domuz eti' ve 'zaruret' gibi temel kavramlar üzerinden dinî hükümlerin dilbilimsel ve semantik derinliğini ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"حَرَّمَ","root":"ح ر م","rootLatin":"h-r-m","meaning":"Allah'ın bir şeyi yasaklaması, helal olmaktan çıkarması anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Haram, şeriatın yasakladığı şeydir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın belirli yiyecekleri kullarına yasaklaması, yani onları helal dairesinden çıkarması ve tüketimini men etmesi anlamındadır. Bu, sadece bir yasağı değil, aynı zamanda bir sınırlamayı ve korumayı da ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Haram kılmak, bir şeyi yasaklamak ve onu başkalarına helal kılmamaktır. Ayetteki 'harrama aleykum' ifadesi, bu yasaklamanın doğrudan muhataplara yönelik olduğunu ve onlara yüklenen bir sorumluluk olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Haram kavramı, Kur'an'da 'kutsal' ve 'yasak' anlamlarını bir arada taşır. Bir şeyin haram kılınması, onun belirli bir kutsallık veya dokunulmazlık alanına dahil edilmesi ve bu alana izinsiz girilmesinin yasaklanmasıdır. Ayetteki yiyeceklerin haram kılınması, onların dinî bir sınırla çevrelenmesi anlamına gelir."}]},{"word":"ٱلْمَيْتَةَ","root":"م و ت","rootLatin":"m-w-t","meaning":"Şer'i usullere uygun olarak kesilmeden ölmüş hayvan demektir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Meyte, kendiliğinden ölen veya şer'i usule uygun kesilmeyen hayvandır. Ayetteki kullanımı, bu tür hayvanların etinin tüketilmesinin yasaklandığını açıkça belirtir ve bu yasağın temel gıda maddelerinden biri olan etle ilgili olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Meyte, ruhun bedenden ayrılmasıyla meydana gelen ölümdür. Kur'an'da ise özellikle şer'î kesim yapılmadan ölen hayvanlar için kullanılır. Nahl 115'teki bağlamı, bu tür etin dinen necis ve haram olduğunu ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Meyte kelimesi, Kur'an'da genellikle 'ölü hayvan' anlamında kullanılır ve bu durum, dinî hükümler açısından bir yasağı beraberinde getirir. Ayetteki kullanımı, bu yasağın temel nedenlerinden birinin hijyen ve sağlık olabileceğine de işaret eder, ancak asıl sebep ilahi emirdir."}]},{"word":"ٱلدَّمَ","root":"د م ي","rootLatin":"d-m-y","meaning":"Akıtılmış kanı ifade eder ve tüketilmesi haram kılınmıştır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Dem, canlıların damarlarında dolaşan sıvıdır. Kur'an'da haram kılınan kan, özellikle akıtılmış kandır. Ayetteki 'ed-dem' ifadesi, kanın kendisinin haram olduğunu, dolayısıyla kanlı etin de bu hükme dahil olabileceğini gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Dem, canlıların hayat kaynağı olan sıvıdır. Kur'an'da haram kılınan kan, akıtılmış ve pıhtılaşmış kandır. Bu ayetteki kullanımı, kanın necis kabul edildiğini ve dolayısıyla tüketilmesinin yasaklandığını belirtir."}]},{"word":"ٱلْخِنزِيرِ","root":"خ ن ز ر","rootLatin":"h-n-z-r","meaning":"Domuz hayvanını ifade eder ve eti haram kılınmıştır.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Hınzîr, bilinen domuz hayvanıdır. Kur'an'da eti haram kılınan hayvanlar arasında özel olarak zikredilmesi, bu yasağın kesinliğini ve istisnasızlığını vurgular. Ayetteki kullanımı, domuz etinin tüketiminin mutlak bir yasak olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hınzîr, pisliği ve haramlığı ile bilinen hayvandır. Ayetteki zikri, bu hayvanın etinin dinen yasaklanmasının, onun doğasındaki bazı özelliklerle de ilişkilendirilebileceğine işaret eder, ancak asıl sebep ilahi emirdir."}]},{"word":"ٱضْطُرَّ","root":"ض ر ر","rootLatin":"d-r-r","meaning":"Zaruret ve mecburiyet durumunda kalmak demektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Iztırar, bir şeye mecbur kalmak, çaresiz duruma düşmektir. Ayetteki 'femenidturra' ifadesi, haram kılınan şeyleri tüketme yasağının, hayati tehlike arz eden zaruret durumlarında geçici olarak kaldırılabileceğini belirtir. Bu, İslam hukukunun kolaylık ilkesini yansıtır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Iztırar, kişinin kendi iradesi dışında bir zorunlulukla karşılaşmasıdır. Nahl 115'teki bağlamda, açlıktan ölme tehlikesi gibi durumlar kastedilir. Bu durumda haram olanın, hayatı kurtaracak kadar tüketilmesi caiz olur, ancak aşırıya kaçmamak şartıyla."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Iztırar kavramı, Kur'an'da ahlaki ve hukuki esnekliği ifade eder. Normal şartlarda yasak olan bir eylemin, hayati bir tehlike karşısında mübah hale gelmesini sağlar. Ayetteki kullanımı, ilahi yasakların bile insan hayatının korunması ilkesi karşısında esneyebileceğini gösterir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"İnnemâ"},{"position":2,"translit":"harrame"},{"position":3,"translit":"‘aleykumu"},{"position":4,"translit":"lmeytete"},{"position":5,"translit":"ve-d"},{"position":6,"translit":"deme"},{"position":7,"translit":"velahme-l"},{"position":8,"translit":"ḣinzîri"},{"position":9,"translit":"vemâ"},{"position":10,"translit":"uhille"},{"position":11,"translit":"liġayri"},{"position":12,"translit":"(A)llâhi"},{"position":13,"translit":"bih(i)(s)"},{"position":14,"translit":"femeni-d"},{"position":15,"translit":"turra"},{"position":16,"translit":"ġayra"},{"position":17,"translit":"bâġin"},{"position":18,"translit":"velâ"},{"position":19,"translit":"‘âdin"},{"position":20,"translit":"fe-inna(A)llâhe"},{"position":21,"translit":"ġafûrun"},{"position":22,"translit":"rahîm(un)"}]