# Nahl Sûresi, 116. Âyet (16:116)

> وَلَا تَقُولُوا۟ لِمَا تَصِفُ أَلْسِنَتُكُمُ ٱلْكَذِبَ هَـٰذَا حَلَـٰلٌ وَهَـٰذَا حَرَامٌ لِّتَفْتَرُوا۟ عَلَى ٱللَّهِ ٱلْكَذِبَ ۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى ٱللَّهِ ٱلْكَذِبَ لَا يُفْلِحُونَ

*Velâ tekûlû limâ tasifu elsinetukumu-lkeżibe hâżâ halâlun vehâżâ harâmun litefterû ‘ala(A)llâhi-lkeżib(e)(c) inne-lleżîne yefterûne ‘ala(A)llâhi-lkeżibe lâ yuflihûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Dilleriniz yalana alışageldiğinden dolayı, Allah'a karşı yalan uydurmak için, "Şu helaldir", "Şu haramdır" demeyin. Şüphesiz, Allah'a karşı yalan uyduranlar, kurtuluşa eremezler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/116

---

## Tefsir

{"topics":["helal-haram","soz-yalan","kufur-sirk","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nehiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yapmayın"},{"position":2,"surface":"تَقُولُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâm'ı ile meczûm","gloss":"demeyin"},{"position":3,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":3,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":4,"surface":"تَصِفُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ص-ف","rootLatin":"w-s-f","lemma":"وَصَفَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"vasfeder"},{"position":5,"surface":"أَلْسِنَةُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-س-ن","rootLatin":"l-s-n","lemma":"لِسَان","form":"-","features":{"number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"diller"},{"position":5,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":6,"surface":"ٱلْكَذِبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذِب","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yalanı"},{"position":7,"surface":"هَـٰذَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَـٰذَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"bu"},{"position":8,"surface":"حَلَـٰلٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ل-ل","rootLatin":"h-l-l","lemma":"حَلَال","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"helaldir"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"هَـٰذَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَـٰذَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"bu"},{"position":10,"surface":"حَرَامٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ر-م","rootLatin":"h-r-m","lemma":"حَرَام","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"haramdır"},{"position":11,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Ta'lil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":11,"surface":"تَفْتَرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","lemma":"اِفْتَرَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Ta'lil lâm'ı ile mansûb","gloss":"iftira edesiniz"},{"position":12,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":13,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"A-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":14,"surface":"ٱلْكَذِبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذِب","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yalanı"},{"position":15,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":16,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِي","form":"-","features":{"number":"Cemi","gender":"Müzekker","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"o kimseler ki"},{"position":17,"surface":"يَفْتَرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","lemma":"اِفْتَرَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"iftira ederler"},{"position":18,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":19,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"A-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":20,"surface":"ٱلْكَذِبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذِب","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yalanı"},{"position":21,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":22,"surface":"يُفْلِحُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ل-ح","rootLatin":"f-l-h","lemma":"أَفْلَحَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"felah bulmazlar"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl Suresi 116. ayet, insanların kendi dilleriyle Allah'a yalan isnat ederek helal ve haram belirlemelerini yasaklamaktadır. Ayet, bu tür bir iftiranın felaha ulaşmaya engel olduğunu vurgulayarak, dinî hükümlerin kaynağının yalnızca Allah olduğunu dilbilimsel bir kesinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"تَقُولُوا۟","root":"ق و ل","rootLatin":"k-v-l","meaning":"Söylemeyin, demeyin; bir şeyi ifade etmek, beyan etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kavl (قول), bir düşünceyi, inancı veya hükmü sözlü olarak ifade etmektir. Ayetteki 'lâ tekûlû' (لَا تَقُولُوا۟) ifadesi, Allah'ın izni olmaksızın helal ve haram tayin etme eylemini yasaklamaktadır. Bu, sadece bir söz söylemekten öte, dinî bir hüküm koyma iddiasını reddetmeyi ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kavl (قول), burada sadece konuşmak değil, aynı zamanda bir iddiada bulunmak ve bir hüküm bildirmek anlamındadır. Ayet, insanların kendi zanlarına dayanarak Allah adına hüküm vermelerini, yani 'şunu helal, bunu haramdır' demelerini mecazi olarak yasaklar."}]},{"word":"تَصِفُ","root":"و ص ف","rootLatin":"v-s-f","meaning":"Nitelendirmek, vasıflandırmak, tarif etmek; burada 'alışkanlık haline getirmek' anlamında.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vasıf (وصف), bir şeyin niteliklerini belirtmektir. Ayetteki 'limâ tasifu elsinetukum' (لِمَا تَصِفُ أَلْسِنَتُكُمُ) ifadesi, dillerin yalanı bir vasıf, bir alışkanlık haline getirmesi, yani sürekli ve pervasızca yalan söylemesi anlamındadır. Bu, sadece bir kerelik bir yalan değil, süreklilik arz eden bir durumu ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Vasıf (وصف), bir şeyin halini, keyfiyetini anlatmaktır. Ayetteki kullanımı, dillerin yalanı bir özellik, bir nitelik olarak benimsemesi ve bu yalanı Allah'a isnat ederek helal-haram belirlemesi durumunu anlatır. Bu, dilin yalanı bir 'sıfat' olarak taşımasıdır."}]},{"word":"الْكَذِبَ","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Yalan, gerçeğe aykırı söz veya iddia; burada Allah'a karşı uydurulan asılsız hükümler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kizb (كذب), bir şeyin gerçekte olduğundan farklı bir şekilde haber verilmesidir. Ayetteki 'el-kezib' (الْكَذِبَ) ifadesi, insanların kendi heva ve heveslerine göre helal ve haram tayin ederek bunu Allah'a isnat etmelerinin, Allah adına söylenmiş bir yalan olduğunu açıkça belirtir. Bu, dinî bir iftira niteliğindedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'kizb' (كذب) kavramı, sadece gerçeğe aykırı beyan değil, aynı zamanda Allah'a karşı yapılan bir isyan ve O'nun otoritesine meydan okuma anlamı taşır. Nahl 116'da, helal ve haram belirleme yetkisini gasp ederek Allah'a yalan isnat etmek, en büyük 'kizb' türlerinden biri olarak sunulur ve dinî düzenin ihlali anlamına gelir."}]},{"word":"لِّتَفْتَرُوا۟","root":"ف ر ي","rootLatin":"f-r-y","meaning":"İftira etmek, yalan uydurmak, asılsız isnatta bulunmak.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"İftira (افتراء), bir şeyi asılsız yere birine isnat etmektir. Ayetteki 'litefterû' (لِّتَفْتَرُوا۟) ifadesi, insanların kendi dilleriyle uydurdukları yalanları Allah'a mal etme, yani Allah adına hüküm koyma cüretini vurgular. Bu, sadece bir yalan söylemek değil, aynı zamanda o yalanı Allah'a atfetmektir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İftira (افتراء), bir şeyi icat etmek, uydurmak ve onu başkasına isnat etmektir. Nahl 116'da, 'Allah'a karşı yalan uydurmak' (تَفْتَرُوا۟ عَلَى ٱللَّهِ ٱلْكَذِبَ) ifadesi, insanların kendi heva ve hevesleriyle belirledikleri hükümleri, sanki Allah'tan geliyormuş gibi gösterme eylemini şiddetle kınar. Bu, dinî bir sahtekarlıktır."}]},{"word":"يُفْلِحُونَ","root":"ف ل ح","rootLatin":"f-l-h","meaning":"Kurtuluşa ermek, başarıya ulaşmak, saadete kavuşmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Felâh (فلاح), dünya ve ahiret saadetine ulaşmaktır. Ayetteki 'lâ yüflihûn' (لَا يُفْلِحُونَ) ifadesi, Allah'a yalan isnat edenlerin, yani O'nun adına asılsız hükümler uyduranların, ne dünyada ne de ahirette gerçek kurtuluşa ve başarıya ulaşamayacaklarını kesin bir dille belirtir. Bu, ilahi bir uyarı ve cezadır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Felâh (فلاح) kavramı, Kur'an'da genellikle Allah'ın rızasını kazanarak elde edilen nihai kurtuluş ve mutluluğu ifade eder. Nahl 116'da, Allah'a iftira atanların 'felah bulamayacakları' vurgusu, onların bu büyük günahları nedeniyle ilahi lütuftan ve ebedi saadetten mahrum kalacaklarını gösterir. Bu, eylemin ciddiyetini ve sonuçlarının ağırlığını ortaya koyar."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/116*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/116*