# Nahl Sûresi, 12. Âyet (16:12)

> وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلَّيْلَ وَٱلنَّهَارَ وَٱلشَّمْسَ وَٱلْقَمَرَ ۖ وَٱلنُّجُومُ مُسَخَّرَٰتٌۢ بِأَمْرِهِۦٓ ۗ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَـٰتٍ لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ

*Vesaḣḣara lekumu-lleyle ve-nnehâra ve-şşemse velkamer(a)(s) ve-nnucûmu musaḣḣarâtun bi-emrih(i)(k) inne fî żâlike leâyâtin likavmin ya'kilûn(e)*

**Meal (Diyanet):** O, geceyi, gündüzü, güneşi ve ayı sizin hizmetinize verdi. Bütün yıldızlar da O'nun emri ile sizin hizmetinize verilmiştir. Şüphesiz bunlarda aklını kullanan bir millet için ibretler vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/12

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl Suresi 12. ayet, Allah'ın evrendeki düzeni insanlığın hizmetine sunmasını ve bu düzenin akıl sahipleri için ibretler barındırdığını vurgular. Ayet, 'teshir' kavramı etrafında dönerek, gök cisimlerinin ilahi iradeye boyun eğmesini ve bunun insan için taşıdığı anlamı ele alır.","keyConcepts":[{"word":"سَخَّرَ","root":"س خ ر","rootLatin":"s-h-r","meaning":"Allah'ın, gece, gündüz, güneş ve ay gibi varlıkları insanların faydasına amade kılması, hizmetine vermesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'teshir' (سَخَّرَ) kelimesini, bir şeyi zorla veya kolaylıkla bir işe koşmak, birinin emrine vermek olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kudretiyle gök cisimlerini insanlığın menfaatine uygun bir düzende hareket ettirmesi ve onların bu düzene boyun eğmesi anlamındadır. Bu, varlıkların kendi iradeleri olmaksızın ilahi iradeye tabi kılınmasıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'سَخَّرَ لَكُمُ' ifadesini 'size faydalı kıldı, hizmetinize verdi' şeklinde tefsir eder. Bu, varlıkların insanlara birer hizmetçi gibi sunulduğu, onların yaşamlarını kolaylaştırmak ve ihtiyaçlarını karşılamak üzere yaratıldığı mecazi anlamını taşır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'teshir' kavramının Kur'an'daki temel anlamının, Allah'ın evrendeki her şeyi belirli bir düzene ve amaca göre yaratması ve bu düzeni insanlığın hizmetine sunması olduğunu belirtir. Bu ayetteki 'teshir', kozmik düzenin insan merkezli bir fayda sağlama amacını vurgular."}]},{"word":"ٱلَّيْلَ","root":"ل ي ل","rootLatin":"l-y-l","meaning":"Güneşin batışından doğuşuna kadar geçen karanlık zaman dilimi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'leyl'i (gece) bilinen zaman dilimi olarak tanımlar ve Kur'an'da genellikle dinlenme, uyku ve sükûnet zamanı olarak zikredildiğini belirtir. Bu ayette, gündüzle birlikte insan yaşamının devamlılığı ve düzeni için Allah tarafından teshir edilen temel bir zaman dilimidir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'leyl' kelimesinin 'örtmek, gizlemek' anlamından türediğini ve karanlığıyla her şeyi örttüğü için bu ismi aldığını ifade eder. Ayetteki bağlamda, gece, Allah'ın insanlara sunduğu bir nimet olarak, dinlenme ve yenilenme imkanı sağlayan bir zaman dilimidir."}]},{"word":"ٱلنَّهَارَ","root":"ن ه ر","rootLatin":"n-h-r","meaning":"Güneşin doğuşundan batışına kadar geçen aydınlık zaman dilimi.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'nehâr'ı (gündüz) 'aydınlık ve açık olma' kökünden türemiş olarak açıklar. Gündüz, insanların çalışma, hareket etme ve geçimlerini sağlama zamanı olarak Allah'ın bir lütfudur. Ayette, gece ile birlikte insan yaşamının döngüsünü oluşturan temel unsurlardan biridir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nehâr' kelimesinin 'akmak, yayılmak' anlamından geldiğini ve ışığın yayılmasıyla ilişkilendirildiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın insanlara rızıklarını arama ve faaliyetlerini sürdürme imkanı tanıyan aydınlık zaman dilimi olarak teshir edildiğini gösterir."}]},{"word":"ٱلنُّجُومُ","root":"ن ج م","rootLatin":"n-j-m","meaning":"Gökyüzünde parlayan, ışık saçan gök cisimleri, yıldızlar.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'necm' kelimesinin 'ortaya çıkmak, belirmek' anlamından geldiğini ve yıldızların karanlıkta belirginleşmesi nedeniyle bu ismi aldığını belirtir. Ayette, yıldızlar da diğer gök cisimleri gibi Allah'ın emrine boyun eğmiş, insanlara yol gösterme ve güzellik katma gibi işlevleri olan varlıklardır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'nücûm'u (yıldızlar) gökyüzündeki ışıklı cisimler olarak tanımlar ve onların hareketlerinin ve konumlarının belirli bir düzen içinde olduğunu vurgular. Ayetteki 'müsehharâtün bi-emrihi' (O'nun buyruğuna boyun eğmişlerdir) ifadesi, yıldızların da ilahi iradenin bir parçası olarak insanlığın faydasına hizmet ettiğini gösterir."}]},{"word":"يَعْقِلُونَ","root":"ع ق ل","rootLatin":"a-q-l","meaning":"Akıl yürütmek, düşünmek, idrak etmek ve bu düşüncelerden ders çıkarmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'akl' kelimesinin kök anlamının 'bağlamak, tutmak' olduğunu ve aklın da insanı kötü fiillerden alıkoyduğu için bu ismi aldığını belirtir. Ayetteki 'ya'kılûne' (akledenler) ifadesi, Allah'ın yarattığı bu düzen ve nimetler üzerinde düşünen, ibret alan ve hakikati idrak eden kimseleri ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'akl'ın, eşyanın hakikatini idrak etme ve doğruyu yanlıştan ayırma yeteneği olduğunu açıklar. Bu ayette, Allah'ın evrendeki yaratılışındaki mükemmellik ve düzenin, ancak akıl sahipleri tarafından anlaşılabilecek 'ayetler' (dersler, işaretler) içerdiğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'akl' kavramının Kur'an'da sadece zihinsel bir yetenek olmaktan öte, aynı zamanda doğruyu bulmaya ve ona göre hareket etmeye sevk eden bir iradeyi de içerdiğini belirtir. Ayetteki 'ya'kılûne', Allah'ın kudret ve hikmetini tefekkür ederek iman eden ve hayatına yön veren kimseleri işaret eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","yaratilis","rizik","ilim-hikmet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"سَخَّرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-خ-ر","rootLatin":"s-ḫ-r","lemma":"سَخَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"boyun eğdirdi"},{"position":2,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":3,"surface":"ٱلَّيْلَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"geceyi"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"ٱلنَّهَارَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ه-ر","rootLatin":"n-h-r","lemma":"نَهَار","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"gündüzü"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"ٱلشَّمْسَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-م-س","rootLatin":"ş-m-s","lemma":"شَمْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"güneşi"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"ٱلْقَمَرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-م-ر","rootLatin":"ḳ-m-r","lemma":"قَمَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"ayı"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"ٱلنُّجُومُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ج-م","rootLatin":"n-j-m","lemma":"نَجْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"yıldızlar"},{"position":8,"surface":"مُسَخَّرَاتٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"س-خ-ر","rootLatin":"s-ḫ-r","lemma":"مُسَخَّر","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"boyun eğdirilmiş"},{"position":9,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":9,"surface":"أَمْرِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ء-م-ر","rootLatin":"ʾ-m-r","lemma":"أَمْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"emri"},{"position":9,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":10,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz"},{"position":11,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":12,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bunda"},{"position":13,"surface":"لَـَٔايَـٰتٍ","pos":"harf","posDetail":"Tekid Lamı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"elbette"},{"position":13,"surface":"ءَايَـٰتٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"ʾ-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"ayetler vardır"},{"position":14,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":14,"surface":"قَوْمٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"ḳ-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir kavim"},{"position":15,"surface":"يَعْقِلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ق-ل","rootLatin":"ʿ-ḳ-l","lemma":"عَقَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"akledenler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Nahl, 16:12*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Nahl, 16:12*
- **Kamer Sûresi** · *16/12*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/12*
- **Kamer Sûresi** · *16/12*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/12*
- **Kamer Sûresi** · *16/12*