# Nahl Sûresi, 120. Âyet (16:120)

> إِنَّ إِبْرَٰهِيمَ كَانَ أُمَّةً قَانِتًا لِّلَّهِ حَنِيفًا وَلَمْ يَكُ مِنَ ٱلْمُشْرِكِينَ

*İnne ibrâhîme kâne ummeten kâniten li(A)llâhi hanîfen velem yeku mine-lmuşrikîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Şüphesiz İbrahim, Allah'a itaat eden, hakka yönelen bir önder idi. Allah'a ortak koşanlardan değildi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/120

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-ibrahim","tevhid","kufur-sirk","peygamberlik"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":2,"surface":"إِبْرَٰهِيمَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِبْرَٰهِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"İbrahim"},{"position":3,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":4,"surface":"أُمَّةًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-م-م","rootLatin":"a-m-m","lemma":"أُمَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"bir önder"},{"position":5,"surface":"قَانِتًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-ن-ت","rootLatin":"q-n-t","lemma":"قَانِت","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin ikinci haberi veya ummeten kelimesinin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"boyun eğen"},{"position":6,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"اَللّٰه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":7,"surface":"حَنِيفًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ن-ف","rootLatin":"h-n-f","lemma":"حَنِيف","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin üçüncü haberi veya hâl olduğu için mansûb","gloss":"Allah'a yönelen"},{"position":8,"surface":"وَلَمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Cezm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَلَمْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve ... değil"},{"position":9,"surface":"يَكُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Lem edatından sonra geldiği için meczûm (aslı يَكُونُ, nun düşmüş)","gloss":"olmadı"},{"position":10,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":11,"surface":"ٱلْمُشْرِكِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ش-ر-ك","rootLatin":"sh-r-k","lemma":"مُشْرِك","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"müşriklerden"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl 120. ayet, Hz. İbrahim'in tevhid inancındaki müstesna konumunu ve Allah'a tam teslimiyetini vurgular. Ayet, onun 'ümmet', 'kanit' ve 'hanif' vasıflarıyla müşriklerden ayrıldığını dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"أُمَّةً","root":"أ م م","rootLatin":"e-m-m","meaning":"Hz. İbrahim'in tek başına bir topluluk, bir önder ve örnek teşkil eden kişi olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ümmet' kelimesinin asıl anlamının 'bir araya gelmiş topluluk' olduğunu belirtir. Ancak bu ayette, İbrahim'in tek başına dahi bir topluluk kadar değerli, örnek ve önder olduğunu, kendisinde hayır ve faziletin toplandığını ifade etmek için kullanıldığını açıklar. Bu, onun şahsında bir milletin özelliklerini barındırdığına işaret eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ümmet' kelimesinin burada 'imam' (önder) ve 'örnek alınan kişi' anlamında kullanıldığını belirtir. İbrahim'in tek başına dahi kendisine uyulan, yol gösteren bir şahsiyet olduğunu vurgular. Ayetteki kullanımı, onun tevhidin sembolü olarak tek başına bir cemaat gücünde olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ümmet' kavramının Kur'an'da genellikle 'dinî bir topluluk' veya 'peygamberin etrafında toplanan cemaat' anlamında kullanıldığını belirtir. Ancak bu ayetteki 'İbrahim ümmet idi' ifadesinin, onun tek başına dahi bir 'model' veya 'örnek şahsiyet' olduğunu, kendisinde bir ümmetin tüm özelliklerini barındırdığını ve tevhidin timsali olduğunu gösterdiğini ifade eder."}]},{"word":"قَانِتًا","root":"ق ن ت","rootLatin":"k-n-t","meaning":"Allah'a tam bir teslimiyetle boyun eğen, itaat eden ve sürekli ibadet eden kişi anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kanit' kelimesinin 'Allah'a itaat eden, boyun eğen' anlamında olduğunu belirtir. Bu ayette, İbrahim'in Allah'ın emirlerine tam bir teslimiyetle uyduğunu, O'na karşı gelmediğini ve sürekli O'na yöneldiğini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kunût' kelimesinin 'itaatle birlikte sükunet ve devamlılık' anlamını taşıdığını açıklar. 'Kanit' ise bu niteliklere sahip kişidir. Ayetteki 'kaniten lillahi' ifadesi, İbrahim'in Allah'a karşı sürekli, samimi ve tam bir itaat içinde olduğunu, O'nun hükümlerine boyun eğdiğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'kunût' kökünün Kur'an'da genellikle 'Allah'a itaat, huşu ve sürekli ibadet' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Hz. İbrahim için kullanılan 'kanit' vasfı, onun Allah'a karşı gösterdiği derin saygı, teslimiyet ve ibadetindeki sürekliliği ifade eder. Bu, onun tevhid inancının bir gereği olarak Allah'a tam bir bağlılık içinde olduğunu gösterir."}]},{"word":"حَنِيفًا","root":"ح ن ف","rootLatin":"h-n-f","meaning":"Tüm batıl inançlardan yüz çevirip sadece hak dine, tevhide yönelen, doğru yolda olan kişi.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'hanif' kelimesinin 'batıldan hakka yönelen' anlamına geldiğini belirtir. İbrahim'in 'hanif' olarak nitelendirilmesi, onun putperestlikten ve diğer sapkın inançlardan yüz çevirerek sadece Allah'ın birliğine inanan ve O'na yönelen bir kimse olduğunu ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hanif' kelimesinin 'eğrilikten doğruya meyleden' anlamında olduğunu açıklar. İbrahim'in 'hanif' olması, onun tüm yanlış yollardan uzaklaşarak sadece Allah'ın belirlediği doğru yola, yani tevhide yöneldiğini, şirki reddettiğini ve hakikate bağlı kaldığını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hanif' kavramının Kur'an'da özellikle Hz. İbrahim ile özdeşleştiğini ve 'putperestlikten yüz çevirip tek Allah'a yönelen, doğal ve saf tevhid inancına sahip olan' kişiyi ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'hanif' vasfı, İbrahim'in müşriklerden ayrılan temel özelliğini, yani şirkin her türlüsünden arınmış, saf tevhid inancını temsil ettiğini vurgular."}]},{"word":"ٱلْمُشْرِكِينَ","root":"ش ر ك","rootLatin":"ş-r-k","meaning":"Allah'a ortak koşanlar, O'nunla birlikte başka ilahlar edinenler.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'şirk' kelimesinin 'ortak koşmak' anlamına geldiğini ve 'müşrik'in de Allah'a ortak koşan kişi olduğunu belirtir. Ayetteki 've lem yekü mine'l-müşrikîn' ifadesi, İbrahim'in tevhid inancının netliğini ve şirkin her türlüsünden uzak olduğunu kesin bir dille ortaya koyar."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şirk'in 'bir şeyi iki veya daha fazla kişi arasında ortak kılmak' olduğunu, dinî bağlamda ise 'Allah'a ortak koşmak' anlamına geldiğini açıklar. 'Müşrikîn' ise Allah'ın uluhiyetinde veya rububiyetinde başkalarını ortak kabul edenlerdir. Ayet, İbrahim'in bu tür bir inançtan tamamen uzak olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'şirk' kavramının Kur'an'ın temel kavramlarından biri olduğunu ve 'Allah'ın mutlak birliğini ve tekliğini ihlal eden her türlü inanç veya eylem' olarak tanımlandığını belirtir. 'Müşrikîn' ise bu ihlali yapanlardır. Ayet, İbrahim'in 'hanif' vasfının bir sonucu olarak, şirkin zıddı bir konumda olduğunu ve tevhidin en saf temsilcisi olduğunu pekiştirir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Altı Peygamber - Hz.İbrahim (a.s) Halillullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/120*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 18** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/120*
- **En'âm Sûresi** · *16/120*
- **İrfan Mektebi ve Hakk Yolu** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/120*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 17** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/120*
- **Altı Peygamber - Hz.İbrahim (a.s) Halillullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/120*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 17** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/120*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 18** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/120*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/120*
- **13 ve Hakîkat-i İlâhiyye** · *16/120*
- **Muhammed Sûresi** · *16/120*
- **İrfan Mektebi ve Hakk Yolu** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/120*