# Nahl Sûresi, 121. Âyet (16:121)

> شَاكِرًا لِّأَنْعُمِهِ ۚ ٱجْتَبَىٰهُ وَهَدَىٰهُ إِلَىٰ صِرَٰطٍ مُّسْتَقِيمٍ

*şâkiran li-en'umih(i)(c) ictebâhu vehedâhu ilâ sirâtin mustekîm(in)*

**Meal (Diyanet):** O'nun nimetlerine şükreden bir önderdi. Allah, onu seçmiş ve doğru yola iletmişti.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/121

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl Suresi 121. ayet, Hz. İbrahim'in Allah'ın nimetlerine şükreden bir kul oluşunu ve Allah tarafından seçilip doğru yola iletilmesini konu edinir. Ayet, şükür, seçilme ve hidayet kavramları üzerinden ilahi lütuf ve kulun buna karşılık vermesi arasındaki ilişkiyi vurgular.","keyConcepts":[{"word":"شَاكِرًا","root":"ش-ك-ر","rootLatin":"ş-k-r","meaning":"Allah'ın verdiği nimetleri bilip kıymetini takdir eden ve bunu dil, kalp ve azalarla ifade eden kişi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şükür (şükr), nimet verenin nimetini bilmek ve onu övmektir. Ayetteki 'şâkiran' ifadesi, Hz. İbrahim'in Allah'ın kendisine bahşettiği nimetleri idrak edip buna karşılık minnettarlığını dile getiren ve amelleriyle gösteren bir kul olduğunu belirtir. Bu, sadece dil ile değil, kalple tasdik ve azalarla amel etmeyi de kapsar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Şükür, nimetin sahibini bilmek ve ona tazim etmektir. 'Şâkiran' kelimesi, Hz. İbrahim'in Allah'ın nimetlerine karşı gösterdiği bu tazim ve minnettarlık halini ifade eder. Ayetteki kullanımı, bu halin sürekli ve kalıcı bir özellik olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'şükür', Allah'ın lütuflarına karşı insanın minnettarlığını ifade etmesi ve bu lütufları doğru yolda kullanmasıdır. Hz. İbrahim'in 'şâkiran' olarak nitelendirilmesi, onun Allah'ın nimetlerini sadece kabul etmekle kalmayıp, bu nimetleri Allah'ın rızasına uygun bir şekilde değerlendirdiğini ve bu sayede ilahi lütfa layık görüldüğünü gösterir."}]},{"word":"لِّأَنْعُمِهِ","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-'-m","meaning":"Allah'ın kuluna bahşettiği maddi ve manevi her türlü lütuf ve ihsan.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"En'um (nimetler), Allah'ın kullarına verdiği ihsanlardır. Ayetteki 'li-en'umihi' ifadesi, Hz. İbrahim'in şükrünün, Allah'ın ona bahşettiği sayısız lütuf ve ihsanlara yönelik olduğunu açıkça belirtir. Bu nimetler, hem dünyevi hem de uhrevi olabilir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nimet (ni'me), insana ulaşan her türlü hayırdır. 'En'um' kelimesi, nimetin çoğulu olup, Allah'ın Hz. İbrahim'e verdiği nimetlerin çokluğunu ve çeşitliliğini ifade eder. Bu, peygamberlik, doğru yol ve diğer tüm lütufları kapsar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Nimet, Allah'ın kullarına karşılıksız olarak verdiği her türlü iyilik ve lütuftur. Ayetteki 'li-en'umihi' ifadesi, Hz. İbrahim'in şükrünün, Allah'ın ona bahşettiği tüm bu lütufların farkında olarak gerçekleştiğini ve bu farkındalığın şükrün temelini oluşturduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱجْتَبَىٰهُ","root":"ج-ب-و","rootLatin":"c-b-v","meaning":"Allah'ın bir kişiyi özel bir amaç için seçmesi ve kendine yakın kılması.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İctibâ (seçmek), Allah'ın bir kulunu kendine has kılması ve onu diğerlerinden üstün tutmasıdır. Ayetteki 'ictabâhu' ifadesi, Allah'ın Hz. İbrahim'i peygamberlik ve dostluk gibi özel bir mertebe için seçtiğini ve onu kendi katında yücelttiğini belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İctibâ, bir şeyi seçip kendine çekmek, toplamak demektir. Allah'ın bir kulunu 'ictibâ' etmesi, onu kendi lütfuyla seçip, özel bir konuma getirmesi ve onu kendisine yakın kılmasıdır. Hz. İbrahim'in bu şekilde seçilmesi, onun Allah katındaki müstesna yerini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'ictibâ', Allah'ın belirli kişileri özel bir misyon veya statü için seçmesi anlamına gelir. Bu seçim, ilahi iradenin bir tecellisidir ve seçilen kişiye büyük sorumluluklar yükler. Hz. İbrahim'in 'ictabâhu' olması, onun Allah tarafından özel bir elçi ve önder olarak görevlendirildiğini ifade eder."}]},{"word":"وَهَدَىٰهُ","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Allah'ın bir kişiyi doğru yola iletmesi, ona rehberlik etmesi.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Hidayet (hedy), doğru yolu göstermek ve o yola ulaştırmaktır. Ayetteki 've hedâhu' ifadesi, Allah'ın Hz. İbrahim'i hem doğru yolu bulması için rehberlik ettiğini hem de o yolda sabit kıldığını gösterir. Bu, sadece bilgi vermek değil, aynı zamanda fiili olarak doğru yola yönlendirmektir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hidayet, lütufla doğru yola iletmektir. Allah'ın Hz. İbrahim'i 'hedâhu' etmesi, ona hem akli ve şer'i delillerle doğru yolu göstermesi hem de kalbine o yola meyletme ve o yolda yürüme gücü vermesidir. Bu, ilahi bir lütuf ve yardımdır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Hidayet, Allah'ın kullarını dünya ve ahiret saadetine ulaştıracak doğru yolu göstermesi ve o yolda muvaffak kılmasıdır. Ayetteki 've hedâhu' ifadesi, Hz. İbrahim'in Allah tarafından sadece seçilmekle kalmayıp, aynı zamanda hayatının her aşamasında doğru yola yönlendirildiğini ve bu sayede ilahi rızaya uygun bir yaşam sürdüğünü belirtir."}]},{"word":"صِرَٰطٍ","root":"ص-ر-ط","rootLatin":"s-r-t","meaning":"Geniş, açık ve dosdoğru yol.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sırat, yol demektir. Ayetteki 'sıratın müstakîm' ifadesi, Hz. İbrahim'in iletildiği yolun, eğriliği olmayan, açık ve doğru bir yol olduğunu vurgular. Bu yol, Allah'ın emrettiği ve razı olduğu yoldur."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sırat, geniş ve açık yol demektir. Kur'an'da 'sırat-ı müstakîm' olarak geçtiğinde, bu, Allah'a ulaştıran, şüphe ve eğrilikten uzak, dosdoğru yolu ifade eder. Hz. İbrahim'in bu yola iletilmesi, onun tevhid inancına ve ilahi şeriata uygun bir hayat sürdüğünü gösterir."}]},{"word":"مُّسْتَقِيمٍ","root":"ق-و-م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Eğriliği olmayan, dosdoğru, sapasağlam.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Müstakîm, eğriliği olmayan, dosdoğru demektir. 'Sırat-ı müstakîm' terkibi, Allah'ın dini ve şeriatıdır. Ayetteki 'müstakîm' kelimesi, Hz. İbrahim'in iletildiği yolun, hiçbir sapma veya yanlışlık içermeyen, hakikat üzere kurulu bir yol olduğunu pekiştirir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İstikamet, bir şeyin doğru ve düzgün olmasıdır. 'Sırat-ı müstakîm', Allah'ın emrettiği ve razı olduğu, hiçbir eğriliği ve sapması olmayan yoldur. Hz. İbrahim'in bu yola iletilmesi, onun tevhid inancında ve amellerinde tam bir doğruluk ve istikamet üzere olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["sukur","hidayet-dalalet","peygamberlik"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"شَاكِرًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ش-ك-ر","rootLatin":"ş-k-r","lemma":"شَاكِر","form":"Fâil","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"şükrederek"},{"position":2,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"أَنْعُمِ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-'-m","lemma":"نِعْمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"nimetleri"},{"position":2,"surface":"هِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":3,"surface":"ٱجْتَبَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ب-و","rootLatin":"c-b-w","lemma":"اِجْتَبَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"seçti"},{"position":3,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"هَدَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هَدَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yol gösterdi"},{"position":4,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ona"},{"position":5,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":6,"surface":"صِرَٰطٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ر-ط","rootLatin":"s-r-t","lemma":"صِرَاط","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yol"},{"position":7,"surface":"مُّسْتَقِيمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"مُسْتَقِيم","form":"İstif'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"dosdoğru"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/121*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/121*