# Nahl Sûresi, 125. Âyet (16:125)

> ٱدْعُ إِلَىٰ سَبِيلِ رَبِّكَ بِٱلْحِكْمَةِ وَٱلْمَوْعِظَةِ ٱلْحَسَنَةِ ۖ وَجَـٰدِلْهُم بِٱلَّتِى هِىَ أَحْسَنُ ۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِۦ ۖ وَهُوَ أَعْلَمُ بِٱلْمُهْتَدِينَ

*Ud'u ilâ sebîli rabbike bilhikmeti velmev'izati-lhasene(ti)(s) vecâdilhum billetî hiye ahsen(u)(c) inne rabbeke huve a'lemu bimen dalle ‘an sebîlih(i)(s) vehuve a'lemu bilmuhtedîn(e)*

**Meal (Diyanet):** (Ey Muhammed!) Rabbinin yoluna, hikmetle, güzel öğütle çağır ve onlarla en güzel şekilde mücadele et. Şüphesiz senin Rabbin, kendi yolundan sapanları en iyi bilendir. O, doğru yolda olanları da en iyi bilendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/125

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl 125. ayet, İslam davetinin temel prensiplerini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır. Ayet, tebliğde kullanılacak yöntemleri (hikmet, güzel öğüt, en güzel mücadele) ve bu yöntemlerin dayandığı ilahi bilgiyi (sapıtanı ve doğru yolda olanı bilme) vurgulayarak, davetçiye hem metodolojik hem de itikadi bir çerçeve sunar.","keyConcepts":[{"word":"ٱدْعُ","root":"د ع و","rootLatin":"d-a-v","meaning":"Çağırmak, davet etmek, bir şeye yönlendirmek anlamındadır ve ayette insanları Allah'ın yoluna davet etme emrini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'دعوة' kelimesinin 'birini bir şeye yönlendirmek, onu kendine doğru çekmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ادع' emri, insanları Allah'ın dinine, O'nun belirlediği yola davet etmeyi, bu yola yönlendirmeyi ifade eder ki bu, tebliğin temelini oluşturur."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'دعوت' fiilinin 'çağırmak' ve 'yönlendirmek' anlamlarını vurgular. Ayetteki kullanımı, peygamberin ve onun yolunu takip edenlerin insanları Allah'ın dinine, O'nun belirlediği doğru yola çağırma görevini mecazi bir anlatımla değil, doğrudan bir emirle ortaya koyar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'da'wah' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini inceler. 'Davet', sadece bir çağrı değil, aynı zamanda bir 'misyon' ve 'tebliğ' anlamı taşır. Nahl 125'teki 'ادع', bu misyonun aktif bir şekilde yerine getirilmesini, insanları İslam'ın temel prensiplerine çağırmayı ifade eder."}]},{"word":"سَبِيلِ","root":"س ب ل","rootLatin":"s-b-l","meaning":"Yol, yöntem, takip edilen gidişat anlamındadır ve ayette Allah'ın belirlediği doğru yolu, İslam dinini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'سبيل' kelimesinin 'yol' anlamına geldiğini ve hem maddi hem de manevi yollar için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'سبيل ربك', Allah'ın belirlediği, O'na ulaştıran doğru yolu, yani İslam dinini ve onun prensiplerini ifade eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'سبيل' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'din' veya 'şeriat' anlamında kullanıldığını açıklar. Nahl 125'teki 'سبيل ربك', Allah'ın koyduğu hükümlerin ve dinin bütününe işaret eder, bu yola davet etmenin önemini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'sebil' kavramının Kur'an'da 'Allah'ın yolu' (sebil Allah) olarak sıkça geçtiğini ve bu yolun, Allah'ın iradesine uygun yaşam biçimini, doğru inanç ve amelleri kapsadığını belirtir. Ayetteki 'Rabbinin yolu', bu kapsamlı dinî ve ahlaki sistemi ifade eder."}]},{"word":"بِٱلْحِكْمَةِ","root":"ح ك م","rootLatin":"h-k-m","meaning":"Hikmet, bilgelik, doğruyu yanlıştan ayırma yeteneği, yerli yerinde söz söyleme ve iş yapma anlamındadır ve ayette davette kullanılacak akılcı ve basiretli yöntemi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'حكمة' kelimesini 'eşyayı olduğu gibi bilmek ve ona göre amel etmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'بالحكمة', davetin akıl, delil ve basiret ile, muhatabın durumuna uygun bir şekilde yapılması gerektiğini, yani doğru zamanda doğru sözü söylemeyi ve doğru davranışı sergilemeyi ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, hikmeti 'ilim ve amel ile elde edilen bir meleke' olarak açıklar. Nahl 125'teki bağlamda hikmet, davetçinin hem ilim sahibi olmasını hem de bu ilmi en uygun şekilde, muhatabın anlayışına ve durumuna göre kullanmasını, yani tebliğde stratejik ve basiretli olmayı gerektirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, hikmetin Kur'an'da 'doğru hüküm verme, gerçeği idrak etme ve buna göre davranma' anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'hikmetle' ifadesi, davetin kuru bir bilgi aktarımı değil, derin bir anlayış, muhakeme ve ikna gücüyle yapılması gerektiğini vurgular."}]},{"word":"وَٱلْمَوْعِظَةِ","root":"و ع ظ","rootLatin":"v-a-z","meaning":"Öğüt, nasihat, kalbi yumuşatan ve iyiliğe yönlendiren söz anlamındadır ve ayette davette kullanılacak duygusal ve etkileyici yöntemi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'وعظ' kelimesini 'kalbi yumuşatacak, iyiliğe teşvik edecek ve kötülükten sakındıracak söz' olarak tanımlar. Ayetteki 'والموعظة الحسنة', davetin sadece akla hitap etmekle kalmayıp, aynı zamanda kalplere dokunan, duyguları harekete geçiren, güzel ve etkileyici nasihatlerle yapılması gerektiğini belirtir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'موعظة' kelimesinin 'öğüt' ve 'hatırlatma' anlamlarını vurgular. Ayetteki 'güzel öğüt', insanlara Allah'ın ayetlerini, cennet ve cehennem tasvirlerini hatırlatarak, onları doğru yola sevk etmeyi, kalplerini yumuşatmayı amaçlayan bir tebliğ yöntemidir."}]},{"word":"وَجَـٰدِلْهُم","root":"ج د ل","rootLatin":"c-d-l","meaning":"Tartışmak, mücadele etmek, delillerle karşı koymak anlamındadır ve ayette davette kullanılacak münazara ve diyalog yöntemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'جدل' kelimesini 'bir şeyi sağlamlaştırmak, bağlamak' anlamından türeterek, 'tartışma'nın da bir fikri delillerle sağlamlaştırma çabası olduğunu belirtir. Ayetteki 'وجادلهم', davetçinin muhataplarıyla delillerle, mantıkla ve en güzel üslupla tartışmasını, onların şüphelerini gidermesini emreder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'جدال' kelimesinin 'bir konuda karşılıklı delil getirme' anlamına geldiğini ifade eder. Nahl 125'teki 'en güzel şekilde tartış' emri, davetçinin tartışmada bile nezaketi, saygıyı ve ikna edici bir üslubu elden bırakmaması gerektiğini, amacın galip gelmek değil, gerçeği ortaya çıkarmak olduğunu vurgular."}]},{"word":"أَعْلَمُ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"En iyi bilen, her şeyi kuşatan bilgiye sahip olan anlamındadır ve ayette Allah'ın mutlak ve eksiksiz bilgisini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'علم' kelimesinin 'bir şeyi olduğu gibi idrak etmek' anlamına geldiğini belirtir. 'أعلم' ise 'en iyi bilen' demektir. Ayetteki 'إن ربك هو أعلم', Allah'ın kimin doğru yolda olduğunu, kimin saptığını en iyi bilen olduğunu vurgulayarak, davetçiye nihai hükmün Allah'a ait olduğunu hatırlatır ve ona bir rahatlama sağlar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'علم' kavramının Allah'a nispet edildiğinde 'her şeyi kuşatan, ezelî ve ebedî bilgi' anlamına geldiğini açıklar. Nahl 125'teki 'أعلم', Allah'ın kullarının kalplerini, niyetlerini ve akıbetlerini tam olarak bildiğini, dolayısıyla davetçinin sonucun endişesini taşımaması gerektiğini ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tebligh","hidayet-dalalet","ilim-hikmet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱدْعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-'-w","lemma":"دَعَا","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için meczûm (illet harfi hazfedilmiştir)","gloss":"çağır"},{"position":2,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":3,"surface":"سَبِيلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ب-ل","rootLatin":"s-b-l","lemma":"سَبِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yol"},{"position":4,"surface":"رَبِّكَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbi"},{"position":4,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (mahallen)","gloss":"senin"},{"position":5,"surface":"بِٱلْحِكْمَةِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":5,"surface":"ٱلْحِكْمَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ك-م","rootLatin":"h-k-m","lemma":"حِكْمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hikmet"},{"position":6,"surface":"وَٱلْمَوْعِظَةِ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"ٱلْمَوْعِظَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ع-ظ","rootLatin":"w-'-z","lemma":"مَوْعِظَة","form":"Mef'ale","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"öğüt"},{"position":7,"surface":"ٱلْحَسَنَةِ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ح-س-ن","rootLatin":"h-s-n","lemma":"حَسَنَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"güzel"},{"position":8,"surface":"وَجَـٰدِلْهُم","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"جَـٰدِلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ج-د-ل","rootLatin":"j-d-l","lemma":"جَادَلَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî (sükûn üzere)","gloss":"tartış"},{"position":8,"surface":"هُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb (mahallen)","gloss":"onlarla"},{"position":9,"surface":"بِٱلَّتِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":9,"surface":"ٱلَّتِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّتِي","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (mahallen)","gloss":"o şey ki"},{"position":10,"surface":"هِىَ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (mahallen)","gloss":"o"},{"position":11,"surface":"أَحْسَنُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ح-س-ن","rootLatin":"h-s-n","lemma":"أَحْسَن","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha güzel"},{"position":12,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":13,"surface":"رَبَّكَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Rabbin"},{"position":13,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (mahallen)","gloss":"senin"},{"position":14,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fasl zamiri (veya mübteda) olduğu için merfû (mahallen)","gloss":"o"},{"position":15,"surface":"أَعْلَمُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"أَعْلَم","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"daha iyi bilen"},{"position":16,"surface":"بِمَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":16,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (mahallen)","gloss":"kimse"},{"position":17,"surface":"ضَلَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"d-l-l","lemma":"ضَلَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî (fetha üzere)","gloss":"saptı"},{"position":18,"surface":"عَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":19,"surface":"سَبِيلِهِۦ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ب-ل","rootLatin":"s-b-l","lemma":"سَبِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yolu"},{"position":19,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (mahallen)","gloss":"onun"},{"position":20,"surface":"وَهُوَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":20,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (mahallen)","gloss":"o"},{"position":21,"surface":"أَعْلَمُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"أَعْلَم","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha iyi bilen"},{"position":22,"surface":"بِٱلْمُهْتَدِينَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":22,"surface":"ٱلْمُهْتَدِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"مُهْتَدِي","form":"İfti'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hidayete erenler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *en-Nahl 16/125*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *en-Nahl 16/125*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/125*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/125*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *125. ÂYETLER*