# Nahl Sûresi, 30. Âyet (16:30)

> ۞ وَقِيلَ لِلَّذِينَ ٱتَّقَوْا۟ مَاذَآ أَنزَلَ رَبُّكُمْ ۚ قَالُوا۟ خَيْرًا ۗ لِّلَّذِينَ أَحْسَنُوا۟ فِى هَـٰذِهِ ٱلدُّنْيَا حَسَنَةٌ ۚ وَلَدَارُ ٱلْـَٔاخِرَةِ خَيْرٌ ۚ وَلَنِعْمَ دَارُ ٱلْمُتَّقِينَ

*Vekîle lilleżîne-ttekav mâżâ enzele rabbukum(c) kâlû ḣayrâ(an)(k) lilleżîne ahsenû fî hâżihi-ddunyâ hasene(tun)(c) veledâru-l-âḣirati ḣayr(un)(c) veleni'me dâru-lmuttekîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah'a karşı gelmekten sakınan kimselere, "Rabbiniz ne indirdi?" denildiğinde, "Hayr indirdi" derler. Bu dünyada iyilik yapanlara bir iyilik vardır. Ahiret yurdu ise daha hayırlıdır. Allah'a karşı gelmekten sakınanların yurdu ne güzeldir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/30

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl Suresi'nin 30. ayeti, takva sahiplerinin Allah'ın indirdiklerine verdikleri cevabı ve bu dünyada iyilik yapanlar ile ahiretteki mükafatlarını ele almaktadır. Ayet, 'takva', 'ihsan' ve 'hayır' gibi temel İslami kavramlar üzerinden bir değerler sistemini ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱتَّقَوْا۟","root":"و ق ي","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Allah'ın emirlerine uyarak ve yasaklarından kaçınarak kendini koruyan, sakınan kimseler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"V-k-y kökünden türeyen 'takva', bir şeyi zararlı şeylerden korumak anlamına gelir. Şeriat dilinde ise nefsi günahlardan korumak, Allah'ın emirlerine uyup yasaklarından kaçınmak demektir. Ayetteki 'ittakav' ifadesi, Allah'ın azabından sakınan, O'na karşı sorumluluk bilinciyle hareket eden müminleri ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Takva, kulun kendisini Allah'ın azabından korumasıdır. Bu da Allah'a itaat etmek ve O'na isyan etmekten kaçınmakla olur. Ayetteki 'ittakav' kelimesi, Allah'ın indirdiklerine karşı doğru bir tutum sergileyen, O'nun rızasını gözeten kimseleri tanımlar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Takva, Kur'an'da Allah'a karşı duyulan derin saygı, korku ve sorumluluk bilincini ifade eden merkezi bir kavramdır. Bu ayette 'ittakav' kelimesi, Allah'ın vahyine doğru bir şekilde karşılık veren, O'nun buyruklarına uyan ve böylece kendilerini kötü akıbetlerden koruyan kişileri belirtir."}]},{"word":"أَنزَلَ","root":"ن ز ل","rootLatin":"n-z-l","meaning":"Allah tarafından gökten veya yüce bir makamdan bir şeyin indirilmesi, vahyedilmesi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"N-z-l kökü, bir şeyin yukarıdan aşağıya inmesi veya indirilmesi anlamındadır. Kur'an bağlamında 'enzela' fiili, Allah'ın vahyi, kitapları veya rahmeti gibi şeyleri peygamberlerine veya kullarına göndermesini ifade eder. Ayetteki 'mâzâ enzela Rabbüküm' sorusu, Allah'ın insanlara ne gibi ilahi mesajlar ve hükümler indirdiğini sorgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kur'an'da 'indirme' (inzal), mecazi olarak Allah'ın bir şeyi yaratması veya takdir etmesi anlamında da kullanılır. Ancak bu ayetteki 'enzela', daha çok vahiy ve ilahi hükümlerin gönderilmesi anlamındadır. Takva sahiplerinin 'hayır' cevabı, indirilenin özünde iyilik ve fayda olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"N-z-l kökü, Kur'an'da genellikle vahyin Allah katından peygamberlere ulaştırılması anlamında kullanılır. 'Enzela' fiili, bu ilahi iletişimin tek yönlü ve yüce bir kaynaktan geldiğini gösterir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın insanlığa rehberlik ve iyilik getiren mesajlar gönderdiğini ifade eder."}]},{"word":"خَيْرًا","root":"خ ي ر","rootLatin":"h-y-r","meaning":"İyilik, hayır, faydalı ve güzel olan şey.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hayır, herkesin arzu ettiği, faydalı ve güzel olan her şeydir. Allah'ın indirdikleri için 'hayır' denilmesi, o indirilenlerin insanlık için mutlak iyilik, fayda ve doğru yolu gösteren hükümler olduğunu belirtir. Bu ayetteki 'hayran' cevabı, indirilen vahyin özünde sadece iyilik barındırdığını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hayır, şerrin zıddıdır ve hem maddi hem manevi faydaları kapsar. Allah'ın indirdiği şeylerin 'hayır' olarak nitelendirilmesi, onların dünya ve ahiret saadetini temin eden, insanı doğruya ve güzele yönlendiren ilahi prensipler olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Hayır, Kur'an'da sadece ahlaki iyiliği değil, aynı zamanda maddi refahı ve genel olarak faydalı olan her şeyi ifade eder. Bu ayette 'hayran' kelimesi, Allah'ın indirdiği vahyin, hem bu dünyada hem de ahirette insanlara en büyük iyiliği ve faydayı sağladığına dair bir inancı yansıtır."}]},{"word":"أَحْسَنُوا۟","root":"ح س ن","rootLatin":"h-s-n","meaning":"İyilik yapmak, güzel davranmak, bir işi en güzel şekilde yapmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"H-s-n kökü, bir şeyin güzel olması veya güzelleştirilmesi anlamına gelir. 'İhsan', bir fiili en güzel ve mükemmel şekilde yapmak, başkalarına iyilikte bulunmaktır. Ayetteki 'ahsenu' fiili, dünya hayatında Allah'ın emirlerine uygun, güzel ve salih ameller işleyen kimseleri ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İhsan, hem fiillerin güzelliğini hem de başkalarına karşı yapılan iyilikleri kapsar. 'Lillezîne ahsenu' ifadesi, sadece iyi niyetli olmakla kalmayıp, bu niyetlerini fiiliyata dökerek güzel işler yapan, Allah'ın rızasını gözeten müminleri işaret eder. Bu dünyadaki iyiliklerinin karşılığı olarak ahirette de iyilikle mükafatlandırılacaklardır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İhsan, İslam ahlakının temel kavramlarından biridir ve Allah'ı görüyormuşçasına ibadet etmek, işleri en güzel şekilde yapmak anlamlarına gelir. Ayetteki 'ahsenu' kelimesi, dünya hayatında hem Allah'a karşı görevlerini hem de insanlara karşı sorumluluklarını en iyi şekilde yerine getirenleri tanımlar."}]},{"word":"حَسَنَةٌ","root":"ح س ن","rootLatin":"h-s-n","meaning":"İyilik, güzellik, iyi bir karşılık veya mükafat.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"H-s-n kökünden türeyen 'hasene', güzel olan her şeyi ifade eder. Bu ayette 'hasenetün' kelimesi, dünya hayatında iyilik yapanlara verilecek olan iyi karşılığı, mükafatı ve güzel akıbeti belirtir. Bu, hem dünya hayatındaki huzuru hem de ahiretteki cenneti kapsayan geniş bir anlam taşır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Hasene, Allah'tan gelen lütuf ve ihsanı ifade eder. Dünya hayatında iyilik yapanlara 'hasene' vaat edilmesi, Allah'ın onlara hem dünyada güzel bir yaşam hem de ahirette cennet gibi büyük bir mükafat vereceğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Hasene, Kur'an'da genellikle 'seyyie' (kötülük) kavramının zıttı olarak kullanılır ve hem ahlaki iyiliği hem de bu iyiliğin getirdiği olumlu sonuçları ifade eder. Bu ayette 'hasenetün', dünya hayatında iyi davrananlara Allah tarafından verilecek olan güzel karşılığı ve mükafatı simgeler."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["takva","dunya-ahiret-dengesi","ahiret-mukafat","cennet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"قِيلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"denildi"},{"position":2,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"o kimselere ki"},{"position":3,"surface":"ٱتَّقَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"اِتَّقَىٰ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sakındılar"},{"position":4,"surface":"مَاذَآ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَاذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham ismi olduğu için mebnî","gloss":"ne"},{"position":5,"surface":"أَنزَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"أَنزَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"indirdi"},{"position":6,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Rabbiniz"},{"position":6,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"sizin"},{"position":7,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":8,"surface":"خَيْرًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"kh-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"iyilik"},{"position":9,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":9,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"o kimselere ki"},{"position":10,"surface":"أَحْسَنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ح-س-ن","rootLatin":"h-s-n","lemma":"أَحْسَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"güzel davrandılar"},{"position":11,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":12,"surface":"هَـٰذِهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَـٰذِهِ","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"bu"},{"position":13,"surface":"ٱلدُّنْيَا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ن-و","rootLatin":"d-n-w","lemma":"دُنْيَا","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"İsm-i işaretten sonra geldiği için bedel olarak mecrûr","gloss":"dünya"},{"position":14,"surface":"حَسَنَةٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-س-ن","rootLatin":"h-s-n","lemma":"حَسَنَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda-i muahhar olduğu için merfû","gloss":"bir iyilik"},{"position":15,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İbtida","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"elbette"},{"position":15,"surface":"دَارُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ر","rootLatin":"d-w-r","lemma":"دَار","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"yurdu"},{"position":16,"surface":"ٱلْـَٔاخِرَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-خ-ر","rootLatin":"'-kh-r","lemma":"آخِرَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ahiret"},{"position":17,"surface":"خَيْرٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"kh-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha hayırlıdır"},{"position":18,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":18,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İbtida","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"elbette"},{"position":18,"surface":"نِعْمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Medh","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-'-m","lemma":"نِعْمَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ne güzeldir"},{"position":19,"surface":"دَارُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ر","rootLatin":"d-w-r","lemma":"دَار","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"yurdu"},{"position":20,"surface":"ٱلْمُتَّقِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"مُتَّقِي","form":"İfti'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sakınanların"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/30*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/30*