# Nahl Sûresi, 4. Âyet (16:4) > خَلَقَ ٱلْإِنسَـٰنَ مِن نُّطْفَةٍ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٌ مُّبِينٌ *Ḣaleka-l-insâne min nutfetin fe-iżâ huve ḣasîmun mubîn(un)* **Meal (Diyanet):** İnsanı nutfeden (bir damla sudan) yarattı. Böyle iken bakarsın ki o, Rabbine açık bir hasım kesilmiştir. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/4 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Nahl Suresi'nin 4. ayeti, insanın başlangıçtaki zayıf yaratılışını (nutfeden) ve buna rağmen Allah'a karşı açıkça düşmanlık etmesini vurgulayarak, insanın nankörlüğünü ve acizliğini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"خَلَقَ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-q","meaning":"Yoktan var etmek, bir şeyi belirli bir ölçü ve düzen içinde meydana getirmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halk' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi takdir etmek, ölçmek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'خَلَقَ ٱلْإِنسَـٰنَ' ifadesi, Allah'ın insanı belirli bir plan ve ölçü dahilinde, yoktan var etme kudretini ve bu yaratılışın mükemmelliğini ifade eder. İnsanın nutfeden yaratılması, bu takdirin en açık delillerindendir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'halk'ın 'bir şeyi örneksiz olarak icat etmek' olduğunu söyler. Ayetteki kullanımı, Allah'ın insanı daha önce bir benzeri olmaksızın, basit bir nutfeden var etmesini ve bu yaratılışın eşsizliğini vurgular. Bu, insanın acizliğini ve yaratıcının kudretini gösterir."}]},{"word":"ٱلْإِنسَـٰنَ","root":"أ ن س","rootLatin":"e-n-s","meaning":"Unutkanlığı, sosyal yapısı ve beşerî özellikleriyle tanımlanan insan türü.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'insan' kavramının Kur'an'da genellikle 'unutkanlık' (nisyan) ve 'sosyal varlık' (üns) anlamlarıyla ilişkili olduğunu belirtir. Bu ayette 'insan', başlangıçtaki zayıf yaratılışına rağmen sonradan nankörlük eden, unutkanlığı ve kibiriyle öne çıkan varlık olarak sunulur. Nutfeden yaratılışına rağmen 'hasîm' olması, bu unutkanlığın bir sonucudur."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'insan' kelimesinin 'üns' (yakınlık, alışkanlık) kökünden geldiğini ve insanın diğer insanlarla ünsiyet kurma ihtiyacına işaret ettiğini belirtir. Ayetteki 'insan', bu sosyal ve zayıf yapısına rağmen, yaratıcısına karşı 'açıkça düşmanlık' eden bir varlık olarak tasvir edilir, bu da onun çelişkili doğasını gösterir."}]},{"word":"نُّطْفَةٍ","root":"ن ط ف","rootLatin":"n-t-f","meaning":"Az miktardaki sıvı, özellikle meni damlası; insanın yaratılışının başlangıç maddesi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nutfe'yi 'az miktardaki su' olarak açıklar ve özellikle meniye işaret eder. Ayette 'مِن نُّطْفَةٍ' ifadesi, insanın başlangıçtaki değersiz ve zayıf maddesini vurgulayarak, bu basit başlangıçtan sonraki kibirli tutumunun ne kadar yersiz olduğunu ortaya koyar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'nutfe'nin 'damlayan su' anlamına geldiğini belirtir. Kur'an'da bu kelime, insanın yaratılışının en temel ve en basit aşamasını ifade etmek için kullanılır. Ayetteki bağlamda, insanın bu zayıf başlangıcına rağmen Allah'a karşı 'açıkça düşmanlık' etmesi, onun nankörlüğünü ve haddini aşan tavrını pekiştirir."}]},{"word":"خَصِيمٌ","root":"خ ص م","rootLatin":"h-s-m","meaning":"Çekişen, düşmanlık eden, tartışan, muhasım.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hasm' kelimesinin 'birine karşı düşmanlık etmek, çekişmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'خَصِيمٌ' ifadesi, insanın nutfeden yaratılmış olmasına rağmen, Allah'ın varlığını, birliğini veya emirlerini inkar ederek O'na karşı açıkça düşmanlık eden, tartışan bir konuma gelmesini anlatır. Bu, insanın nankörlüğünün ve haddini bilmezliğinin bir göstergesidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'hasîm'in 'çokça tartışan, düşmanlık eden' anlamında mübalağalı bir sıfat olduğunu ifade eder. Ayetteki kullanımı, insanın sadece bir kez değil, sürekli ve ısrarlı bir şekilde Allah'a karşı muhalefet ettiğini, O'nun ayetlerini ve nimetlerini inkar ettiğini vurgular. Bu durum, insanın yaratılışındaki acizliğine tezat oluşturur."}]},{"word":"مُّبِينٌ","root":"ب ي ن","rootLatin":"b-y-n","meaning":"Açık, belli, apaçık.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'beyân' kökünün 'açıklamak, ortaya koymak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'مُّبِينٌ' kelimesi, insanın Allah'a karşı olan düşmanlığının gizli saklı olmadığını, aksine herkes tarafından görülebilecek kadar açık ve net olduğunu ifade eder. Bu, insanın nankörlüğünün ve isyanının boyutunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'mübîn' kelimesinin 'açıkça ortaya koyan, açıklayan' anlamında kullanıldığını ve genellikle bir şeyin netliğini pekiştirdiğini belirtir. Ayetteki 'خَصِيمٌ مُّبِينٌ' ifadesi, insanın düşmanlığının sadece bir iddia olmadığını, fiilleriyle ve sözleriyle açıkça ortaya koyduğu bir gerçek olduğunu vurgular. Bu, insanın durumunun vahametini gözler önüne serer."}]}]} ## Tefsir {"topics":["insanin-yaratilisi","yaratilis","musrikler","kufur-sirk"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"خَلَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"ḫ-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattı"},{"position":2,"surface":"ٱلْإِنسَـٰنَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ن-س","rootLatin":"ʾ-n-s","lemma":"إِنسَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"insanı"},{"position":3,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":4,"surface":"نُّطْفَةٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ط-ف","rootLatin":"n-ṭ-f","lemma":"نُطْفَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"nutfeden"},{"position":5,"surface":"فَإِذَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + Harf-i Müfâcee","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَإِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"bir de bakarsın ki, öyleyken"},{"position":6,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"o"},{"position":7,"surface":"خَصِيمٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"خ-ص-م","rootLatin":"ḫ-ṣ-m","lemma":"خَصِيم","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"tartışmacı, karşı koyan"},{"position":8,"surface":"مُّبِينٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"مُبِين","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"açıkça, belli eden"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/4* - **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/4* - **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/4* - **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/4* - **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4. âyette*