# Nahl Sûresi, 51. Âyet (16:51)

> ۞ وَقَالَ ٱللَّهُ لَا تَتَّخِذُوٓا۟ إِلَـٰهَيْنِ ٱثْنَيْنِ ۖ إِنَّمَا هُوَ إِلَـٰهٌ وَٰحِدٌ ۖ فَإِيَّـٰىَ فَٱرْهَبُونِ

*Vekâla(A)llâhu lâ tetteḣiżû ilâheyni-śneyn(i)(s) innemâ huve ilâhun vâhid(un)(s) fe-iyyâye ferhebûn(i)*

**Meal (Diyanet):** Allah, şöyle dedi: "İki ilah edinmeyin. O, ancak tek ilahtır. O halde, yalnız benden korkun."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/51

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl Suresi 51. ayet, tevhid inancının temelini vurgulayarak Allah'ın birliğini ve yalnızca O'ndan korkulması gerektiğini emretmektedir. Ayet, şirk koşmaktan sakındırarak, ilah edinme ve korku kavramları üzerinden Allah'ın mutlak otoritesini ve benzersizliğini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"تَتَّخِذُوٓا۟","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"e-h-z","meaning":"Bir şeyi edinmek, benimsemek, tutmak anlamındadır ve ayette ilah edinme fiilini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'أخذ' kelimesinin bir şeyi ele geçirmek, tutmak, benimsemek gibi geniş anlamlara geldiğini belirtir. Ayetteki 'تتخذوا' kullanımı, Allah'tan başka varlıkları ilah olarak kabul etme, onlara tapınma ve onları Rab edinme fiilini yasaklamaktadır. Bu, sadece zihinsel bir kabul değil, aynı zamanda fiili bir yönelişi de içerir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'أخذ' fiilinin mecazi kullanımlarına dikkat çeker. Ayetteki 'ilah edinmek' ifadesi, bir şeyi gerçekte olmadığı halde o konumda görmek ve ona o şekilde muamele etmek anlamındadır. Bu, Allah'ın birliğine aykırı bir tutum sergilemeyi ifade eder."}]},{"word":"إِلَـٰهَيْنِ","root":"أ-ل-ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"Tapınılan, ibadet edilen, kendisine yönelinen varlık anlamındadır ve ayette iki ilah edinme yasağını belirtir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'إله' kelimesinin 'ibadet edilen, kendisine tapınılan' anlamına geldiğini ve 'أله' kökünden türediğini belirtir. Ayetteki 'إلهين' (iki ilah) ifadesi, Allah'ın mutlak birliğine karşı çıkan, O'nunla birlikte başka varlıklara da ulûhiyet atfetme durumunu reddeder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilah' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker. Ona göre 'ilah', insanın kendisine yöneldiği, sığındığı, mutlak güç ve otorite sahibi olarak gördüğü varlıktır. Ayetteki 'iki ilah' yasağı, bu mutlak yönelişin ve otoritenin sadece Allah'a ait olduğunu vurgular, şirkin temelini oluşturan bu ikiliği reddeder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'إله' kelimesinin 'hayranlık duyulan, şaşırtan, kendisine sığınılan' anlamlarını da içerdiğini belirtir. Ayette 'iki ilah' edinme yasağı, bu tür bir hayranlık, sığınma ve tapınmanın sadece tek ve gerçek İlah olan Allah'a yöneltilmesi gerektiğini ifade eder."}]},{"word":"وَٰحِدٌ","root":"و-ح-د","rootLatin":"v-h-d","meaning":"Tek, biricik, eşsiz anlamındadır ve Allah'ın mutlak birliğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'واحد' kelimesinin 'tek, bir' anlamına geldiğini ve sayısal birliği ifade ettiğini belirtir. Ayette 'إله واحد' (bir tek ilah) ifadesi, Allah'ın zatında, sıfatlarında ve fiillerinde eşi ve benzeri olmadığını, ulûhiyetin sadece O'na mahsus olduğunu kesin bir dille ortaya koyar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'واحد' kelimesinin hem sayısal birliği hem de niteliksel eşsizliği ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın sadece sayıca bir değil, aynı zamanda ulûhiyetinde, kudretinde ve yaratıcılığında da benzersiz olduğunu vurgular. Bu, şirkin her türlüsünü reddeden temel bir ilkedir."}]},{"word":"فَٱرْهَبُونِ","root":"ر-ه-ب","rootLatin":"r-h-b","meaning":"Korkmak, çekinmek, saygı duymak anlamındadır ve ayette yalnızca Allah'tan korkulması gerektiğini emreder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'رهب' kelimesinin 'korkmak, çekinmek' anlamına geldiğini ve genellikle bir saygı ve tazimle karışık korkuyu ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'فارهبون' (yalnız Ben'den korkun) emri, müminlerin kalplerinde sadece Allah'a karşı bir haşyet ve saygı beslemesi gerektiğini, başka hiçbir varlıktan bu şekilde korkulmaması gerektiğini vurgular. Bu, tevhidin bir gereğidir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'رهبة' kelimesinin 'korku' anlamına geldiğini ve bu korkunun Allah'ın azabından ve gazabından çekinme şeklinde tezahür ettiğini ifade eder. Ayetteki emir, Allah'ın mutlak gücü ve cezalandırma yetkisi karşısında duyulması gereken derin saygı ve çekinmeyi ifade eder, bu da O'nun birliğinin ve otoritesinin bir sonucudur."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'رهب' kökünün Kur'an'da genellikle Allah'a yönelik bir korku ve saygı bağlamında kullanıldığını belirtir. Bu korku, acizlikten kaynaklanan bir korku değil, Allah'ın azametini ve kudretini idrak etmekten doğan bir huşu ve çekinmedir. Ayetteki 'yalnız Ben'den korkun' ifadesi, bu korkunun sadece Allah'a tahsis edilmesi gerektiğini, başka hiçbir varlığın bu mertebede bir korkuyu hak etmediğini gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","kufur-sirk","takva"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fiilin fâili olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":3,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nehiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nehiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"etmeyin"},{"position":4,"surface":"تَتَّخِذُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İftial","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâmı ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"edinmeyin"},{"position":5,"surface":"إِلَـٰهَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"iki ilah"},{"position":6,"surface":"ٱثْنَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ث-ن-ي","rootLatin":"th-n-y","lemma":"اِثْنَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"iki"},{"position":7,"surface":"إِنَّمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hasr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّمَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Hasr edatı olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":8,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Müfred Müzekker Gaib Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"O"},{"position":9,"surface":"إِلَـٰهٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"ilah"},{"position":10,"surface":"وَٰحِدٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"و-ح-د","rootLatin":"w-h-d","lemma":"وَاحِد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"bir"},{"position":11,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":11,"surface":"إِيَّـٰىَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِيَّا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yalnız benden"},{"position":12,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Rabıt","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cevap harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":12,"surface":"ٱرْهَبُونِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ر-ه-ب","rootLatin":"r-h-b","lemma":"اِرْهَبَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"korkun"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/51*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/51*