# Nahl Sûresi, 56. Âyet (16:56)

> وَيَجْعَلُونَ لِمَا لَا يَعْلَمُونَ نَصِيبًا مِّمَّا رَزَقْنَـٰهُمْ ۗ تَٱللَّهِ لَتُسْـَٔلُنَّ عَمَّا كُنتُمْ تَفْتَرُونَ

*Veyec'alûne limâ lâ ya'lemûne nasîben mimmâ razeknâhum(k) ta(A)llâhi letus-elunne ‘ammâ kuntum tefterûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Bir de kendilerine rızık olarak verdiklerimizden (mahiyetini) bilmedikleri şeylere (putlara) pay ayırıyorlar. Allah'a andolsun ki, uydurmakta olduğunuz şeylerden mutlaka sorguya çekileceksiniz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/56

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl Suresi 56. ayet, müşriklerin Allah'a ortak koşma ve rızık konusunda yanlış inançlarını eleştirmekte, bu davranışlarının ahirette sorgulanacağını vurgulamaktadır. Ayet, 'pay ayırma', 'rızık' ve 'iftira' gibi temel kavramlar üzerinden tevhid inancının önemini ve şirkin sonuçlarını dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"وَيَجْعَلُونَ","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"c-a-l","meaning":"Bir şeyi başka bir şeye dönüştürmek, kılmak, tayin etmek veya ayırmak anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ceale' fiilinin bir şeyi bir halden başka bir hale dönüştürmek, bir şeyi bir şey olarak kabul etmek veya tayin etmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 've yec'alûne' ifadesi, müşriklerin Allah'ın kendilerine verdiği rızıktan, ilah edindikleri putlara bir pay ayırmalarını, yani bu putları rızık üzerinde hak sahibi kılmalarını ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ceale' fiilinin bazen 'hükmetmek' veya 'takdir etmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu bağlamda, müşriklerin putlara pay ayırması, onların bu putlara ilahi bir yetki ve rızık üzerinde bir hak tanımaları anlamına gelir ki bu da Allah'ın hükmüne ortak koşmaktır."}]},{"word":"يَعْلَمُونَ","root":"ع-ل-م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Bilmek, idrak etmek, haberdar olmak anlamında olup, ayette putların cansız ve bilinçsiz varlıklar olduğunu vurgular.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ilm' kelimesinin bir şeyi olduğu gibi idrak etmek ve kavramak olduğunu ifade eder. Ayetteki 'lâ ya'lemûne' ifadesi, müşriklerin taptığı putların hiçbir şeyi bilmeyen, idrak edemeyen, cansız varlıklar olduğunu, dolayısıyla kendilerine pay ayrılmaya layık olmadıklarını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilm' kavramının Kur'an'da sadece bilgi edinme değil, aynı zamanda idrak ve hikmetle bağlantılı olduğunu belirtir. Ayetteki 'lâ ya'lemûne' ifadesi, putların sadece bilgiye sahip olmamakla kalmayıp, aynı zamanda hiçbir idrak ve bilinçten yoksun olduklarını, dolayısıyla ilahlık vasfı taşımadıklarını semantik olarak güçlendirir."}]},{"word":"نَصِيبًا","root":"ن-ص-ب","rootLatin":"n-s-b","meaning":"Bir şeye ayrılan pay, hisse veya kısım anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nasîb' kelimesinin bir şeye ayrılan, tahsis edilen pay veya hisse olduğunu belirtir. Ayetteki 'nasîben' ifadesi, müşriklerin Allah'ın kendilerine verdiği rızıktan, putlara belirli bir miktar ayırarak, bu putlara ilahi bir ortaklık atfettiklerini gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'nasîb'in bir şeyden ayrılan kısım olduğunu ve genellikle bir hak veya payı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanım, müşriklerin putlara, Allah'ın rızkı üzerinde bir hak tanıyarak, şirke düştüklerini açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"رَزَقْنَـٰهُمْ","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","meaning":"Allah tarafından verilen her türlü nimet, geçim kaynağı ve ihsan anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rızk' kelimesinin Allah'ın kullarına verdiği her türlü nimet ve geçim kaynağı olduğunu ifade eder. Ayetteki 'razaknâhum' ifadesi, rızkın yegane kaynağının Allah olduğunu ve müşriklerin bu rızkı başka varlıklara atfetmelerinin büyük bir yanlış olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'rızk'ın hem maddi hem de manevi nimetleri kapsadığını ve Allah'ın kullarına bahşettiği her şeyi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'razaknâhum' ifadesi, rızkın Allah'tan geldiğini ve bu rızkı putlara paylaştırmanın, Allah'ın nimetine nankörlük olduğunu gösterir."}]},{"word":"لَتُسْـَٔلُنَّ","root":"س-أ-ل","rootLatin":"s-'-l","meaning":"Sorguya çekilmek, hesaba çekilmek, bir şey hakkında soru sorulmak anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'suâl' kelimesinin bir şey hakkında bilgi edinmek veya hesap sormak amacıyla soru yöneltmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'letüs'elünne' ifadesi, müşriklerin uydurdukları yalanlar ve şirk koşmaları nedeniyle ahirette mutlaka hesaba çekileceklerini, bu durumun kaçınılmaz olduğunu pekiştirir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'suâl'in bazen bir şeyin sorumluluğunu yüklemek ve cezasını vermek anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'letüs'elünne' ifadesi, müşriklerin sadece sorgulanmakla kalmayıp, aynı zamanda bu sorgulamanın sonucunda yaptıklarının hesabını vereceklerini ve cezalandırılacaklarını ima eder."}]},{"word":"تَفْتَرُونَ","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","meaning":"Yalan uydurmak, iftira etmek, asılsız şeyler isnat etmek anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'iftira' kelimesinin asılsız bir şeyi uydurmak ve birine isnat etmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'tefterûne' ifadesi, müşriklerin Allah'a ortak koşmalarını, putlara ilahlık vasfı yüklemelerini ve rızıkta onlara pay ayırmalarını, tamamen kendi uydurmaları ve asılsız iddiaları olarak nitelendirir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'iftira'nın bazen 'yalan söylemek' ve 'haksız yere bir şeyi iddia etmek' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'tefterûne' ifadesi, müşriklerin Allah hakkında söyledikleri ve yaptıkları şeylerin tamamen yalan ve asılsız olduğunu, hiçbir gerçekliğe dayanmadığını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'iftira' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'a ortak koşma, O'na çocuk isnat etme veya O'nun hakkında yalan uydurma bağlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'tefterûne' ifadesi, müşriklerin putlara pay ayırarak Allah'a ortak koşmalarının, en büyük iftira ve yalan olduğunu semantik olarak güçlendirir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","rizik","hesap-mizan","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"و","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"يَجْعَلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için merfû","gloss":"kılarlar/ayırırlar","irabMarker":"nûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":2,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":3,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":4,"surface":"يَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için merfû","gloss":"bilirler","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":5,"surface":"نَصِيبًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ص-ب","rootLatin":"n-s-b","lemma":"نَصِيب","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"pay","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":6,"surface":"مِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":6,"surface":"مَّا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"رَزَقْنَـٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رَزَقَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"rızıklandırdık","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":7,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":8,"surface":"تَ","pos":"harf","posDetail":"Kasem Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"تَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Kasem harfi olduğu için mebnî","gloss":"yemin olsun","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":8,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Kasem harfinden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":9,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Tekid Lamı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Tekid lamı olduğu için mebnî","gloss":"elbette","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":9,"surface":"تُسْـَٔلُنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ا-ل","rootLatin":"s-'-l","lemma":"سَأَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nûn-i Te'kid ile birleştiği için mebnî","gloss":"sorguya çekileceksiniz","irabMarker":"nûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Meçhul muzâri fiil"},{"position":10,"surface":"عَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"hakkında"},{"position":10,"surface":"مَّا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"كُن","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî (Nâkıs)","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiniz","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":11,"surface":"تُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Kâne'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"siz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâkıs fiilin ismi"},{"position":12,"surface":"تَفْتَرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","lemma":"اِفْتَرَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mahallen mansûb, nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için lafzen merfû","gloss":"uyduruyordunuz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Veyec'alûne"},{"position":2,"translit":"limâ"},{"position":3,"translit":"lâ"},{"position":4,"translit":"ya'lemûne"},{"position":5,"translit":"nasîben"},{"position":6,"translit":"mimmâ"},{"position":7,"translit":"razeknâhum(k)"},{"position":8,"translit":"ta(A)llâhi"},{"position":9,"translit":"letus-elunne"},{"position":10,"translit":"‘ammâ"},{"position":11,"translit":"kuntum"},{"position":12,"translit":"tefterûn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/56*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/56*