# Nahl Sûresi, 61. Âyet (16:61)

> وَلَوْ يُؤَاخِذُ ٱللَّهُ ٱلنَّاسَ بِظُلْمِهِم مَّا تَرَكَ عَلَيْهَا مِن دَآبَّةٍ وَلَـٰكِن يُؤَخِّرُهُمْ إِلَىٰٓ أَجَلٍ مُّسَمًّى ۖ فَإِذَا جَآءَ أَجَلُهُمْ لَا يَسْتَـْٔخِرُونَ سَاعَةً ۖ وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ

*Velev yu-âḣiżu(A)llâhu-nnâse bizulmihim mâ terake ‘aleyhâ min dâbbetin velâkin yu-aḣḣiruhum ilâ ecelin musemmâ(en)(s) fe-iżâ câe eceluhum lâ yeste/ḣirûne sâ'a(ten)(s) velâ yestakdimûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Eğer Allah, insanları zulümleri yüzünden hemen cezalandırsaydı, yeryüzünde hiçbir canlı bırakmazdı. Fakat onları belirli bir süreye kadar erteler. Ecelleri geldiği zaman ise ne bir an geri kalabilirler, ne de öne geçebilirler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/16/61

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nahl Suresi 61. ayet, Allah'ın insanlara karşı adaletinin tecellisini ve mühlet vermesini ele almaktadır. Ayet, zulüm, erteleme ve belirlenmiş süre gibi temel kavramlar üzerinden ilahi kudret ve hikmeti vurgular.","keyConcepts":[{"word":"يُؤَاخِذُ","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"e-h-z","meaning":"Allah'ın insanları işledikleri haksızlıklardan dolayı cezalandırması, hesaba çekmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'أخذ' kelimesinin temel anlamının bir şeyi ele geçirmek, tutmak olduğunu belirtir. Ayetteki 'يُؤَاخِذُ' fiili ise, Allah'ın kullarını günahlarından dolayı cezalandırması, onları hesaba çekmesi ve yaptıklarının karşılığını vermesi anlamında kullanılmıştır. Bu, ilahi adaletin tecellisidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'يُؤَاخِذُ' fiilinin mecazi olarak 'cezalandırmak' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın insanları zulümleri sebebiyle hemen cezalandırmaması, onlara mühlet tanıması, ancak dileseydi bunu yapabileceği kudretini gösterir."}]},{"word":"بِظُلْمِهِم","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"İnsanların işledikleri haksızlıklar, haddi aşmalar ve günahlar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ظلم' kelimesinin asıl anlamının bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak, haddi aşmak olduğunu belirtir. Ayetteki 'بِظُلْمِهِم' ifadesi, insanların Allah'a karşı isyanları, kendi nefislerine ve başkalarına karşı yaptıkları haksızlıkları kapsar. Bu zulümler, ilahi cezayı gerektiren fiillerdir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'zulm' kavramının sadece haksızlık yapmakla sınırlı olmadığını, aynı zamanda Allah'ın koyduğu sınırları aşmak, O'na şirk koşmak gibi büyük günahları da ifade ettiğini vurgular. Ayetteki 'ظلم' kelimesi, insanların Allah'ın emirlerine uymayarak kendilerine ve dünyaya verdikleri zararı ifade eder."}]},{"word":"دَآبَّةٍ","root":"د-ب-ب","rootLatin":"d-b-b","meaning":"Yeryüzünde hareket eden, canlı olan her varlık.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'دابة' kelimesinin 'deb' kökünden geldiğini ve yavaş yavaş yürüyen, hareket eden her canlıyı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'مِن دَآبَّةٍ' ifadesi, Allah'ın insanları cezalandırması durumunda sadece insanları değil, yeryüzündeki tüm canlıları da helak edebileceği kudretini gösterir. Bu, ilahi gazabın şiddetini ve kapsamını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'دابة' kelimesinin genel olarak yeryüzünde hareket eden tüm canlıları kapsadığını, ancak bazen özel olarak dört ayaklı hayvanlar için de kullanıldığını ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın gazabının tüm canlıları kapsayabileceği, ancak rahmetiyle bunu ertelediği mesajını verir."}]},{"word":"يُؤَخِّرُهُمْ","root":"أ-خ-ر","rootLatin":"e-h-r","meaning":"Allah'ın insanlara cezalarını ertelemesi, onlara mühlet vermesi.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'أخر' kökünün bir şeyi sonraya bırakmak, geciktirmek anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'يُؤَخِّرُهُمْ' fiili, Allah'ın insanlara zulümlerine rağmen hemen ceza vermeyip, onlara tövbe etmeleri ve kendilerini düzeltmeleri için bir süre tanıdığını ifade eder. Bu, Allah'ın rahmetinin ve hilminin bir göstergesidir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'te'hîr' kavramının Kur'an'da ilahi bir lütuf olarak ele alındığını, Allah'ın kullarına hemen ceza vermeyerek onlara fırsat tanıdığını vurgular. Ayetteki 'يُؤَخِّرُهُمْ' fiili, Allah'ın adaletinin yanında merhametinin de bulunduğunu, insanlara bir şans daha verdiğini gösterir."}]},{"word":"أَجَلٍ","root":"أ-ج-ل","rootLatin":"e-c-l","meaning":"Belirlenmiş bir zaman dilimi, süre veya vade.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'أجل' kelimesinin bir şeyin sonu, bitiş noktası anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'إِلَىٰٓ أَجَلٍ مُّسَمًّى' ifadesi, Allah'ın her canlı için ve kıyamet için belirlediği kesin bir zaman dilimi olduğunu, bu sürenin ne öne alınabileceğini ne de ertelenebileceğini vurgular. Bu, ilahi takdirin değişmezliğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ecel' kavramının Kur'an'da hem bireysel ömrün sonu hem de kozmik bir dönemin bitişi anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'أجل' kelimesi, Allah'ın insanlara tanıdığı mühletin de bir sonu olduğunu, bu sürenin dolmasıyla ilahi hükmün kesinleşeceğini belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["adalet","imtihan-bela","olum","kader"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَلَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَلَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve eğer"},{"position":2,"surface":"يُؤَاخِذُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-خ-ذ","rootLatin":"hamza-kh-dh","lemma":"أَخَذَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"yakalasaydı"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ء-ل-ه","rootLatin":"hamza-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":4,"surface":"ٱلنَّاسَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-س","rootLatin":"n-w-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"insanları"},{"position":5,"surface":"بِظُلْمِهِم","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sebebiyle"},{"position":5,"surface":"ظُلْمِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظُلْم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"zulümleri"},{"position":5,"surface":"هِم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":6,"surface":"مَّا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"bırakmazdı"},{"position":7,"surface":"تَرَكَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ت-ر-ك","rootLatin":"t-r-k","lemma":"تَرَكَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bırakırdı"},{"position":8,"surface":"عَلَيْهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerinde"},{"position":8,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onun (yeryüzünün)"},{"position":9,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"hiçbir"},{"position":10,"surface":"دَآبَّةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"د-ب-ب","rootLatin":"d-b-b","lemma":"دَابَّة","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"canlı"},{"position":11,"surface":"وَلَـٰكِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve İstidrak","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَكِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"fakat"},{"position":12,"surface":"يُؤَخِّرُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-خ-ر","rootLatin":"hamza-kh-r","lemma":"أَخَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"erteler"},{"position":12,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":13,"surface":"إِلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"kadar"},{"position":14,"surface":"أَجَلٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ج-ل","rootLatin":"hamza-j-l","lemma":"أَجَل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir süreye"},{"position":15,"surface":"مُّسَمًّۭى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"مُسَمًّى","form":"Tef'îl","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"belirli"},{"position":16,"surface":"فَإِذَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve ne zaman"},{"position":17,"surface":"جَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-ء","rootLatin":"j-y-hamza","lemma":"جَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldiğinde"},{"position":18,"surface":"أَجَلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ج-ل","rootLatin":"hamza-j-l","lemma":"أَجَل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"süreleri"},{"position":18,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":19,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ne"},{"position":20,"surface":"يَسْتَـْٔخِرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-خ-ر","rootLatin":"hamza-kh-r","lemma":"اِسْتَأْخَرَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"geciktirebilirler"},{"position":21,"surface":"سَاعَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-و-ع","rootLatin":"s-w-ayn","lemma":"سَاعَة","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"bir an"},{"position":22,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ne de"},{"position":23,"surface":"يَسْتَقْدِمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-د-م","rootLatin":"q-d-m","lemma":"اِسْتَقْدَمَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"öne alabilirler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16/61*